Park Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

Wyspa na stawie parkowym

Park Kazimierza Wielkiego – najstarszy park miejski w Bydgoszczy, liczący 2,24 hektarów powierzchni.

Lokalizacja

Park jest położony w centralnej części Śródmieścia Bydgoszczy, między ulicami: Gdańską, Konarskiego, Jagiellońską i placem Wolności. Teren zajmowany przez park posiada wymiary: 100 × 200 m. Na jego obrzeżu znajdują się następujące obiekty: Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, Galeria Miejska bwa, budynek Urzędu Wojewódzkiego, Galeria Drukarnia, hotele: "Bohema" i "Pod Orłem", a także zespoły szkół: Plastycznych i Gastronomicznych.

Wiąz pospolity, wiąz polny (Ulmus minor Mill.) – gatunek rośliny z rodziny wiązowatych (Ulmaceae). Rodzime obszary jego występowania to: Europa, Azja Zachodnia i Kaukaz, Afryka Północna (Algeria, Maroko, Tunezja) i Wyspy Kanaryjskie.
Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

Historia

Park Kazimierza Wielkiego jest pozostałością o wiele większego parku zakonu Klarysek z pierwszej połowy XVII wieku. Siostry Klaryski przybyły do Bydgoszczy w roku 1615 i po zbudowaniu klasztoru przystąpiły do organizacji ogrodu. Ogród sięgał do dzisiejszej ulicy 3 Maja, a jego powierzchnia wynosiła około 3,5 hektarów. W ogrodzie był staw rybny, drzewa owocowe, ozdobne, a także ogród warzywny.

Klon zwyczajny, klon pospolity (Acer platanoides . Sadzony w miastach północno-zachodniej Europy oraz Ameryki Północnej rozprzestrzeniać się zaczął bez udziału człowieka. Inwazja tego gatunku w Ameryce Północnej spowodowała zagrożenie dla miejscowych gatunków. W USA w Nowej Anglii czy stanach takich, jak Nowy Jork, Wirginia, Georgia, Maryland, Wisconsin, Minnesota rozwój klonów jest tępiony.
Skrzydłorzech kaukaski, skrzydłorzech jesionolistny (Pterocarya fraxinifolia (Lamb.) Spach) – gatunek drzewa z rodziny orzechowatych. Występuje na Zakaukaziu w Armenii, Azerbejdżanie, Gruzji, Rosji oraz w północnej Turcji i Iranie. Został sprowadzony do uprawy w Europie w 1782. W Polsce sadzony jest w parkach i ogrodach.

Po kasacji zakonu przez władze pruskie, ogród zamieniono w roku 1835 na park regencyjny (niem. Regierungs Garten) przynależny do urzędu regencji bydgoskiej i zamknięty dla mieszkańców miasta. Jego obszar wynosił 3 ha. W roku 1861 zakupiono dla parku dwa łabędzie, a w dwóch stawach pływały karpie.

W latach 1900-1901 park przebudowano, zmniejszając go do 2,4 ha. Pracami kierował technik ogrodu Paul Meyerkamp. Po zakończaniu prac, dnia 1 października 1901 roku, park przeszedł na własność zarządu miejskiego i jako park miejski (niem. Stadt Park) udostępniono go społeczeństwu miasta.

Sosna czarna, sosna austriacka (Pinus nigra Arn.) – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna czarna występuje na terenie południowej Europy i Azji Mniejszej. Do Polski sosnę czarną sprowadzono w 1759 r. Pierwotny areał tego gatunku rozciąga się od Maroka i Hiszpanii, przez Pireneje, Alpy, południowe Karpaty aż do Krymu.
Dąb szypułkowy (Quercus robur L.) – gatunek typowy dla rodzaju dąb obejmującego drzewa liściaste z rodziny bukowatych (Fagaceae). Występuje w Europie (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz południowo-wschodniej Azji. W Polsce bardziej pospolity od dębu bezszypułkowego. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Ze względu na okazałe rozmiary jakie osiąga, sprawia majestatyczne wrażenie i dlatego odgrywa istotną rolę w symbolice i dawniej w kultach religijnych. Jest symbolem długowieczności, dostojeństwa i siły. Stare okazy nierzadko chronione są jako pomniki przyrody.

23 lipca 1904 roku na skraju parku, przy placu Wolności ustawiono pomnik „Potop" w fontannie, autorstwa berlińskiego rzeźbiarza profesora Ferdinanda Lepckego. Efektowna rzeźba o dużej wartości artystycznej i fizjonomicznej była doskonale powiązana z otaczającym ją zadrzewieniem.

W parku, w roku 1938 rosło 69 gatunków drzew i krzewów pochodzących między innymi z XVII-XVIII wieku oraz z późniejszych dosadzeń. Do największych okazów należały m.in. kilkanaście dębów szypułkowych o wymiarach pnia 390 i 400 cm oraz 50 olbrzymich okazów wiązu górskiego.

Cis pospolity (Taxus baccata L.) – gatunek wiecznie zielonego iglastego drzewa lub dużego krzewu z rodziny cisowatych. Pierwotnie cis pospolity rósł w Europie, w górach Atlas w Maroku i w zachodniej Azji (Kaukaz). Największe osobniki znane są z Kaukazu i Anglii (Fortingall), gdzie osiągają do 32 m wysokości i 9 m obwodu pnia.
Kasztanowiec (Aesculus L.) – rodzaj drzew, rzadziej krzewów należących do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Obejmuje ok. 25 gatunków pochodzących z południowo-wschodniej Europy, Ameryki Północnej oraz Azji wschodniej. W Polsce wszystkie uprawiane gatunki są sztucznie introdukowane przez człowieka. Gatunkiem typowym jest Aesculus hippocastanum L..

Wśród innych drzew rosły w parku m.in.: wiąz szypułkowy, wiąz pospolity, dąb bezszypułkowy, dąb piramidalny, bożodrzew gruczołowaty, kasztanowiec pospolity, kasztanowiec drobny, klon cukrowy, klon pospolity, brzoza brodawkowata, akacja syberyjska, karagana podolska, leszczyna purpurowa, hort, zadrewnia niska, buk pospolity purpurowy, kłęk kanadyjski, hortensja wielkokwiatowa, złotlin japoński, magnolia, platan zachodni, piwonia krzewiasta, grochodrzew biały, robinia, śnieguliczka amerykańska, lipa szerokolistna, lipa drobnolistna, cis pospolity, cis krzewiasty, sosna karłowata, cisowiec dwustronny, sosna czarna, skrzydłorzech kaukaski, cypryśnik błotny, platan klonolistny, pterokania, brzosto i inne drzewa i krzewy.

Brzoza brodawkowata, brzoza zwisła (Betula pendula Roth) – . Występuje w chłodniejszych rejonach Azji i Europy oraz w Afryce Północnej (Maroko), rozprzestrzenia się też w innych rejonach i jest uprawiana w wielu krajach świata. W Polsce jest pospolita na całym niżu i w niższych położeniach górskich.
Fontanna Potop - fontanna-rzeźba istniejąca w latach 1904-1943 w Bydgoszczy. Przez cały okres istnienia, a więc 39 lat, dzieło to było jedną z atrakcji turystycznych Bydgoszczy. Od 2006 r. trwa proces rekonstrukcji rzeźby prowadzony przez Społeczny Komitet Odbudowy Bydgoskiej Fontanny Potop.

W czasie okupacji niemieckiej, głównie w roku 1944 dużo drzew zostało wyciętych, budowano bowiem bunkry obronne. Część drzewostanu zniszczono podczas działań wojennych – przeważnie przez artylerię. W styczniu 1943 r. hitlerowcy rozebrali również pomnik „Potop”, przeznaczając 8870 kg brązu na cele wojenne. Do dziś pozostał tylko basen i mozaika kostkowa wokoło basenu, którą zakryto betonem w latach 50. XX wieku. Na fontannie wykonano natomiast kamienne rzeźby ryb, według projektu Józefa Makowskiego.

Piwonia (Paeonia L.) – jedyny rodzaj należący do rodziny piwoniowatych (Paeoniaceae). Należą do niego ok. 33 gatunki. Pochodzą głównie z obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie, jedynie 2 gatunki pochodzą z zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Gatunkiem typowym jest Paeonia officinalis L..
Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

W 1946 r. z okazji 600-lecia lokacji miasta Bydgoszczy, w parku i na terenie trzech szkół zlokalizowanych przy ul. Konarskiego odbyła się Pomorska Wystawa Przemysłu, Rzemiosła i Handlu. W wystawie, która odbyła się w dniach 14 lipca-15 września 1946 r. wzięło udział 1085 wystawców, a w ciągu pierwszych trzech tygodni zwiedziło ją 120 tys. widzów.

Klon cukrowy (Acer saccharum Marsh.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W obrębie rodzaju sklasyfikowany do sekcji Acer i serii Saccharodendron. Występuje pospolicie w lasach wschodniej Ameryki Północnej, gdzie jest jednym z najważniejszych drzew w gospodarce leśnej. W Polsce rzadko sadzony.
Cypryśnik błotny (Taxodium distichum) – gatunek drzewa należący do rodziny cyprysowatych. Występuje naturalnie w południowo-wschodnich stanach USA, szczególnie na błotnistych obszarach Florydy, jednak już od dłuższego czasu sadzi się go w Europie jako drzewo ozdobne i parkowe.

W latach 90. XX wieku i po 2000 r. park odrestaurowano, a w 2008 r. Stowarzyszenie Odbudowy Bydgoskiej Fontanny "Potop" rozpoczęło dzieło odtworzenia monumentalnego pomnika w dawnym miejscu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)