Park Centralny w Białymstoku - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 53°07′49.2″N 23°09′08.1″E / 53.130333, 23.15225 Park Centralny - park miejski w Białymstoku o powierzchni 3,27 ha położony w centrum miasta, znajdujący się w obrębie ulic: Kijowskiej, Sosnowej, K. Kalinowskiego, J. Mariańskiego oraz placu Uniwersyteckiego.

Historia parku

Cały park Centralny utworzony został na miejscu zniszczonego najpierw przez hitlerowców, a później władze ludowe PRL, XIX-wiecznego cmentarza rabinackiego (kirkutu), który zajmował teren między ulicami Kalinowskiego a nieistniejącą już w większej części ulicą Odeską. Do 2007 roku w parku Centralnym znajdowała się macewa upamiętniająca cmentarz rabinacki - obecnie znajdująca się na cmentarzu żydowskim na ul. Wschodniej. W parku istnieje ekologiczny rekreacyjny plac zabaw dla dzieci. Od strony Placu Uniwersyteckiego mieści się Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej składający się z betonowych, wysokich na 17 m kolumn, złączonych ze sobą monumentalną miedzianą koroną drzew, gdzie umieszczono w niej niby w gnieździe orła z rozpostartymi skrzydłami.

Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej – pomnik w Białymstoku umiejscowiony na terenie parku Centralnego, na przeciw placu Uniwersyteckiego, upamiętniający poległych i pomordowanych mieszkańców Białostocczyzny za Wolną Polskę w formie monumentu o wysokości około 17 m.

Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku – pieszy znakowany szlak turystyczny w Białymstoku utworzony i zorganizowany z inicjatywy grupy doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymstoku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku. Otwarcie szlaku miało miejsce 20 czerwca 2008 roku. Wydarzenie to poprzedzało przygotowanie ścieżki i mapy szlaku oraz materiałów informacyjnych i edukacyjnych związanych z historią Żydów w Białymstoku.

Na terenie parku zbudowano w roku 1974 amfiteatr im. Czesława Niemena ze sceną o powierzchni 200 m i trybunami na 3,5 tysiąca miejsc. Obecnie na jego miejscu jest budowana Opera i Filharmonia Podlaska - Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku. W północno-zachodniej części parku u jego podnóża mieści się Białostocki Teatr Lalek. Park Centralny jest jednym z punktów otwartego w czerwcu 2008 r. Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów UwB - wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

Uniwersytet w Białymstoku (UwB) powstał w wyniku przekształcenia w samodzielną uczelnię Filii Uniwersytetu Warszawskiego (zał. 1968). Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 powołała go do życia jako trzynasty państwowy uniwersytet w Polsce.

Cmentarz – jest instytucjonalnie ukształtowanym wycinkiem przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.

Otoczenie parku

Między innymi na terenie parku znajdują się :

pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej zaprojektowany przez B. Chmielewskiego i M. Zbichorskiego,

Białostocki Teatr Lalek zaprojektowany przez warszawskich architektów: Kłyszewskiego, Mokrzyńskiego i Wierzbickiego,

Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku - obecnie w budowie,

Cerkiew św. Marii Magdaleny, której kolatorem był w XVIII wieku Jan Klemens II Branicki.

Przypisy

Zielony Białystok - Park Centralny. [dostęp 12-01-2011].
Z internetowej strony Opery i Filharmonii Podlaskiej.
Informator Białostocki. Park Centralny - galeria zdjęć.

Galeria

Pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej

Cerkiew św. Marii Magdaleny w Białymstoku – prawosławna cerkiew filialna. Należy do parafii katedralnej św. Mikołaja w Białymstoku, w dekanacie Białystok diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Użytkowana również przez białostocką parafię wojskową Świętych Piotra i Pawła.

Macewa (hebr. מַצֵּבָה macewa) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIXw. także żeliwnej) zakończonej linią prostą, trójkątem, półkolem lub dwoma odcinkami koła. Górną jej część wypełnia płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium). Płaskorzeźby mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także symboliczne – ich elementy przedstawiają w sposób mniej lub bardziej oczywisty różne cechy zmarłego. Niektóre z motywów jednak przeznaczone są dla przedstawicieli określonych grup społeczności żydowskiej. N.p. dla kapłana - złożone w geście modlitwy dłonie, dla lewity - dzbanek, dla uczonego - korona Tory lub księga, dla kobiety świecznik, dla potomków pokolenia Judy - lew. Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z gzymsami, kolumnami, wnękami, zaś jej wysokość rosła, osiągając nieraz 4 metry.

Widok Białostockiego Teatru Lalek od ulicy Kalinowskiego

Widok na wejście do Białostockiego Teatru Lalek od ul. Kalinowskiego

Cerkiew św. Marii Magdaleny ul. Sosnowa

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Park Centralny w Białymstoku