Pakt Bagdadzki - Polski Serwis Naukowy

Pakt Bagdadzki -podpisana 24 lutego 1955 roku umowa dwustronna pomiędzy Irakiem a Turcją w celu zapobiegnięciu rozpowszechnianiu się komunizmu na Bliskim Wschodzie. W ciągu roku przystąpiły do tego paktu: Wielka Brytania (4 kwietnia), Pakistan (23 września), Iran (3 listopada).

Organy traktatowe

Państwa tego paktu miały wspólną radę ministrów spraw zagranicznych, wojskowych, ekonomicznych, łączności i komitet do zwalczania działalności wywrotowej.

Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Rola Paktu w polityce bliskowschodniej

Projekty utworzenia paktu spotkały się z ostrą krytyką ze strony Egiptu i Arabii Saudyjskiej, głownie na forum Ligi Państw Arabskich W związku z antykomunistycznym wydźwiękiem umowy ZSRR potępiło pakt, podobnie postąpiły Indie. Poparcie dla idei paktu zgłosiły USA. Amerykanie traktowali go jako przeciwwagę dla wpływów radzieckich na bliskim wschodzie, oraz środek odwracania uwagi radykałów arabskich od problemu Izraela. Członkowie paktu popierali politykę USA wobec wojny w Korei oraz państw Układu Warszawskiego.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Zmiana organizacji Paktu

Do roku 1959 siedzibą paktu był Bagdad, jednak po obaleniu Fajsala II przez generała Abd al-Karima Kasima i wystąpieniu Iraku z paktu, siedzibę przeniesiono do stolicy Turcji, Ankary. W tym samym momencie zmieniono nazwę na Organizacja Paktu Centralnego (CENTO).

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Fajsal II (ur. 2 maja 1935, zm 14 lipca 1958) - król Iraku, syn Ghaziego I z dynastii Haszymitów. W 1939 po śmierci ojca, proklamowany królem, objął rządy w 1953, po dojściu do pełnoletności; kontynuował probrytyjską politykę Haszymitów, związał Irak z paktem bagdadzkim (1955); w lutym 1958 stanął na czele federacji Iraku z Jordanią (Federacja Arabska); zamordowany podczas rewolucji republikańskiej 14 lipca dowodzonej przez pułkownika Abd al-Karim Kasima.

Zobacz też

ANZUS

SEATO

CENTO

Bibliografia

Józef Kukułka: Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945-2000 Wyd Naukowe SCHOALR Warszawa 2007 s.100, 177 ISBN 978-83-7383-265-7