Pakt o nieagresji Polska - ZSRR - 1932

Dziennik Ustaw 1932 nr 115 poz. 951. Oficjalny pełen tekst paktu w języku polskim i rosyjskim.

Pakt o nieagresji Polska - ZSRR – układ międzynarodowy zawarty w Moskwie 25 lipca 1932 między Polską a ZSRR. Umowę zawarto na trzy lata, a następnie 5 maja 1934 przedłużono do 31 grudnia 1945.

Piotr Łazarewicz Wojkow, ros. Пëтр Лазаревич Войков (ur. 13 sierpnia 1888 w Kerczu , zm. 7 czerwca 1927 w Warszawie) – rosyjski rewolucjonista, bolszewik, dyplomata radziecki.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Rozmowy na temat zawarcia tego układu rozpoczęły się w styczniu 1926. Zaprzestano ich po zerwaniu w maju 1927 stosunków dyplomatycznych pomiędzy Wielką Brytanią a ZSRR w konsekwencji afery szpiegowskiej związanej z działalnością sowieckiej misji handlowej w Londynie i po zabójstwie posła ZSRR w Warszawie Piotra Wojkowa przez rosyjskiego emigranta Borysa Kowerdę w czerwcu 1927.

Jan Włodzimierz Józef Cezary Stanisław Piotr Klemens Zygmunt hr. Szembek (ur. 11 lipca 1881 w Porębie koło Alwerni, zm. 9 lipca 1945 w Estoril koło Lizbony) – polski dyplomata.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – publiczna uczelnia wyższa powołana do życia w 1944 roku. Bezpośrednią przyczyną powstania Uniwersytetu była chęć stworzenia świeckiej uczelni wyższej, jako przeciwwagi dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Zawieszone rozmowy polsko-sowieckie podjęto ponownie dopiero pod koniec roku 1931, ponieważ strona polska uważała zobowiązania o nieagresji wynikające z podpisanego w r. 1929 tzw.protokołu Litwinowa za niewystarczające.

Aktem sprzecznym ze wszystkimi umowami wiążącymi Polskę i ZSRR był tajny protokół do paktu Ribbentrop-Mołotow z dnia 23 sierpnia 1939, zawartego między Niemcami a ZSRR, przewidujący faktyczną likwidację Rzeczypospolitej przez III Rzeszę i ZSRR. W konsekwencji, po agresji Niemiec na Polskę, w dniu 17 września 1939 rząd ZSRR jednostronnie uznał układ z 1932 i wszystkie umowy zawarte z rządem lub z udziałem rządu RP za nieistniejące pod pretekstem "zaprzestania istnienia państwa polskiego" i dokonał siłami Armii Czerwonej najazdu na Polskę. Agresja zbrojna ZSRR była złamaniem wszystkich powyższych porozumień międzynarodowych, w tym w szczególności paktu o nieagresji z roku 1932, protokołu Litwinowa, konwencji o określeniu napaści i paktu Ligi Narodów.

Dziennik Ustaw (skrót: Dz. U.uwaga do skrótu), pełna nazwa: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej — to najważniejszy polski dziennik urzędowy. Jest to jedyne oficjalne źródło poznania powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. Wydawanie Dziennika Ustaw jest wyłączną kompetencją Prezesa Rady Ministrów, który zajmuje się tym przy pomocy redakcji znajdującej się w Rządowym Centrum Legislacji.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Zobacz w Wikiźródłach tekst
konwencji o określeniu napaści (1933)

Zobacz w Wikiźródłach tekst
noty rządu ZSRR z 17.09.1939, nie przyjętej przez ambasadora RP w Moskwie

Przypisy

Wojkow był jednym z organizatorów i wykonawców egzekucji rodziny carskiej w Jekaterynburgu w lipcu 1918 r.
Protokół Litwinowa był wielostronnym paktem o nieagresji sygnowanym przez Polskę, ZSRR, Łotwę, Estonię i Rumunię rozciągającym na stosunki między tymi państwami postanowienia Paktu Brianda-Kelloga, jeszcze przed jego formalną ratyfikacją, a które nie dotyczyły ZSRR, nie należącego do roku 1934 do Ligi Narodów.

Bibliografia, linki

Jan Karski Wielkie mocarstwa wobec Polski 1919-1945 : od Wersalu do Jałty; [tł. z ang. Elżbieta Morawiec]. Lublin 1998 : Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej,ISBN 83-227-1168-9

Józef Beck Ostatni raport, Warszawa 1987, Wyd. PIW, ISBN 83-06-01567-3

Jan Szembek Diariusz i teki Jana Szembeka opr. Tytus Komarnicki t. 1. London 1964, Wyd. Polish Research Centre.

Konwencja o stosowaniu Koncyljacji między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Rad, podpisana w Moskwie dnia 23 listopada 1932 r. (Dz. U. z 1932 r. Nr 115, poz. 952)

Zobacz też

Deklaracja o nieagresji Polska - Niemcy (1934)