Partia Niepodległości - Węgry - Polski Serwis Naukowy

Partia Niepodległości, węg. Függetlenségi és Negyvennyolcas Párt) − partia polityczna działająca na Węgrzech w latach 1874-1918.

Partia Niepodległości powstała 17 maja 1874 roku z przekształcenia Partii Narodowej 1848. Było to ugrupowanie złożone z licznych środowisk nacjonalistycznych, związanych z tradycją powstania z 1848 roku, a jej działacze wywodzili się głównie ze średniej szlachty. Partia odrzucała tworzący Austro-Węgry kompromis z 1867 roku i żądała ograniczenia związków z Austrią do unii personalnej.

Powstanie węgierskie (1848–1849) wybuchło 15 marca 1848 w Peszcie pod wpływem wiadomości o rewolucjach w Paryżu (22 lutego – 24 lutego) i Wiedniu (13 marca), stając się częścią Wiosny Ludów.

Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane (niem. Die im Reichsrat vertretenen Königreiche und Länder), Przedlitawia, Cislitawia – nazwy - oficjalna i potoczne - używane na określenie austriackiej, cesarskiej części Austro-Węgier. Stolicą Przedlitawii był Wiedeń.

Partia odniosła zwycięstwo w wyborach w styczniu 1905 roku, pokonując po raz pierwszy Partię Liberalną i zdobywając większość. Liderem ugrupowania był wówczas Ferenc Kossuth, syn przywódcy powstania z 1848 roku. Zwycięstwo niepodległościowców spowodowało tzw. kryzys węgierski wobec niemożności pogodzenia interesów dworu i zwycięskiej partii. Kryzys został zażegnany dopiero przez powołanie w 1906 roku gabinetu Sándora Wekerle, w którym Partia Niepodległości miała trzech ministrów .

Język węgierski (magyar nyelv) – należy do podgrupy języków ugryjskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej). Językiem tym posługuje się co najmniej 14 mln osób – przede wszystkim na Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii (Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie (Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej Austrii (Burgenland). Język węgierski ma status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w Wojwodinie. Jest to język aglutynacyjny. Współczesny węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.

Węgry (węg. Magyarország) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej, od 1955 członek ONZ, od 1999 członek NATO, od 2004 członek Unii Europejskiej.

12 listopada 1909 roku partia rozpadła się na skrzydło radykalne i umiarkowane. Partię Niepodległości zlikwidowano 25 stycznia 1918 roku.

Przypisy

Mathias Bernath, Felix von Schroeder, Gerda Bartl (Hrsg.): Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas. Band 3, Verlag Oldenbourg, München 1979, ISBN 3-48648-991-7, S. 230.
Meyers Großes Konversations-Lexikon. Band 19, Leipzig 1909, S. 890.