Par - tytuł - Polski Serwis Naukowy

Par (od łac. par - równy) był tytułem osoby posiadającej prawo zasiadania w Izbie Lordów Zjednoczonego Królestwa.

Pierwotnie był odpowiednikiem tytułu lorda. Parowie królestwa dzielili się na:

parów świeckich - początkowo jedynie szlachta powyżej baronetów (a więc baronowie, wicehrabiowie, earlowie i diukowie). Po udostępnieniu tytułów urzędniczych nieszlachcicom, rozszerzono określenie parów świeckich na lordów mayorów (burmistrzów) największych miast oraz wyższych urzędników, takich jak np. Lord Kanclerz. W Szkocji ze względu na funkcjonowanie tytułu barona, jako właściciela feudalnej baronii nie będącej parostwem, tytuł para będący odpowiednikiem angielskiego barona określa się jako Lorda Parlamentu (Lord of Parliament) (koresponduje to z polskim podziałem na panów ziemskich będących dziedziczną szlachtą i panów ziemskich nie będących szlachtą, w okresach kiedy było to prawnie możliwe).

parów duchownych - należą do nich dwaj arcybiskupi i 24 biskupów kościoła anglikańskiego. Historycznie (do czasu zniesienia zakonów przez Henryka VIII) do tej grupy należeli opaci największych klasztorów.

Parowie podzieleni są na poszczególne części królestwa, zgodnie z feudalną tradycją terytorialnej przynależności ich parostwa. Poszczególne parostwa różnią się rangą, według kolejności:

Par Francji (fr.: Pair de France, w starszej literaturze polskiej pisany także Per) – do rewolucji francuskiej tytuł honorowy wysokiej szlachty i duchowieństwa, w latach 1814-1848 tytuł członka wyższej izby parlamentu francuskiego.

Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii od 22 kwietnia 1509 do końca życia, lord Irlandii w latach 1494-1542, następnie król Irlandii 1542-1547. Drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Słynny z powodu założenia Kościoła Anglikańskiego i swoich sześciu żon.

Parostwo Anglii (the Peerage of England) — tytuły utworzone w Anglii przed 1707;
Parostwo Szkocji (the Peerage of Scotland) — tytuły szkockie sprzed 1707;
Parostwo Wielkiej Brytanii (the Peerage of Great Britain) — tytuły królestwa Wielkiej Brytanii utworzone między 1707 i 1801;
Parostwo Irlandii (the Peerage of Ireland) — tytuły utworzone dla królestwa Irlandii przed 1801;
Parostwo Zjednoczonego Królestwa (the Peerage of the United Kingdom) — tytuły utworzone w Zjednoczonym Królestwie.

Liczba parów wahała się pomiędzy 700-2000 osób. Liczba lordów zmniejszyła się najpierw w 1963 roku o lordów szkockich, którzy weszli do parlamentu Szkocji w 1997 roku oraz w 1999 roku o 92 lordów dziedzicznych niższych rangą, którzy zostali pozbawieni możliwości udziału w pracach parlamentu.

Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy lub urząd nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

W 1958 roku po raz pierwszy w historii w Izbie Lordów zasiadły kobiety. Z kolei w 1968 roku ustawa White Paper umożliwiła na wejście do Izby Lordów 230 osobom nie będącym arystokratami, ani urzędnikami królestwa. Należą do nich między innymi zasłużeni politycy, którzy osiągnęli wiek "emerytalny" i nie mogą już zasiadać w Izbie Gmin.

Korona rangowa – element herbu rycerskiego i szlacheckiego. Umieszczana pierwotnie zwykle na hełmie jest jedną z heraldycznych oznak godności. Początkowo w XII-XIV w. korona umieszczana była tylko nad herbami królów i książąt. Później także nad herbami pozostałej arystokracji i zwykłej szlachty. Od końca XVI wieku najczęściej umieszczana bezpośrednio nad tarczą, zaś hełmy z klejnotami były umieszczane powyżej, bądź pomijane. W przypadku koron zamkniętych, mitry lub korony królewskiej, hełmy powyżej korony nie były umieszczane. W heraldyce napoleońskiej zamiast koron rangowych wprowadzono czapki (birety), zbliżone nieco wyglądem do mitry książęcej. Może ozdabiać jedynie herby nadane przez udzielnego monarchę. W heraldyce polskiej, w przeciwieństwie do zasad heraldycznych wielu innych krajów stanowi, umieszczana na hełmie, konieczny element herbu szlacheckiego.

Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

We Francji pierwotnie tytuł para należał do bezpośredniego wasala króla francuskiego, potem określano tak członków Izby Parów (izby wyższej parlamentu w latach 1814-48).

Również tytuł używany w tekstach łacińskich w odniesieniu do polskiej wolnej szlachty posesjonackiej. Rozszerzenie równości szlachty na ogromną ilość bezpośrednich wasali króla spowodowało, że zasiadali oni razem tylko przy wyjątkowych okazjach (jak elekcja króla). Od XV wieku szlachta wolna i posesjonacka (bo tylko ta cieszyła się paritas w praktyce, a nie tylko formalnie) poszczególnych ziem negocjuje z królem nie osobiście ale wybiera spośród siebie posłów, którzy reprezentują ją przed monarchą. Analogiczne rozwiązanie przyjęto w Akcie Unii angielsko-szkockiej z roku 1707, gdzie postanowiono, że nie wszyscy parowie Szkocji, ale właśnie tylko wybrani przez nich spośród siebie posłowie będą wysyłani do Westminsteru (co nie odbiera formalnej równości tym parom, którzy akurat nie zostają takimi posłami).

Kolejność precedencji w Zjednoczonym Królestwie - szczegółowa lista kolejności zajmowanej w hierarchii społecznej przez poddanych brytyjskiego monarchy. Obecnie ta kolejność ma znaczenie prawie wyłącznie honorowe i dotyczy w praktyce m.in. kolejności w trakcie dworskich uroczystości i oficjalnych ceremonii.

Wicehrabia jest to tytuł odnoszący się do rodziny hrabiowskiej z prawem primogenitury, gdzie tytuł hrabiego przypada najstarszemu członkowi rodu, a wtedy tytuł wicehrabiego przypada jego synowi. Tytuł wicehrabiego funkcjonował także we Francji (vicomte}, i funkcjonuje nadal w Wielkiej Brytanii (viscount) jako samodzielny tytuł arystokratyczny, nadawany rodzinom bez tytułu hrabiowskiego. Pierwszy raz nadany we Francji w 819 r., przez Normanów wprowadzony w Anglii, później przyjęty także m.in. w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Belgii, Holandii

Wprowadzenie do Sejmu Księstwa Warszawskiego obok wybieranych spośród szlachty posłów również deputowanych wybieranych przez zamożne obywatelstwo nieszlacheckie (odpowiednik angielskiej genterii) stanowi moment dziejowy, w którym polski Sejm przestaje być systemowym odpowiednikiem angielskiej czy austriackiej Izby Panów i zaczyna się przeobrażać w stronę dzisiejszego odpowiednika angielskiej Izby Gmin. Wcześniej, na skutek odrębności rozwoju prawno-społecznego Anglii i Polski (dominacja dziedzicznej szlachty i słabość gminu w Polsce, natomiast silne wpływy gminu i ograniczenie politycznej roli dziedzicznej szlachty w Anglii) odpowiednik angielskiej Izby Gmin był w Polsce zupełnie nie do pomyślenia.

Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo do niego należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.

Izba Lordów (ang. House of Lords) – izba wyższa dwuizbowego parlamentu brytyjskiego, który oprócz tego składa się też z Izby Gmin i Suwerena (panującej rodziny królewskiej). Nie jest to ciało wybieralne, lecz jego skład i struktura jest uwarunkowana wielowiekową tradycją.

Zobacz też

Kolejność precedencji w Zjednoczonym Królestwie

Tytuły szlacheckie

Korona rangowa

Linki zewnętrzne

Tytułowanie parów (ang.)