Paleologowie - Polski Serwis Naukowy

Dwugłowy orzeł - godło dynastii Paleologów, uważane za godło Cesarstwa Bizantyńskiego

Dynastia Paleologów (gr. Palaiologos, l.mn. Palaiologoi) - ostatnia dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim przez niemal dwa wieki, od 1259 r. do 1453.

Dzieje

Pierwszym przedstawicielem dynastii był Michał VIII, który początkowo sprawował regencję podczas małoletności cesarza Jana IV Laskarysa, później jednak (1259) przejął pełnię władzy i od 1261 r. panował samodzielnie. Paleologowie władali cesarstwem aż do upadku Konstantynopola w 1453 r. Ostatnim cesarzem bizantyjskim był Konstantyn XI Dragazes, który zginął po zdobyciu Konstantynopola przez Turków.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Dynastia w latach 1382-1460 władała także despotatem Morei na Peloponezie (Mistra), w pewnym okresie władcami Mistry byli następcy tronu bizantyjskiego.

W 1305 r. boczna linia Paleologów drogą spadku weszła w posiadanie hrabstwa Montferratu (północne Włochy), którym władała aż do 1533 r., kiedy to ziemie hrabstwa odziedziczyli przedstawiciele rodu Gonzaga.

Za panowania Paleologów szybko upadła potęga militarna cesarstwa: po 1282 r. (śmierć Michała VIII) cesarstwo praktycznie nie odgrywało już większej roli politycznej. Kolejni władcy, jako mecenasi kultury i sztuki wpłynęli jednak na rozkwit kultury bizantyjskiej, która stała się dominującym wzorem dla narodów bałkańskich.

Teodor II Paleolog (ur. ok. 1396; zm. 21 lipca 1448) - despota Morei od 1408 do 1443 roku. Od 1443 do 1448 roku władca apanażu w Selimbrii. Syn Manuela II Paleologa.

Herb Rosji – godło Federacji Rosyjskiej to tradycyjne godło Rosji, przywrócone w 1993, przedstawiające dwugłowego złotego orła z czasów Cesarstwa Wschodniorzymskiego – godło dynastii Paleologów (natomiast herbem Rosji jest wspomniany orzeł umieszczony na tarczy koloru czerwonego).

Jednym z głównych działań, podejmowanych przez cesarzy z dynastii Paleologów, były próby zawarcia unii kościelnej z chrześcijaństwem zachodnim, w czym upatrywano szansę na uzyskanie pomocy militarnej w walce z Turkami Osmańskimi. Próby zawarcia unii podejmowali m.in. cesarze Michał VIII, Jan V, Jan VIII, jednak ze względów doktrynalnych, ale także z powodu silnej niechęci wiernych do łacinników do faktycznej akceptacji unii nigdy nie doszło.

Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa

Andronik II Paleolog (ur. 25 marca 1259 w Konstantynopolu - 13 lutego 1332 w Konstantynopolu) - cesarz bizantyński, najstarszy syn Michała VIII Paleologa i Teodory Doukainy Vatatziny, wnuczki cesarza Jana III Vatatzisa.

Żoną wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III (1462-1505) była Zofia Paleolog, bratanica ostatniego cesarza bizantyjskiego, Konstantyna XI. Dzięki Zofii, na moskiewskim dworze książęcym zrodziła się idea Moskwy - Trzeciego Rzymu, rozwijana później w Rosji jako bezpośredniej spadkobierczyni najlepszych tradycji bizantyjskich, tak religijnych, jak też państwowych. Symbolem związków bizantyjsko-ruskich było przejęcie przez władców moskiewskich dwugłowego bizantyjskiego orła, także za sprawą Zofii Paleolog.

Peloponez (Półwysep Peloponeski, gr. Πελοπόννησος Pelopónisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea (gr. Μωρέας lub Μωριάς) - półwysep i region administracyjny w Grecji, stanowiący najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim, połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim (gdzie przebiega Kanał Koryncki). Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

Manuel II Paleolog (gr. Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος ) (27 czerwca 1350 - 21 lipca 1425) – drugi syn Jana V Paleologa, cesarz bizantyjski w latach 1391-1425.

Mottem dynastii były słowa: Basileus Basileon, Basileuon Basileuonton ("Król królów, panujący nad panującymi").

Panujący na tronie bizantyńskim

Michał VIII Paleolog 1259-1282

Andronik II Paleolog 1282-1328

Andronik III Paleolog 1328-1341

Jan V Paleolog 1341-1347

Jan V Paleolog 1355-1376

Andronik IV Paleolog 1376-1379

Jan V Paleolog 1379-1391

Jan VII Paleolog 1390

Manuel II Paleolog 1391-1425

Jan VIII Paleolog 1425-1448

Konstantyn XI Dragazes 1449-1453

Despoci Morei

Teodor I Paleolog (1383-1407)

Teodor II Paleolog (1407-1443)

Konstantyn Paleolog (1428-1449)

Demetriusz II Paleolog (1428-1460)

Tomasz Paleolog (1449-1460)

Markizowie Montferratu

1305 - 1338 : Teodor I

1338 - 1372 : Jan II

1372 - 1378 : Otto I

1378 - 1381 : Jan III

1381 - 1418 : Teodor II

1418 - 1445 : Jan Jakub

1445 - 1464 : Jan IV

1464 - 1483 : Wilhelm VIII

1483 - 1494 : Bonifacy III

1494 - 1518 : Wilhelm IX

1518 - 1530 : Bonifacy IV

1530 - 1533 : Jan Jerzy

Genealogia

Uproszczona genealogia Paleologów i ich związków z innymi dynastiami bizantyjskimi

Ostatni władcy Bizancjum

Dokładna genealogia

Nicefor Paleolog 
│ 
Mikołaj Paleolog 
│ 
└ ─ > Jerzy Paleolog
    x Anne Dukarina (1068-1110) 
    │ 
    ├ ─> Aleksy Paleolog 
    │ x Anna Komnena 
    │ │ 
    │ └ ─> Jerzy Komnena, diakon 
    │ │ 
    │ └ ─> Aleksy Paleolog 
    │ x Irene Angelina, córka Aleksego III 
    │ │ 
    │ └ ─ > Teodora Paleologina
    │ x Andronik Paleolog
    │ 
    └ ─ Nicefor Paleolog
        │ 
        └ ─> Michał Komnena 
            │ 
            └ ─> Aleksy Paleolog 
                x Irena Komnena 
                │ 
                └ ─> Andronik Paleolog, gubernator Salonik 
                    x Teodora 
                    │ 
                    └ ─> Michał VIII Paleolog (1224 † 1282) 
                        x Teodora Paleologina
                        │ 
                        ├ ─> Andronik II Paleolog (1259 † 1332) 
                        │ x 1) Annea († 1281), córka Stefana V króla Węgier 
                        │ x 2) Jolanta Montferratu (1274 † 1317) 
                        │ │ 
                        │ ├ ─ >1 Michał IX (1277 † 1320) 
                        │ │ x Rita (1278 † 1333), córką Leona III, króla Armenii 
                        │ │ │ 
                        │ │ ├ ─> Andronik III (1296 † 1341) 
                        │ │ │ x 1) Adelajda Brunszwik Grubenhagen (1324) 
                        │ │ │ x 2) Joanna Saubadzka (1306 † 1360) 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─ 2> Irena (1327 ap.1356 †) 
                        │ │ │ │ x Michał Asen, car Bułgarii († 1354) 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ └ ─ 2> Jan V (1332 † 1391) 
                        │ │ │ x Helena Kratakuzena (1333 † 1396) 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─> Andronik IV (1348 † 1385) 
                        │ │ │ │ x Maria Bułgarska 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ └ ─> Jan VII (1370 † 1408) 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─> Manuel II Paleolog (1350 † 1425) 
                        │ │ │ │ x Helen Dragas (1376 † 1450) 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Jan VIII (1392 † 1448) 
                        │ │ │ │ │ x 1) Anna Moskiewska (1393 † 1417) 
                        │ │ │ │ │ x 2) Zofia z Montferratu (1396 † 1437) 
                        │ │ │ │ │ x 3) Maria Komnena († 1439) 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Teodor, despota Morei (1396 † 1448) 
                        │ │ │ │ │ x Kleofas Malatesta 
                        │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ └ ─> Helena Paleologina (1428 † 1458) 
                        │ │ │ │ │ x Jan II król Cypru 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Andronikus (1400, † 1428), despota Tesaloniki 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Konstantyn XI (1405 † 1453) 
                        │ │ │ │ │ x 1) Magdalena Tocco († 1429) 
                        │ │ │ │ │ x 2) Katarzyna Gattilusi († 1442) 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Demetriusz(1407 † 1470), despota Morei 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ └ ─> Tomasz (1409 † 1465), despota Morei 
                        │ │ │ │ x Katarzyna Zaccaria 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─> Andrzej († 1502) 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ └ ─ >Zofia 
                        │ │ │ │ X Iwan III, wielki książę Rosji 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ └ ─> Teodor, despota Peloponezu (1351 † 1407) 
                        │ │ │ 
                        │ │ ├ ─ > Anna († 1321) 
                        │ │ │ x 1) Tomasz Angelos, despota Epiru († 1318) 
                        │ │ │ x 2) Mikołaj Orsini-Kefalonia 
                        │ │ │ 
                        │ │ └ ─> Teodora 
                        │ │ x 1) Świętosław, car Bułgarii († 1321) 
                        │ │ x 2) Michał III († 1330), car Bułgarii. 
                        │ │ 
                        │ ├ ─ 1> Konstantyn, despota Tesaloniki 
                        │ │ 
                        │ ├ ─ 2> Jan (1286 † 1307), despota Tesaloniki 
                        │ │ 
                        │ ├ ─ 2> Teodor I. (1291 † 1338), markiz Montferratu 
                        │ │ │ 
                        │ │ ├ ─ ─> Jan II (1313-1372), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─ ─> Otto II (1358-1378), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─ ─> Jan III (1360-1381), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ └ ─ ─> Teodor II (1363-1418), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ ├ ─ ─> Jan-Jakub (1395-1445), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─ ─ > Jan IV (1413-1464), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─ ─ > William VIII (1420-1483), markiza Montferratu 
                        │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ └ ─ ─> Maria 
                        │ │ │ │ │ x Karol I Sabaudzkiego 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ ├ ─ ─> Bonifacy III (1424-1494), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ ├ ─ ─> Wilhelm IX (1486-1518), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ │ ├ ─ ─ >Bonifacy IV (1512-1530), markiz Montferratu 
                        │ │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ │ ├ ─ ─> Maria (1508-1530) 
                        │ │ │ │ │ │ │ Fryderyk II Gonzaga, książę Mantui
                        │ │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ │ └ ─ ─> Małgorzata (1510-1566) 
                        │ │ │ │ │ │ Fryderyk II Gonzaga , książę Mantui 
                        │ │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ │ └ ─ ─> Jan Jerzy (1488-1533), opat Luciedo 
                        │ │ │ │ │ 
                        │ │ │ │ └ ─ ─ >Amadeusz z Montferratu (1429-1440) 
                        │ │ │ │ x Jan II król Cypr 
                        │ │ │ │ 
                        │ │ │ └ ─ ─> Jan VIII Paleolog
                        │ │ │             x Zofia
                        │ │ └ ─ ─> Jolanta Paleologina 
                        │ │           x  Aymon Savoy 
                        │ │ 
                        │ └ ─ 2> Simona Paleologina 
                        │ x Stephen Uros II Serbia († 1321) 
                        │ 
                        ├ ─> Irene Paleologina 
                        │ x Jan Asen III, car Bułgarów († 1302) 
                        │ 
                        ├ ─ >Eudoksja Paleologina  († 1302) 
                        │ x Jan II Komnen († 1297) 
                        │ 
                        └ ─ > Teodora Paleologina 
                            David x VI, król Gruzji († 1293)

Linki zewnętrzne

Genealogia dynastii w: M.Marek, Genealogy.Eu