Pakistan Zachodni - Polski Serwis Naukowy

Pakistan Zachodni

Pakistan Zachodni i Pakistan Wschodni

Pakistan Zachodni – historyczna, istniejąca w latach 1955–1970 prowincja Pakistanu.

Historia

Po podziale Indii Brytyjskich w 1947 Pakistan składał się z dwóch części przedzielonych 1600 kilometrowym terytorium indyjskim. Część wschodnia tworzyła prowincję Bengalu Wschodniego, natomiast część zachodnia była bardzo zróżnicowana administracyjnie; składały się na nią cztery prowincje, kilkanaście tradycyjnych księstw, terytorium stołeczne Karaczi i terytoria plemienne.

Sindh (Sindhi: सिन्ध; urdu: سندھ) – prowincja Pakistanu o powierzchni 140 914 km²., położona w dolnym biegu Indusu. Zamieszkana przez 33 038 773 ludzi, w zdecydowanej większości muzułmanów posługujących się zbliżonym do urdu językiem sindhi. Od zachodu i północy graniczy kolejno z Beludżystanem i Pendżabem; od strony wschodniej terytorium styka się poprzez pustynię Thar z Indiami.

Federacja (łac. foederatio - sprzymierzenie) - państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd.

W 1955 w związku z dążeniami separatystycznymi w Bengalu Wschodnim podjęto decyzję o reformie administracyjnej. Zgodnie z nią większość jednostek administracyjnych w zachodniej części Pakistanu połączono w jednolitą prowincję Pakistanu Zachodniego. W jej skład weszły dotychczasowe:

Pojęcie Autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa).

Junta, hunta - określenie pochodzące z języka hiszpańskiego oznaczające pierwotnie związek lub radę. Obecnie powszechnie stosowane głównie w odniesieniu do krajów Ameryki Łacińskiej, w których władza wojskowa przejęła rządy na drodze zbrojnego zamachu stanu. Określenie używane również w odniesieniu do dyktatur wojskowych w innych państwach (jak np. w Grecji pod rządami Czarnych pułkowników, czy w Portugalii po Rewolucji goździków).

prowincje: Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna, Pendżab, Sindh i Beludżystan

Terytoria Plemienne Administrowane Federalnie

księstwa: Bahawalpur, Kalat, Kharan, Khaayrpur, Las Bela i Mekran

Dotychczasową niezależność administracyjną zachowały księstwa Amb, Chitral, Dir, Hunza, Nagar i Swat, a także Azad Dżammu i Kaszmir i Obszary Północne. Wszystkie one nie zostały włączone w skład Pakistanu Zachodniego.

Chajber Pachtunchwa (ang. Khyber Pakhtunkhwa, Khyber Pakhtunkhwa Province, urdu صوبۂ خیبر پختونخوا, خیبر پختونخوا; do 20 kwietnia 2010: Północno-Zachodnia Prowincja Pograniczna, ang. North-West Frontier Province, urdu شمال مغربی سرحدی صوبہ) - jedna z prowincji pakistańskich położona w północnej części kraju z ośrodkiem administracyjnym w Peszawarze.

Azad Dżammu i Kaszmir (urdu آزاد جموں و کشمیر; ang. Azad Jammu and Kashmir) – jednostka podziału administracyjnego Pakistanu, obejmująca część Kaszmiru zajętą przez ten kraj. Obejmuje powierzchnię 13 297 km², populacja wynosi ponad 4 miliony. Stolicą terytorium jest Muzaffarabad.

Zgodnie z przyjętą 23 marca 1956 konstytucją Pakistan stał się państwem federacyjnym, zaś Pakistan Zachodni, podobnie jak Pakistan Wschodni, stał się podmiotem federacji i otrzymał autonomię. Po zamachu wojskowym Muhammada Ayub Khana w 1958 ustrój federacyjny został zlikwidowany, zaś Pakistan Zachodni utracił autonomię. W 1959 w związku z przeniesieniem stolicy Pakistanu do Rawalpindi, do Pakistanu Zachodniego włączono dotychczasowe Terytorium Stołeczne Karaczi.

Gilgit-Baltistan (urdu گلگت بلتستان, Gilgit-Baltistān) - jednostka podziału administracyjnego w zajętej przez Pakistan części Kaszmiru ze stolicą w mieście Gilgit. Obejmuje terytoria na północ od rzeki Indus. Do 2009 funkcjonowała pod nazwą Obszary Północne (urdu شمالی علاقہ جات, Shumālī Ilāqe Jāt).

Separatyzm (z łaciny separatio – oddzielenie) – dążenie do wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości. Najbardziej typowym jest separatyzm narodowościowy, a jednym z jego przejawów secesja narodowa. Dążenie do odrębności pod względem narodowym, politycznym, etnicznym, religijnym; działalność mająca na celu wyodrębnienie mniejszości narodowych. Separatyzm jest dążeniem do oderwania się określonego terytorium od jakiegoś państwa i utworzenia odrębnej struktury państwowej lub przyłączenia się tego terytorium do sąsiedniego kraju.

W 1969 obalono reżim wojskowy i przywrócono dawny ustrój federacyjny. Jednocześnie 28 lipca 1969 zlikwidowano księstwa Chitral, Dir i Swat, włączając je do Pakistanu Zachodniego.

W lipcu 1970 podjęto decyzję o likwidacji prowincji Pakistanu Zachodniego. W jej miejsce przywrócono prowincje Pendżab, Sindh, Beludżystan, Północno-Zachodnią Prowincję Pograniczną i Terytoria Plemienne Administrowane Federalnie, w skład których włączono także terytoria dawnych księstw.

Zamach – działanie polityczno-przestępcze mające zwykle na celu osiągnięcie pewnego celu politycznego w sposób nielegalny np. obalenie aktualnej władzy przy użyciu siły militarnej, czy też wyeliminowanie osoby (zwykle osobistości zajmującej ważne stanowisko państwowe lub w innych organach politycznych np. instytucji międzynarodowej), bądź grupy ludzi poprzez morderstwo. Jeden z głównych elementów walki stosowany przez organizacje terrorystyczne.

Pakistan, Islamska Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim, ze stolicą w Islamabadzie.

Rząd

Bibliografia

Encyklopedia historyczna świata, tom XI, wyd. Opres, Kraków, 2002