Parki narodowe w Ameryce Południowej

Fragment Parku Narodowego Hornopirén

W Ameryce Południowej znajduje się ok. 230 parków i rezerwatów przyrody.

Argentyna

Park Narodowy Nahuel Huapi

Park Narodowy Nahuel Huapi (Parque Nacional Nahuel Huapi) najstarszy park Argentyny, położony na wschodnich zboczach Andów. W języki miejscowych Indian oznacza tygrysia wyspę. Jego powierzchnia wynosi 3190 km². Park został założony w 1903 roku. Pierwotnie zajmował 75 km² i był prywatnym terenem badacza i podróżnika Francisco Perito Moreno, który obszar otrzymał od rządu argentyńskiego. Jego obecne wymiary zostały ustanowione w 1925 roku a nazwa została nadana w 1934 roku.
W parku dominują doliny polodowcowe oraz liczne jeziora. Największym z nich jest jezioro Nahuel Huapi o powierzchni 557 km² i głębokości sięgającej do 450 metrów, leżące u podnóża śnieżnego stożka wulkanicznego Mt. Tronnador. Na jeziorze położone jest jezioro Victoria. Na terenie Parku narodowego położone jest miasto San Carlos de Beriloche.

Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).
Pudu – rodzaj ssaków parzystokopytnych z rodziny jeleniowatych obejmujący jednych z najmniejszych przedstawicieli rodziny, o krótkim porożu, ciemnym ubarwieniu i krępej sylwetce ciała z krótkimi kończynami:

Klimat, fauna i flora

W Parku Narodowym Nahuel Huapi średnie temperatury w lecie (styczeń) utrzymują się na poziomie 13 °C a zimie (lipiec) ok. 2 °C. Opady roczne wahają się od 500 mm do 2500 mm rocznie i uwarunkowane jest to wysokością nad poziomem morza.
W parku występują, do wysokości 1500 m n.p.m., bujne lasy bukowe (buk południowy) rosnące na zboczach górskich. Głównymi gatunkami zwierząt są pudu, huemale, dzięcioły czerwonogłowe, drozdy i jastrzębie. Na brzegach żyją kaczki, gęsi i czarnoszyje łabędzie.

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Dzięciołowate (Picidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes). Obejmuje gatunki leśne, zamieszkujące lasy całego świata poza Australią, Nową Gwineą, Madagaskarem i innymi mniejszymi wyspami.

Park Narodowy Lanín

Park Narodowy Pilcomayo

Park Narodowy Pilcomayo (Parque Nacional Río Pilcomayo) znajduje się w środkowej części Niziny La Platy (Gran Chaco) przy ujściu rzeki Pilcomayo do Paragwaju. Zajmuje obszar 280 km² i został założony w 1951 roku. Na terenie parku rosną widne lasy, zarośla kolczaste, występują płaty trawiastej sawanny, roślinność wodna i bagienna. Fauna reprezentowana jest przez m.in. kapibary, pekari, pancerniki, kajmany (szerokopyski i krokodylowy) oraz liczne gatunki ptactwa wodnego.

Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.
Kondor królewski (Sarcoramphus papa) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae), zamieszkującego Amerykę Południową i Centralną, od południowego Meksyku po południową Argentynę. Jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Sarcoramphus.

Park Narodowy Lanín

Park Narodowy Lanín położony w prowincji Neuquén, na obszarze północnej Patagonii.

Osobny artykuł: Park Narodowy Lanín.

Park Narodowy Ziemi Ognistej

Park Narodowy Ziemi Ognistej jest najdalej na południe kontynentu Ameryki Południowej położonym parkiem narodowym. Znajduje się na wyspie Ziemia Ognista, na zachód od miasta Ushuaia. Na terenie panuje klimat chłodny z średnią letnią temperaturą nieprzekraczającą 8 °C i z zimową 0 °C. Przez cały rok wieja silne wiatry i występują opady deszczu a zimą śniegu sięgające od 2000-4000 mm na zachodzie do 1500 mm na wschodzie. W Parku dominuje roślinność strefy subarktycznej – lasy bukowe, mchy i porosty.

Bukan, buk południowy, notofagus (Nothofagus Blume) – rodzaj roślin z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae Kuprian.), obejmujący około 38 gatunków. Do rodzaju tego należą zarówno drzewa zimozielone jak i zrzucające liście. Występuje na półkuli południowej i jest tam odpowiednikiem buka z półkuli północnej. Występuje od Nowej Gwinei, poprzez zachodnią Australię, Nową Zelandię po południową część Ameryki Południowej.
Tapiry, tapirowate (Tapiridae) - rodzina ssaków nieparzystokopytnych posiadających krótką trąbę, która powstała z przekształconego nosa i wargi górnej, oraz bardzo krótki ogon. Na kończynie tylnej posiadają trzy, a na przedniej cztery palce, każdy zakończony kopytem. Ciało okryte jest aksamitną sierścią. Tapiry żyją w podmokłych, bagnistych lasach tropikalnych. Są dobrymi pływakami. Mimo pewnego podobieństwa do świni tapir należy do tej samej grupy ssaków, co nosorożec i koń.

Osobny artykuł: Park Narodowy Ziemi Ognistej.

Widok na Park Narodowy Lodowców

Park Narodowy Lodowców

Park Narodowy Lodowców znajduje się we wschodniej części Andów Patagońskich w prowincji Santa Cruz), 40 kilometrów od miasteczka Calafate Park został założony w 1937 roku i zajmuje powierzchnię 4459 km². Jego teren obejmuje wschodni fragment Lądolodu Patagońskiego (Hielo Patagonico Sur). W północnej części położone są dwa granitowe masywy Cerro Fitz Roy i Cerro Torre i wznoszą się na wysokość ponad 3 tys. metrów. Teren parku obejmuje również zachodnie części dwóch wielkich jezior Argentino i Viedma, zasilane woda z lodowców.
Największym lodowcem na terenie parku, jak i Ameryki Południowej, jest Upsala. Jego szerokość wynosi 40 km a jego powierzchnia wynosi 595 km² a jego miąższość sięga do 200 metrów. Innym lodowcem patagońskim jest Moreno. Jego nazwa pochodzi od badacza tych terenów Francisco Perito Moreno. Lodowiec ma powierzchnię 200 km² i długość 23 km. Należy on do lodowców szybko przemieszczających się – w odległości 5 km od czoła lodowca jego prędkość wynosi 1000 m/rok.

Espírito Santo – jeden ze stanów Brazylii, położony na południowym wschodzie kraju. Od północy graniczy ze stanem Bahia, od zachodu Minas Gerais, na wschodzie leży Ocean Atlantycki, a od południa stan Rio de Janeiro.
Park Narodowy Amboró (hiszp. Parque Nacional y Área Natural de Manejo Integrado Amboró) - park narodowy położony w zachodniej części departamentu Santa Cruz w Boliwii. Park został utworzony w 1989. Jego aktualna powierzchnia to 4425 km². Sąsiaduje on z parkiem narodowym Carrasco. Różnica poziomów na terenie parku wynosi od 300 do 3500 m n.p.m.. Roczna suma opadów waha się od 1400 do 4000 mm, a średnia roczna temperatura wynosi od 14 do 24°C. Wynika to ze zróżnicowania klimatycznego poszczególnych regionów parku.

Osobny artykuł: Park Narodowy Los Glaciares.

Park Narodowy Iguazú

Park Narodowy Iguazú położony na południowym brzegu rzeki Iguaçu.

Osobny artykuł: Park Narodowy Iguazú.

Pozostałe Parki Narodowe Argentyny

Park Narodowy Chaco

Park Narodowy Mburucuyá

Park Narodowy Baritú

Park Narodowy Copo

Park Narodowy Campo de los Alisos

Park Narodowy Calilegua

Park Narodowy El Rey

Park Narodowy Los Cardones

Park Narodowy El Leoncito

Park Narodowy El Palmar

Park Narodowy Lihué Calel

Park Narodowy Los Venados

Park Narodowy Predelta

Park Narodowy Quebrada del Condorito

Park Narodowy San Guillermo

Park Narodowy Sierra de las Quijadas

Park Narodowy Talampaya

Park Narodowy Lago Puelo

Park Narodowy Laguna Blanca

Park Narodowy Los Alerces

Park Narodowy Los Arrayanes

Park Narodowy Monte León

Boliwia

Park Narodowy Amboró

Park Narodowy Amboró znajduje się w centralnej części Boliwii i zajmuje obszar 4425 km². Na jego obszarze występuje 800 gatunków ptaków i 125 gatunków ssaków w tym pumy, oceloty i niedźwiedź andyjski (Tremarctos ornatus).

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości - lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2009) 890 obiektów w 148 krajach, w tym 689 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 176 przyrodniczego (P) i 25 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje.
Park Narodowy Galapagos (Parque Nacional Galápagos) – park narodowy utworzony w roku 1934, na terenie należącego do Ekwadoru archipelagu wysp Galapagos na Oceanie Spokojnym. Zajmuje powierzchnię 6938 km².

Park Narodowy Madidi

Park Narodowy Madidi znajduje się w górnym dorzeczu Amazonki. Zajmuje obszar 18 958 km² i został założony w 1995 roku. Sąsiaduje z Manuripi-Heath, Apolobamba i Rezerwatem Biosfery Manu. Jest częścią jednego z największych obszarów chronionych na świecie. Przez teren parku przepływa rzeka Tuichi. Swoim obszarem obejmuje na zachodzie lodowce na wysokości sześciu tysięcy metrów, wschodnią selwę, pampasy od strony północnej, a pomiędzy tym tropikalne lasy górskie i lasy suche. Obszar parku zamieszkiwany jest, na mocy specjalnego statusu UNESCO, przez rdzenne plemiona indiańskie.

Wigoń, wikunia (Vicugna vicugna) – gatunek południowoamerykańskiego, roślinożernego ssaka parzystokopytnego, najmniejszy przedstawiciel rodziny wielbłądowatych (Camelidae), protoplasta alpaki, blisko spokrewniony z gwanako i lamą, zwierzętami określanymi w języku polskim wspólną nazwą lamy. Żyje w małych grupach rodzinnych, na stokach Andów.
Huascarán lub Nevado Huascarán to szczyt w Andach Peruwiańskich. Najwyższy, południowy szczyt masywu (Huascarán Sur) to najwyższy szczyt całego Peru oraz najwyższy szczyt w pasie międzyzwrotnikowym na Ziemi. Nazwę zawdzięcza Huáscarowi, XVI-wiecznemu wodzowi Inków, który nosił tytuł Sapa Inca.

Park Narodowy Torotoro

Park Narodowy Torotoro (Parque Nacional Torotoro) jest małym parkiem znajdującym się na wschodnich zboczach południowoamerykańskich Andów w północnym departamencie Potos, 140 km na południe od Cochabamba. Park zajmuje 165 km². Teren parku zamieszkują m.in. papugi Parakeet i ary różowookie (Ara rubrogenys). Atrakcjami turystycznumi są jaskinia Cueva Humajalanta o długości 4600m i głębokości 164 metrów, zapadliska krasowe oraz Peleozoiczne i Kredowe skamieniałości – ślady stóp dinozaurów.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.
Berberys bukszpanolistny (Berberis buxifolia Lam.) – gatunek zimozielonego krzewu o skórzastych listkach. Rośnie w Patagonii, na południu Argentyny i Chile. Nazwa lokalna Calafate.

Park Narodowy Sajama

Park Narodowy Sajama w Boliwii. Na terenie parku odkryto tajemnicze rysunki. Jest ich ok. 300 i są rozsiane na przestrzeni ponad 400 km². Swoją formą przypominają geoglify z Nazca. Jeden z nich widoczny jest u podnóży Sajamy.

Pozostałe Parki Narodowe Boliwii

Park Narodowy Carrasco Ichilo

Park Narodowy Isiboro Sécure

Park Narodowy Kaa-Iya

Park Narodowy Noel Kempff Mercado

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)