Pandeli Evangjeli - Polski Serwis Naukowy

Pandeli Evangjeli (ur. 1859, zm. 1949), działacz niepodległościowy, polityk i dyplomata albański.

Wywodził się z albańskiej diaspory w Rumunii. W 1896 r. był współtwórcą albańskiego klubu patriotycznego w Bukareszcie. Po zakończeniu I wojny światowej został wydelegowany przez albańską kolonię w Rumunii jako jej przedstawiciel na konferencji wersalskiej.

Po międzynarodowym uznaniu niepodległości Albanii w 1920 r. pełnił wysokie funkcje państwowe. 16 października 1921 r. został mianowany premierem. Po niespełna dwóch miesiącach urzędowania został zmuszony do ustąpienia 6 grudnia za zbytnie uleganie wpływom ambitnego i niezależnego Ahmeda Zogu. Jego ustąpienie zapoczątkowało trwający ponad miesiąc kryzys gabinetowy. W późniejszym czasie Evangjeli zajmował różne stanowiska rządowe, pełniąc m.in. funkcję ministra spraw zagranicznych i przewodniczącego parlamentu albańskiego.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Zogu I, właśc. Ahmed ben Zogu, Ahmed bej Zogolli, Ahmed beg Zogu (ur. 8 października 1895, zm. 9 kwietnia 1961) – albański polityk, król Albanii w latach 1928-1939.

Po raz drugi premierem został 6 marca 1930 r. Jego rząd zmuszony był do uporania się z wieloma narastającymi problemami wewnętrznymi, bezpośrednim powodem jego ustąpienia 16 października 1935 r. była klęska głodu, która nawiedziła kraj. Nowym premierem został Mehdi Frashëri.

Traktat wersalski (Pokój Paryski) – główny układ pokojowy kończący pierwszą wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy i państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Został ratyfikowany 10 stycznia 1920 roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny.

Albania (Shqipëria, Republika Albanii – Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach, nad Morzem Adriatyckim. Graniczy z Grecją (282 km), Macedonią (151 km) oraz Kosowem (114 km) i Czarnogórą (173 km). Albania na zachodzie graniczy z morzem Adriatyckim i z morzem Jońskim na południowym zachodzie. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km.

W 1939 r. Evangjeli wycofał się z polityki.

Bibliografia

Tadeusz Czekalski: Albania w latach 1920-1924 - aparat państwowy i jego funkcjonowanie. Katowice: Śląska Agencja Prasowa, 1998. ISBN 83-905123-1-9. (alb.)

Kastriot Dervishi: Historia e shtetit shqiptar 1912-2005. Tirana: 55 Shtepia Botuese, 2006. ISBN 99943-799-3-3. (alb.)