Palestrina - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta we Włoszech. Zapoznaj się również z: kompozytor Giovanni da Palestrina.

Palestrina

Palestrina – miasto i gmina w środkowych Włoszech, dawne Praeneste, leżące na zboczu Apeninów, w regionie Lacjum (obecnie Lazio), w prowincji Rzym, 37 km na wschód od Rzymu, z którym łączyła go Via Praenestina. Według danych z roku 2004 gminę zamieszkuje 16 469 osób, 358 os./km².

Kolonia (łac. colonia), miasto zdobyte lub zakładane przez Rzymian na podbitych terenach. Część ludności kolonii stanowili przesiedleni rzymscy obywatele (bezrolni chłopi, weterani legionowi), dotychczasowi mieszkańcy miasta zazwyczaj również otrzymywali rzymskie obywatelstwo, jednak bez wszystkich praw przysługujących napływowym Rzymianom.

Wojna latyńska miała miejsce w latach 340-338 p.n.e. Rzymianie pokonali w niej Latynów i Wolsków, co doprowadziło do rozwiązania Związku Latyńskiego i włączenia dużej części jego terytorium do państwa rzymskiego. W ten sposób środkowa Italia dostała się pod panowanie Rzymu.

Według tradycji założone w okresie mitycznym (wśród władców szykujących się do bitwy z Eneaszem Wergiliusz wymienia założyciela Praeneste); najstarsze znaleziska pochodzą z epoki późnego brązu. Niezwykle bogate pochówki typu etruskiego, datowane na VII wiek p.n.e. wskazują, że w owym czasie było to miasto przodujące w swoim regionie.

Epoka brązu – jedna z epok prehistorii, następująca po epoce kamienia, a poprzedzająca epokę żelaza. Epoka ta ma zróżnicowane ramy czasowe, zależne od terenu występowania. Najwcześniej, na Kaukazie i w obszarze Morza Egejskiego, w III tysiącleciu p.n.e., wykształciły się ośrodki, w których opanowano umiejętność obróbki metali. W Egipcie i na Bliskim Wschodzie (Dżemdet Nasr), za początek epoki brązu przyjmuje się umownie rok 3400 p.n.e., w Europie Południowej 2800 p.n.e., w Polsce 2200 p.n.e. Koniec epoki brązu przypada na lata 1000 – 700 p.n.e., kiedy to na Bliskim Wschodzie zaczęły tworzyć się pierwsze państwa i pojawiło się niewolnictwo, a na większości obszarów Europy rozpoczął się stopniowy rozkład wspólnoty pierwotnej.

Giovanni Pierluigi da Palestrina (ur. prawdopodobnie 27 grudnia 1525 w Palestrinie, zm. 2 lutego 1594 w Rzymie) – wybitny kompozytor włoski epoki Renesansu.

W IV w. p.n.e. miasto stoczyło wiele bitew z Rzymem. Podczas wojny latyńskiej poniosło klęskę i straciło część swego terytorium; zostało jednak potraktowane dość łagodnie. Obywatelstwo rzymskie otrzymało po roku 90 p.n.e. W czasie wojen domowych był tu oblegany Mariusz, a miasto zostało zdobyte przez Sullę (82 p.n.e.); większość mężczyzn została wtedy wymordowana, a resztę przesiedlono na niżej położone tereny; na terenie Praeneste założona zaś została kolonia dla weteranów Sulli.

Gajusz Mariusz (ur. 156 p.n.e. w południowolatyńskim Arpinum, zm. 13 stycznia 86 p.n.e.). Żonaty z Julią, ciotką Juliusza Cezara ze strony ojca, Gajusza Juliusza Cezara Starszego. Znany przede wszystkim jako reformator armii rzymskiej oraz mąż stanu w starożytnym Rzymie, przez długie lata, jako „homo novus” (czyli prowincjusz), związany ze stronnictwem popularów. W 105 p.n.e. pokonał króla numidyjskiego, Jugurtę (zobacz: wojna Rzymu z Numidyjczykami), w 104 p.n.e. Cymbrów a w (102-101 p.n.e.) Teutonów. W „Żywotach” Plutarcha określony mianem „trzeciego założyciela Rzymu” (po Romulusie i dyktatorze Kamilusie). Pod koniec kariery politycznej przeciwnik Sulli, zwolennika optymatów.

Fortuna – w mitologii rzymskiej bogini kierująca ludzkimi losami. Była odpowiednikiem greckiej bogini Tyche. Jej kult w Rzymie wprowadził król Serwiusz Tuliusz.

Znajdowała się tu willa cesarska; Praeneste stało się ulubionym miejscem letniego wypoczynku dla bogatych Rzymian (bywał tu August, Hadrian i Pliniusz Młodszy).

Miasto stanowiło centrum kultu Fortuny Primigenii. Jej świątynia wraz z wyrocznią otoczone były wspaniałym kompleksem budynków wznoszących się w górę wzgórza.

W średniowieczu miasto zmieniło nazwę na Palestrina; zostało zdobyte przez Longobardów, a w XI wieku przeszło w posiadanie rodziny Colonna. Ich częste rebelie przeciwko papiestwu powodowały, że Palestrina była kilkakrotnie niszczona. W 1297 zniszczeń dokonano na rozkaz papieża Bonifacego VIII, w 1436 zniszczył je Giovanni Vitelleschi. Odbudowane w 1447 roku, zostało ponownie zniszczone w 1527. W 1556 Palestrinę okupował książę Alba. W 1630 roku miasto kupił Carlo Barberini, brat papieża Urbana VIII.

Apeniny (wł. Appennini) – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski i Toskański), Środkowe i Południowe.

Lacjum (wł. Lazio) – to region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 17 203 km²; 5,2 mln mieszkańców ze stolicą w Rzymie (2,5 mln mieszkańców). Gęstość zaludnienia 302 os./km².