Pan Twardowski - rzeźba w Bydgoszczy

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Pomniki i rzeźby w Bydgoszczy

Rzeźba Pana Twardowskiego – ruchoma rzeźba umieszczona w oknie kamienicy przy Starym Rynku w Bydgoszczy, ukazująca się dwa razy dziennie w oprawie spektaklu świetlno-muzycznego.

Opis

Pan Twardowski ukazuje się w oknie

Rzeźba autorstwa Jerzego Kędziory została odsłonięta 2 czerwca 2006 roku. Pomysł jej umieszczenia na Starym Rynku pochodzi od wiceprezydenta Bydgoszczy w latach 2003-2005 Macieja Obremskiego.

Pan Twardowski – postać szlachcica polskiego, który, wedle podania, zaprzedał duszę diabłu. Pan Twardowski jest głównym bohaterem kilku baśni i legend, z których niemal każda przedstawia odmienną historię. Jedna z najbardziej znanych głosi, że obecnie przebywa on na Księżycu.

Sarmatyzm – barokowa formacja kulturowa dominująca w Rzeczypospolitej od końca XVI do drugiej połowy XVIII wieku. Opierała się na micie, jakoby szlachta polska miała pochodzić od Sarmatów – starożytnego ludu zamieszkującego początkowo między Dolną Wołgą a Donem. Po Sarmatach szlachta miała odziedziczyć umiłowanie wolności, gościnność, dobroduszność, męstwo oraz odwagę.

Rzeźba nawiązuje do legendy szlachcica i czarnoksiężnika Jana Twardowskiego, który według opowiadania pisarza Józefa Ignacego Kraszewskiego - w 1560 r. bawił przez cztery miesiące w Bydgoszczy, będąc gościem burmistrza i: „różne cuda wyczyniał, a to odmładzał ludzi, a to zwierzęta uzdrawiał, a to z czartem paktował. I nigdy, nawet w największej życiowej opresji sarmacki humor go nie opuszczał”. Mieszkanie mistrza znajdowało się w gospodzie „Pod Zgorzelcem”, w kamienicy przy Starym Rynku. Stąd też powstał pomysł, aby czarnoksiężnika w spiżowej postaci sprowadzić na powrót do kamienicy i uczynić z niego jedną z atrakcji turystycznych.

Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy (UTP) – państwowa uczelnia wyższa w Bydgoszczy. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 15. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 2811. pośród wszystkich typów uczelni.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Wykonanie rzeźby zlecono artyście Jerzemu Kędziorze, który wykonał już uprzednio udaną postać „Przechodzącego przez rzekę”, zawieszoną na linie nad Brdą w Bydgoszczy.

Rzeźba przedstawia mężczyznę w stroju sarmackim, w kontuszu i czapce z czaplim piórem, karabelą przy boku i cyrografem w ręce. Figura wykonana jest z kompozytów żywicznych uszlachetnionych z pyłem z metali szlachetnych. W skorupie rzeźby mieszczą się 3 silniki z przekładniami ślimakowymi i pasowymi zębatymi, które umożliwiają wprawianie jej w ruch, obracanie i machanie ręką. Autorem mechanizmu jest Piotr Domanowski z Wydziału Mechanicznego Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, programu – Piotr Cyprys z PM Automatyka Przemysłowa s.c., a muzyki Grzegorz Daroń z Bydgoszczy.

Karabela – lekka i często ozdobna szabla szlachty polskiej o otwartym jelcu i rękojeści ukształtowanej na wzór głowy orła, nie przeszkadzająca w walce. Doskonale sprawdzająca się w walce pieszej, stąd noszona często przy stroju codziennym, a zatem zwykle bogato zdobiona. Szabla była była charakterystyczna dla sarmatyzmu - polskiej kultury artystycznej II połowy XVII i XVIII wieku. Broń wywodziła się z Turcji jednak w wyniku wielowiekowego użytkowania przez szlachtę polską uzyskała lokalny charakter.

Jerzy Kędziora (ur. 1947, Częstochowa) – rzeźbiarz i medalier, projektant wnętrz, terenów zielonych i zurbanizowanych. Absolwent (1972) gdańskiej PWWSP (obecnie Akademia Sztuk Pięknych), uczestnik krajowych i międzynarodowych sympozjów i festiwali. Autor oryginalnych rzeźb balansujących, pokazywanych w Polsce i za granicą (m.in. zaproponował balansującego Rumcajsa dla czeskiego Jiczyna).

Czarnoksiężnik pokazuje się w oknie najwyższej kondygnacji kamienicy przy Starym Rynku 15 (wschodnia pierzeja) o godzinach: 13:13 i 21:13. Po ukazaniu się następuje spektakl świetlno-dźwiękowy. Postać kłania się i pozdrawia zebranych, a w tle dobiega odpowiednio dobrana muzyka oraz efekty świetlne (błyski światła, dym). Przedstawienie trwa niecałe 2 minuty.

Józef Ignacy Kraszewski (ur. 28 lipca 1812 w Warszawie, zm. 19 marca 1887 w Genewie) – polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, autor z największą liczbą wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej. Pseudonimy literackie: Bogdan Bolesławita, Kaniowa, Dr Omega, Kleofas Fakund Pasternak, JIK, B.B. i inne

Materiał kompozytowy (lub kompozyt) - materiał o strukturze niejednorodnej, złożony z dwóch lub więcej komponentów (faz) o różnych właściwościach. Właściwości kompozytów nigdy nie są sumą, czy średnią właściwości jego składników. Najczęściej jeden z komponentów stanowi lepiszcze, które gwarantuje jego spójność, twardość, elastyczność i odporność na ściskanie, a drugi, tzw. komponent konstrukcyjny zapewnia większość pozostałych własności mechanicznych kompozytu.

Przypisy

↑ Derenda Jerzy red.: Bydgoszcz w blasku symboli. Tom II z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008. ISBN 978-83-916178-0-9, 978-83-916178-2-3, 978-83-916178-7-8, str. 564

Zobacz też

Pomniki i rzeźby w Bydgoszczy

Pan Twardowski (postać)

Przechodzący przez rzekę

Stary Rynek w Bydgoszczy

Bibliografia

Derenda Jerzy red.: Bydgoszcz w blasku symboli. Tom II z serii: Bydgoszcz miasto na Kujawach. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2008. ISBN 978-83-916178-0-9, 978-83-916178-2-3, 978-83-916178-7-8