Partia Centrum - Finlandia - Polski Serwis Naukowy

Partia Centrum (Finlandia) (fin. Suomen Keskusta, skr. Kesk., szw. Centern i Finland), fińska partia polityczna.

Partia Centrum (w języku fińskim Suomen Keskusta) jest centrową partią agrarystyczną. Jest jedną z trzech największych partii politycznych w kraju, wraz z Partią Socjaldemokratyczną (SDP) oraz Partią Koalicji Narodowej. Aktualnie Partia Centrum posiada najwięcej mandatów, 51 z 200, w fińskim parlamencie.

Socjaldemokratyczna Partia Finlandii, (fiń. Suomen Sosialidemokraattinen Puolue, szw. Finlands Socialdemokratiska Parti) – jedna z najbardziej wpływowych fińskich partii politycznych wraz z Fińską Partią Centrum oraz Partią Koalicyjną.

Partie agrarystyczne są częścią ruchu ludowego. Wyrosły z tradycji klasowych związków chłopskich. Najczęściej głoszą program centrowy, chrześcijańsko-socjalny, uznając rolnictwo, mikroprzedsiębiorczość i spółdzielczość za podstawę gospodarki. Kładą silny nacisk na decentralizację władzy i ochronę środowiska naturalnego. Partie agrarystyczne w Europie są umiarkowanie sceptyczne wobec pogłębiania procesów integracyjnych zachodzących w Unii Europejskiej.

Partia jest członkiem Międzynarodówki Liberalnej oraz Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy (ELDR) oraz sygnatariuszem liberalnych manifestów tych organizacji. Jej członkowie w Parlamencie Europejskim zasiadają we frakcji liberałów (ALDE). Pierwotnie Partia Centrum uzyskała status obserwatora w Międzynarodówce Liberalnej w 1983 roku, po tym jak Liberalna Partia Ludowa weszła w sojusz z Partią Centrum w 1982 roku. W roku 1986 Liberalna Partia Ludowa zrezygnowała z sojuszu z Partią Centrum, mimo wszystko Partia Centrum wystąpiła o przyjęcie jej do Międzynarodówki Liberalnej i w roku 1988 została przyjęta jako pełnoprawny członek tej organizacji.

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

Mimo to można kwestionować fakt przynależności Partii Centrum do partii liberalnych w palecie fińskich partii politycznych, ponieważ jej poglądy w wielu kwestiach są konserwatywne, zwłaszcza w wykonaniu polityków starszej generacji. Większość polityków partii, wywodzącej się ze starej Partii Ludowej, opowiada się za Wspólną Polityką Rolną w ramach Unii Europejskiej. Fiński aforyzm mówi że: „istnieje taka rzecz jak skrajne centrum”. Rzecznicy tej idei twierdzą, że partia może ewoluować do rangi partii liberalnej, największym jednak rzecznikiem idei liberalnych w fińskim parlamencie jest nadal Partia Szwedów (SFP), jakkolwiek konserwatywna Partia Centrum gości także w swoich szeregach zwolenników wolnego rynku.

Liberalizm (z łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny według którego wolność jest nadrzędną wartością. Liberalizm odwołuje się do indywidualizmu, stawia wyżej prawa jednostki niż znaczenie wspólnoty, głosi nieskrępowaną (aczkolwiek w ramach prawa) działalność poszczególnych obywateli we wszystkich sferach życia zbiorowego.

Wolny rynek jest to rynek, na którym wymiana dóbr dokonuje się w wyniku dobrowolnie zawieranych transakcji pomiędzy kupującymi a sprzedającymi przy dobrowolnie ustalonej przez nich cenie. Na wolnym rynku kupujący i sprzedający nie podlegają żadnym ograniczeniom ani przymusowi ze strony podmiotów zewnętrznych (np. władzy publicznej), a warunki transakcji - w szczególności cena - zależą jedynie od ich obopólnej zgody. Przeciwieństwem wolnego rynku jest rynek regulowany.

Partia Centrum została założona w 1908 roku przez Santeri Alkio, pod nazwą Partii Ludowej lub Maalaisliitto. Obecnie rolnicy tylko w małym stopniu, bo w ok. 5%, głosują na Partię Centrum. Partia Centrum otrzymuje największe swoje wsparcie od grup zawodowych. Jednakże nawet w dniu dzisiejszym rolnicza Finlandia oraz małe miasteczka są najmocniejszym elektoratem Partii Centrum. Partia Centrum mierzy także w kierunku zdobycia elektoratu w miastach południowych Finlandii. Obecny Premier Finlandii to Matti Vanhanen, następca Anneli Jäätteenmäki.

Eduskunta (szw. Riksdagen) - jednoizbowy parlament w Finlandii, wybierany raz na cztery lata w wyborach powszechnych (system proporcjonalny). Liczy 200 członków.

Konserwatyzm (z łaciny conservare – zachowywać, dochować zmian), orientacja, która bazuje na hasłach obrony istniejącego porządku społeczno-gospodarczego oraz zachowywania i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak: religia, naród, państwo, rodzina, hierarchia, autorytet, własność prywatna. Konserwatyści chcą obronić stary porządek ze względu na przekonanie o dewolucyjnym charakterze zmian społecznych. Konserwatyzm zrodził się na przełomie XVIII i XIX w., był próbą przeciwstawienia się racjonalistycznej myśli oświeceniowej. Nowoczesny konserwatyzm stanowił reakcję na wydarzenia Rewolucji francuskiej. Za twórcę podstaw ideologicznych nurtu uważany jest Edmund Burke. Jako idea polityczna termin ten po raz pierwszy użyty został w 1820 r. przez zwolennika restauracji dynastii Burbonów, François René de Chateaubriand (1768–1848), który wydawał pismo "Konserwatysta".

Mimo że partia posiada ideologiczne podłoże w XIX-wiecznym ruchu ugrupowania fennoman, partia jest raczej bezpośrednią kontynuacją Stanu Chłopskiego z sejmów sprzed 1906 roku.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona WWW