Parsifal (albo Parzifal, Perceval) – misterium sceniczne w trzech aktach, do którego muzykę skomponował i libretto napisał Ryszard Wagner.

Prapremiera odbyła się 26 lipca 1882 w Bayreuth w Festspielhaus.

Bohaterowie

Akcja

Akt I

Zakon Graala ma regułę: "Ten, co potrafi oprzeć się miłości zmysłowej, może posiąść cudowną siłę Graala". Klingsor, czując, że nie dorasta do spełnienia tej reguły, dokonuje samokastracji. Pomimo tego czynu wspólnota nie przyjmuje go do siebie. Chęć zemsty staje się przyczynkiem do zbudowania zamku rozkoszy z cudownym ogrodem i mnóstwem oszałamiających pięknością dziewcząt. Zamek Klingsora znajduje się nieopodal zamku Graala – Monsalvat. Pierwsza scena rozpoczyna się w półmroku świtania, kiedy to Kundry, która została skazana na wieczną tułaczkę i pozbawiona możności płaczu za wyśmiewanie Jezusa na jego drodze krzyżowej, by dostąpić zbawienia, musi służyć pokornie rycerzom Graala i przynosić Amfortasowi najlepsze maści, które mają wyleczyć jego ranę, jednakże na próżno. Guornemanz poucza giermków, dlaczego rana Amfortasa nie może się zagoić. Następnie wyprawia ich w drogę, przypominając o przepowiedni o pojawieniu się prostaczka - wybawcy. Tymczasem nieznajomy młodzieniec wdziera się do zamku i zabija łabędzia. Guornemanz tłumaczy, że to nie była zabawa łowiecka, lecz mord na żywej istocie. Chłopiec łamie narzędzie zbrodni. Guornemanz zabiera go na zamek. W odsłonie drugiej akcja rozgrywa się w wielkiej sali zamku Graala. Za każdym razem, gdy Graal jest odsłaniany, rana Amfortasa się powiększa. Rycerze jednak wymagają odprawienia przezeń obrzędów i ten czyni swe obowiązki. Młodzieniec widzi to wszystko, ale tego nie pojmuje i nie potrafi mu współczuć. Gurnemanz jest tym zawiedziony. W rezultacie przepędza młodzieńca.

Akt II

Czarodziejski zamek Klingsora, a także ogród. Kundry służy rycerzom Graala, ale jest też wysłanniczką Klingsora. Ten każe jej uwieść młodzieńca. Zaczarowane dziewczęta prawią młodzieńcowi komplementy. Sama Kundry wita go pocałunkiem i wprowadza do zamku, nazywając Parzifalem. Rozbudza w nim tym samym chęć poznania swego pochodzenia. W Parzifalu budzi się współczucie do wszystkiego, co żyje. Teraz pojmuje przyczynę cierpień Amfortasa, ale nie ulega Kundry. Klingsor rzuca świętą włócznię za nim, ale ona zawisa nad nim. Wówczas Parzifal rysuje świętą włócznią znak krzyża i czarodziejski ogród znika.

Akt III

Okolica Monsalvat. Wiosna. Amfortas od miesięcy nie odsłaniał Graala. Rycerze z braku duchowego wsparcia świętego kielicha nie wyruszają już w świat nieść pieśni pokoju i miłości. Prowadzą skromne życie eremitów gdzieś w lesie. Parzifal po długich wędrówkach po świecie zdołał poznać w końcu sam siebie. Teraz powraca na zamek jako Czarny Rycerz. Chce wszystkich zbawić mocą włóczni Amfortasa (Cud Wielkiego Piątku). Gurnemanz prowadzi go na zamek, najpierw jednak namaszcza zbawiciela na króla Graala. Pierwszym jego czynem jest chrzest Kundry. W odsłonie drugiej ojciec Amfortasa, Titurel, umiera, a rycerze gromadzą się, żądając odsłonięcia Graala, Amfortas nie chce jednak poprowadzić świętego obrzędu. Wówczas Parzifal przejmuje urząd królewski i świętą włócznią zbawia Amfortasa. Uwolniona od grzechu Kundry pada na kolana.