Partia Demokratyczna - USA - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy amerykańskiej partii. Zapoznaj się również z: Partię Demokratyczną w innych krajach.

Partia Demokratyczna (ang. Democratic Party) – jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Jest to partia łącząca amerykańskie środowiska centrowe i centrolewicowe. W wyborach prezydenckich jej kandydatów popierają małe ugrupowania lewicowe. Jest najstarszą partią amerykańską i drugą najstarszą na świecie.

Thomas Jefferson (ur. 13 kwietnia 1743 w Shadwell w stanie Wirginia, zm. 4 lipca 1826 w Charlottesville) – amerykański prawnik, działacz niepodległościowy, archeolog, architekt, trzeci prezydent USA (1801-1809), założyciel stanowego uniwersytetu University of Virginia. Pochodził z zamożnej rodziny o wysokim statusie społecznym.
Rekonstrukcja - to historyczna dla Stanów Zjednoczonych nazwa okresu odbudowy państwa w latach 1865-1877. Po zakończonej wojnie secesyjnej należało ustabilizować trudną sytuację polityczną kraju dotychczas stanowczo podzielonym. Powołano do życia komórkę Zjednoczonego Komitetu Kongresu Stanów Zjednoczonych, w którym obradowały oba "Domy" Republikanów jak i Konfederatów. Komitet zajął się m.in. opracowywaniem rezolucji nowej konstytucji. Zwycięzcy Republikanie całkowicie znieśli prawa wprowadzone i utrzymywane przez Konfederatów. Kluczową w tej sprawie stała się ratyfikowana 6 grudnia 1865 roku 13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych znosząca niewolnictwo. Opinia publiczna obserwowała wydarzenia tamtych lat i szeroko je komentowała.

Obecnie jest wyrazicielką myśli umiarkowanie liberalnej, czyli, w znaczeniu amerykańskim, lewicowej, choć początkowo to raczej właśnie ona była bardziej konserwatywna od konkurencyjnej Partii Republikańskiej; cały czas pewne wpływy mają (głównie na Południu) konserwatyści (jak i u Republikanów liberałowie). Z niej wywodzą się tacy liberalni politycy, jak prezydenci Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson czy Bill Clinton, choć także tacy konserwatyści jak Andrew Johnson czy Grover Cleveland, a także do pewnego stopnia Woodrow Wilson. Konkurencyjni Republikanie są programowo i jeżeli idzie o większość ich przedstawicieli na szczeblu władzy konserwatywni. Wedle najprostszej definicji, Demokraci to amerykańska centrolewica, zaś Republikanie - centroprawica.

Teksas (ang. Texas) – stan w południowej części Stanów Zjednoczonych, położony na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, sąsiadujący ze stanami Luizjana i Arkansas na wschodzie, stanem Oklahoma na północy i Nowym Meksykiem na zachodzie. Na południowym zachodzie graniczy z Meksykiem. Obszar w większości wyżynny (Wielkie Równiny), w części południowo-zachodniej niewielkie obszary górzyste, w części południowo-wschodniej Nizina Zatokowa.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Początki partii sięgają do 1793 roku, choć obecna nazwa używana jest od około 1833.

Stosunek do praw obywatelskich

Przed uchwaleniem XIII poprawki do Konstytucji Partia Demokratyczna (w opozycji do Partii Republikańskiej) zdecydowanie sprzeciwiała się zniesieniu niewolnictwa. Po zakończeniu wojny secesyjnej Demokraci sprzeciwiali się wszelkim dążeniom Republikanów do równouprawnienia Afroamerykanów. Skutkiem tego (a także z powodu głębokiej niechęci do republikanów na Południu, których jednoznacznie kojarzono z wojskami Północy) po zakończeniu rekonstrukcji w 1877 roku demokraci całkowicie przejęli władzę na Głębokim Południu, które stało się obszarem ich niepodzielnych wpływów przez najbliższe sto lat. Niedługo potem władze stanowe zaczęły wprowadzać różnorakie przepisy (tzw. Jim Crow laws) ustanawiające ścisłą segregację rasową. Z kolei demokratyczny Prezydent Woodrow Wilson wprowadził w czasie swojej prezydentury segregację rasową na szczeblu rządu federalnego.

Alton Brooks Parker (ur. 14 maja 1852, zm. 10 maja 1926) był amerykańskim prawnikiem, sędzią i politykiem, znanym głównie jako kandydat Partii Demokratycznej w wyborach prezydenckich w 1904 roku.
George Brinton McClellan (ur. 3 grudnia 1826, zm. 29 października 1885) – generał major podczas wojny secesyjnej. Na jej początku odegrał istotną rolę w mobilizacji dobrze wyszkolonej i zorganizowanej armii dla Unii. Sformował Armię Potomaku, a od listopada 1861 do marca 1862 był głównodowodzącym Armii Unii. Mimo umiejętności drobiazgowego planowania i prowadzenia przygotowań, na polu bitwy unikał otwartych konfrontacji z agresywnymi przeciwnikami. Notorycznie przeszacowywał siły jednostek wroga i niechętnie wykorzystywał własną przewagę liczebną, często w kluczowych momentach bitew pozostawiając znaczne części swoich wojsk w odwodzie.

Dopiero seria wyroków Sądu Najwyższego w latach 50. i 60. uznających nielegalność tych praktyk, zmiana nastawienia części południowych demokratów (kluczowe znaczenie miała tu postawa prezydenta Lyndona Johnsona), a także zawiązanie koalicji pomiędzy republikanami, a umiarkowanymi demokratami w celu uchwalenia w Kongresie Ustawy o Prawach Obywatelskich (Civil Rights Act) i Ustawy o Prawach Wyborczych (Voting Rights Act) doprowadziły do zmiany tych praktyk. Należy jednak wskazać, że jeszcze w 1956 roku 19 Senatorów i 77 członków Izby Reprezentantów (wszyscy prócz dwóch kongresmenów z Wirginii pochodzili z Partii Demokratycznej) podpisało tzw. "Southern Manifesto", w którym sprzeciwili się dążeniom do zniesienia segregacji rasowej.

John Quincy Adams (ur. 11 lipca 1767 w Braintree, Massachusetts – zm. 23 lutego 1848 w Waszyngtonie) – amerykański prawnik, dyplomata i polityk; ambasador do kilku krajów europejskich, senator, sekretarz stanu, szósty prezydent USA (1825-1829), a także członek Izby Reprezentantów USA.
Robert Carlyle Byrd właśc. Cornelius Calvin Sale Jr. (ur. 20 listopada 1917 w North Wilkesboro w stanie Północna Karolina, zm. 28 czerwca 2010 w Falls Church w stanie Wirginia) – polityk amerykański ze stanu Wirginia Zachodnia, jeden z najwyżej postawionych i najbardziej wpływowych członków Partii Demokratycznej. Był najdłużej piastującym mandat senatorem federalnym (od roku 1959 do 2010) i członkiem Kongresu w ogóle (od 1953 do 2010). Znany z niezależnej postawy senator Byrd był ponadto historykiem-amatorem, specjalizującym się w dziejach instytucji senatu, szczególnie amerykańskiego i starożytnego Rzymu oraz skrzypkiem, który nagrał co najmniej jeden album. Senator był też baptystą i członkiem loży wolnomularskiej. 12 czerwca 2006 pobił rekord najdłuższej kariery w Senacie, poprawiając wynik Stroma Thurmonda. 7 listopada 2006 bez trudu wybrany został na rekordową, dziewiątą kadencję.

W okresie od 1880 do 1964 roku praktycznie wszyscy urzędnicy tak stanowi jak i federalni pochodzili na Głębokim Południu z ramienia Partii Demokratycznej (dominacja demokratów była zresztą też widoczna w stanach nie zaliczających się sensu stricto do Głębokiego Południa, takich jak Wirginia czy Teksas) zaś republikanie nie wystawiali zazwyczaj nawet kontrkandydatów. Podobnie nie zdarzyło się w tym okresie nigdy, aby demokrata nie wygrał wyborów prezydenckich w którymkolwiek ze stanów Południa (często zdarzało się, że kandydat republikanów na prezydenta nie był nawet w niektórych stanach Południa zarejestrowany). Wraz z odejściem kierownictwa Partii Demokratycznej od popierania segregacji rasowej, część południowych demokratów (takich jak np. William Fulbright czy Robert Byrd) zmieniła swoje poglądy w kwestii praw obywatelskich, część (np. wieloletni komisji sprawiedliwości Senatu James Eastland) mimo pozostania przy poglądach pozostała w partii, zaś niektórzy (jak Strom Thurmond) przeszli do stającej się bardziej konserwatywną Partii Republikańskiej.

James Middleton Cox (ur. 31 marca 1870, zm. 15 lipca 1957) był amerykańskim politykiem, redaktorem i wydawcą prasowym, związanym z Partią Demokratyczną. W czasie swej kariery reprezentował m.in. rodzinny stan Ohio w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych oraz dwukrotnie był jego gubernatorem. Najlepiej znany pozostaje jako kandydat swej partii na urząd prezydenta w 1920 roku.
Wirginia (ang. Virginia), albo Wspólnota Wirginii (ang. Commonwealth of Virginia) – stan w USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Wirginia na północy graniczy ze stanami Wirginia Zachodnia i Maryland, oraz z Dystryktem Kolumbii, na zachodzie ze stanem Kentucky, a na południu z Tennessee oraz z Karoliną Północną. Od wschodu znajduje się wybrzeże Oceanu Atlantyckiego oraz zatoka Chesapeake.

Program polityczny

Demokraci są główną siłą lewicową w Stanach Zjednoczonych. Partia dzieli się na dwie grupy: liberałów i konserwatystów. Demokraci popierają:

państwa opiekuńcze

podatki progresywne

keynesizm państwowy

prawa mniejszości

walkę o równouprawnienie kobiet

legalną aborcję

legalną eutanazję

legalizację związków homoseksualnych

Demokraci sprzeciwiają się:

legalizacji broni palnej

wpływowi kościoła na państwo

George Stanley McGovern (ur. 16 lipca 1922) - amerykański polityk Partii Demokratycznej, kongresman i senator ze stanu Dakota Południowa, kandydat w wyborach prezydenckich 1972. Obecnie pełni funkcję globalnego ambasadora ONZ ds. światowego głodu.
Stowarzyszenie Gubernatorów Demokratów (ang. Democratic Governors Association, w skrócie DGA) jest organizacją, która skupia wszystkich gubernatorów stanowych i innych terytoriów wchodzących w skład Stanów Zjednoczonych, którzy są członkami Partii Demokratycznej. Założona została w roku 1983. Jej siedzina znajduje się w Waszyngtonie. Generalnie DGA można uznać za jeden z organów partii.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)