Pal Engjëlli - Polski Serwis Naukowy

Pal Engjëlli (1416–1470) – przywódca albańskiego Kościoła katolickiego, arcybiskup Durrës oraz kardynał.

Engjëlli jest autorem najstarszego zachowanego do dzisiaj zdania w języku albańskim. Zdanie to, będące formułą chrztu, brzmi: Un'te paghesont' pr'emenit t'Atit e t'Birit e t'Spirit Senit (Ja ciebie chrzczę, w imię Ojca i Syna i Ducha świętego). Formuła chrztu znajduje się w napisanym po łacinie liście pasterskim, napisanym przez Pala Engjëlli po jego wizycie w kościele Trójcy Świętej w miejscowości Mat. List jest datowany na 8 listopada 1462 r., natomiast formuła chrztu została podana jako obowiązująca podczas obrzędu, w którym uczestniczą osoby nie znające łaciny. Przypuszczalnie formuła ta miała być używana także przez Albańczyków w przypadku, gdyby trzeba było ochrzcić dziecko bez udziału kapłana.

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Język albański – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.

Według niektórych źródeł Pal Engjëlli był przyjacielem, współpracownikiem i doradcą Skanderbega. Odbywał często podróże zagraniczne jako jego wysłannik, w poszukiwaniu pomocy przeciw imperium osmańskiemu.

Dokument, zawierający najstarsze zdanie w języku albańskim, przechowywany jest we florenckiej bibliotece Medicea Laurenziana. Został on odkryty w 1915 r. przez rumuńskiego badacza, Nicolae Iorgę.

Engjëlli znaczy po albańsku anioł.

Skanderbeg, właśc. Gjergj Kastrioti Skënderbeu, pol. Jerzy Kastriota (ur. 1405 w Kruji, zm. 17 stycznia 1468 w Lezhy) – albański przywódca, powstaniec i bohater narodowy.

Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Jednoczy on z Tajemnicą paschalną, Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa dla uzyskania odrodzenia do nowego życia w Duchu Świętym, życia w wieczności. Jest to obrzęd wyznania wiary, czyniący członkiem Kościoła-Ciała Chrystusa (por. Rz 11,9). Był praktykowany w Judaizmie jako obmycie z rytualnej nieczystości. Do tej pory czynią to chasydzi w specjalnie do tego przeznaczonym baseniku zwanym mykwą. Jako obmycie rytualne jest praktykowany również w wielu innych religiach.