Papieski Uniwersytet Gregoriański - Polski Serwis Naukowy

Fasada uniwersytetu od strony Piazza della Pilotta

Papieski Uniwersytet Gregoriański – uczelnia Kościoła Katolickiego z siedzibą w Rzymie. Pielęgnuje różne dziedziny z zakresu nauk humanistycznych, a w sposób szczególny nauki teologiczne i filozoficzne. Jest najstarszym uniwersytetem papieskim.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Św. Ignacy Loyola, hiszp. Iñigo López de Oñaz y Loyola, ur. przed 23 października 1491, zm. 31 lipca 1556) – święty Kościoła katolickiego, duchowny, teolog, prezbiter i założyciel zakonu jezuitów. Dewizą Ignacego Loyoli była łacińska sentencja Ad maiorem Dei gloriam (Na większą chwałę Bożą).

Historia

W 1551 r. Ignacy Loyola, założyciel Towarzystwa Jezusowego, założył w jednym z pałaców rzymskich położonych na stoku Kapitolu, przy Via Capitolina (obecnie Piazza d’Aracoeli), pierwszą szkołę jezuicką wraz z biblioteką, która nosiła początkowo nazwę Kolegium Rzymskiego.

Istnieją spory co do liczby papieży i antypapieży w historii. Wymienia się od 36 do 43 antypapieży. W roku 1942 kardynał Giovanni Mercati, prefekt Archiwów Watykanu, stworzył listę papieży, która od tamtej pory została oficjalnie uznana przez Kościół katolicki. Zamieszczona poniżej lista jest zgodna z listą Mercatiego.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Przedsięwzięcie to okazało się bardzo udane. W krótkim czasie nastąpił tak duży wzrost liczby studentów, że trzeba było pomyśleć o zmianie siedziby uczelni. W 1584 r. papież Grzegorz XIII erygował nową siedzibę przy placu o tej samej nazwie (piazza del Collegio Romano). Od tego papieża, który był fundatorem i pierwszym opiekunem uczelni, pochodzi jego potoczna nazwa Gregoriana. W 1773 r. z powodu rozwiązania zakonu jezuitów kolegium zostało przekazane w ręce księży diecezji rzymskiej. W 1824 r. papież Leon XII oddał kolegium na nowo w opiekę odrodzonemu Towarzystwu Jezusowemu. Zadanie to zakon spełnia do dziś.

Leon XII (łac. Leo XII), właściwie Annibale della Genga, (ur. 22 sierpnia 1760 - zm. 10 lutego 1829) – papież w okresie od 28 września 1823 do 10 lutego 1829.

Pius IX, (Giovanni Maria Mastai Ferretti), (ur. 13 maja 1792 w Senigallia - zm. 7 lutego 1878 w Watykanie) - błogosławiony Kościoła katolickiego, papież od 16 czerwca 1846 do 7 lutego 1878.

W 1873 r. Kolegium Rzymskie zostało kolejny raz przeniesione. Nową siedzibą był gmach znajdujący się w Rzymie przy Va del Seminario Palazzo Borromeo. W tym samym roku papież Pius IX nadał uczelni tytuł Papieskiego Uniwersytetu Kolegium Rzymskiego. Ponadto Rektor Kolegium otrzymał od papieża prawo używania tytułu "Rektora Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego". Po I wojnie światowej papież Benedykt XV, a następnie jego następca Pius XI rozpoczęli starania o przeniesienie Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego do budynku, który odpowiadałby bardziej potrzebom dydaktycznym. Inauguracja nowej siedziby przy Piazza Pilota nastąpiła 6 listopada 1930. Dwa lata później zostały utworzone wydziały Misjologii i Historii Kościoła, a w 1951 r. powstał wydział Nauk Społecznych.

Chrześcijaństwo powstało w I połowie I wieku w rzymskiej prowincji Judei wśród wyznawców judaizmu, jako wynik działalności Jezusa z Nazaretu. W okresie silnych napięć politycznych i społecznych na terenie Palestyny pojawiło się wielu charyzmatycznych nauczycieli i proroków często uważanych przez swoich uczniów za oczekiwanego mesjasza (Józef Flawiusz naliczył ich ponad 10). Jezus również występował jako wędrowny kaznodzieja i podobnie jak pozostali skupiał wokół siebie uczniów i wyznawców (wśród których wyróżnił 12 apostołów). Według źródeł chrześcijańskich znał on Jana Chrzciciela. Jezus rozpoczął swą działalność publiczną około trzydziestego roku życia. Przez trzy lata głosił nauki między Galileą a Judeą, zyskując wśród ludzi sławę mędrca i uzdrowiciela. Skazany na śmierć przez rzymskiego namiestnika Judei Poncjusza Piłata umarł w Jerozolimie według tradycji 14 dnia Nisan (dzień poprzedzający święto Paschy)

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Również w 1932 r. papież Pius XI podkreślił szczególną i ścisłą więź łączącą Uniwersytet Gregoriański z biskupem Rzymu, ustanawiając Wielkim Kanclerzem Uniwersytetu prefekta Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego. Na bazie tego rozporządzenia statut uniwersytetu stwierdza, iż to sam papież rządzi uczelnią, za pośrednictwem prefekta Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, i osobiście mianuje jej Rektora.

Papieski Instytut Wschodni w Rzymie (Pontificio Istituto Orientale) - instytut specjalizuje się w studiach chrześcijańskiego wschodu. Istnieją dwa fakultety: Wschodnich Studiów Kościelnych i Wschodniego Prawa kanonicznego. Został utworzony przez papieża Benedykta XV 15 października 1917 r.

Słowo filozofia (gr. φιλοσοφία, łac. philosophia) pochodzi (prawdopodobnie) od matematyka i filozofa Pitagorasa żyjącego w VI wieku p.n.e. Pierwotnie miało sens dosłowny i oznaczało poszukiwanie, umiłowanie mądrości lub posiadanie mądrości (gr. φιλέω phileo – kochać, σοφία sophia – mądrość). Obecnie terminu filozofia używa się w różnych znaczeniach. Trudno o jego definicję, gdyż zakres rozważań filozoficznych i ich metoda ulegały zmianom w historii, a rozumienie filozofii jest uzależnione od wielu czynników, w tym od przyjętej tradycji filozoficznej. W uproszczeniu można powiedzieć, że filozofia zajmuje się ogólnymi, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi natury świata i człowieka. Filozofowie rozważają kwestie natury istnienia, rozumienia bytu i rzeczywistości (ontologia, metafizyka, teoria bytu), poznawalności rzeczywistości i prawdy (epistemologia czyli teoria poznania), moralności, powinności i koncepcji wartości (etyka oraz aksjologia czyli teoria wartości), także zagadnienia dotyczące człowieka antropologia filozoficzna, a także kwestie społeczne, prawne, kulturowe, teologiczne i inne.

Papieski Uniwersytet Gregoriański służy całemu Kościołowi katolickiemu. Znajduje to wyraz m.in. w tym, że ok. 3 tys. obecnych studentów pochodzi z ponad 130 krajów i 5 kontynentów, z ponad 800 diecezji i 84 zgromadzeń zakonnych. Międzynarodowe jest również grono wykładowców, pochodzących z ok. 40 krajów. Misją i zarazem pragnieniem uniwersytetu jest – w czym chce być wierny ideałowi swego założyciela św. Ignacego Loyoli – kształcenie przyszłych formatorów. To czyni Gregorianę prawdziwą Universitas nationum.

Grzegorz XIII (Ugo Boncompagni) (ur. 7 stycznia 1502 w Bolonii – zm. 10 kwietnia 1585 w Rzymie) – papież w okresie 13 maja 1572 – 10 kwietnia 1585 r.

Prefekt (łac. praefectus - przełożony) – w Kościele katolickim, tytuł przewodniczących kongregacji watykańskich. Prefektem watykańskiej kongregacji mianuje papież jako najwyższy prawodawca i pasterz w Kościele katolickim.