Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna - Polski Serwis Naukowy

przekierowanie z „PRI”. Zapoznaj się również z: Polskie Radio Program I lub Primary Rate Interface.

Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional, PRI) – meksykańska partia polityczna powstała 4 marca 1929 roku pod nazwą Partii Narodowo-Rewolucyjnej. 30 marca 1938 zmieniła nazwę na Partię Rewolucji Meksykańskiej, a obecna nazwa została ustalona 18 stycznia 1946 roku. Wydarzeniem, które bezpośrednio poprzedziło powstanie PNR było zabójstwo nowo wybranego prezydenta Alvaro Obregona. Początkowo jako siła stabilizująca Meksyk po kilkunastu latach wojen domowych, z czasem doprowadziła do powstania systemu monopartyjnego o zabarwieniu autorytarnym.

Álvaro Obregón Salido (ur. 19 lutego 1880 w Navojoa, zm. 17 lipca 1928 w mieście Meksyk) – meksykański polityk i prezydent tego kraju w latach od 1920 do 1924.

Vicente Fox Quesada (ur. 2 lipca 1942) – meksykański ekonomista i polityk, w latach 2000-2006 prezydent Meksyku z ramienia Partii Akcji Narodowej (Partido Acción Nacional – PAN).

Historia

Władzę PRI zrodziła rewolucja i wojna domowa, która w 1910 roku wybuchła przeciwko rządom dyktatora Porfirio Díaza. Wojna domowa trwała do 1929 roku i była niezwykle krwawa. Na kilkanaście milionów ówczesnych Meksykanów zginął milion. Zakończeniem wojny domowej miało okazać się ustanowienie przez prezydenta Plutarco Eliasa Callesa jednej silnej partii państwowej, Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna.

Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.

Polskie Radio Program I (Jedynka, potocznie Warszawa I, oficjalny skrót PR1) – ogólnopolska, całodobowa, publiczna polska stacja radiowa, będąca częścią spółki akcyjnej Polskie Radio S.A. 18 kwietnia 1926 roku rozpoczęto regularną emisję programu.

Zinstytucjonalizowano rewolucję, by po latach zamętu powstrzymać groźbę permanentnej wojny domowej. Powstał reżim, w którym państwo zlało się z partią – nie mającą skrajnej ideologii, nie niszczącą, która wciągała do władzy burżuazję, a po nacjonalizacjach – zwłaszcza przemysłu naftowego – oddała pole własności prywatnej w gospodarce. W równym stopniu też była partią ludowej, antyarystokratycznej i antyklerykalnej rewolucji, uwłaszczyła miliony chłopów, zorganizowała robotników w związkach zawodowych.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

José de la Cruz Porfirio Díaz Mori (ur. 15 września 1830, zm. 2 lipca 1915), prezydent Meksyku, dyktator, rządził Meksykiem od 1876 do 1911 (z wyjątkiem czteroletniego okresu).

Partia PRI cechowała się ideowym synkretyzmem, łącząc nacjonalizm, (antyjankesizm), socjalizm, ideologie ludowe; nie stworzyła własnej ideologii. Ideologię zastąpiły niekontrolowana władza oraz ogromne środki finansowe. Prezydent bez prawa reelekcji rządził przez sześć lat jak monarcha absolutny. Enrique Krauze nazwał ten model władzy prezydenturą imperialną. Jako ostateczny arbiter prezydent godzi interesy różnych grup społecznych i lokalnych kacyków, którzy w zamian za korzyści, prawa i udziały w rodzinie godzą się na lojalność. Niektórzy określają ów model rządów jako Pax PRI-ista.

Szwadron śmierci to grupa paramilitarna, zazwyczaj złożona z byłych lub obecnych członków sił zbrojnych, sił policyjnych i agentów służb specjalnych oraz kryminalistów zajmująca się zabijaniem ludzi na zlecenie rządu lub instytucji państwowych. Od grup przestępczych i terrorystycznych różni się tym, iż działa najczęściej za cichym przyzwoleniem lub nawet z pomocą kraju na którego terenie wykonuje swoje zadania. Szwadrony śmierci najbardziej rozpowszechniły się w Ameryce Łacińskiej służąc do zwalczania wszelkiej opozycji politycznej w tym także partyzantki i terrorystów. Jednak najczęściej ofiarami tych grup paramilitarnych padali ludzie niewygodni dla rządzących lub prowadzący aktywną krytykę władz jak dziennikarze, intelektualiści, studenci, księża, działacze społeczni, związkowcy i obrońcy praw człowieka.

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Ów paternalistyczno-ludowy system, zwano potworem-filantropem (Octavio Paz) albo dyktaturą doskonałą (Mario Vargas Llosa), utrzymał się aż do lat 70. XX wieku. Zapewniał bezkonfliktowe przekazywanie władzy i gospodarczy wzrost średnio o 5% rocznie, co kontrastowało z sytuacją w Brazylii, Argentynie, Peru czy sąsiedniej Gwatemali, którymi wstrząsały wojny partyzanckie, paramilitarne szwadrony śmierci i represje generałów.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Kryzys tequila – kryzys walutowy w Meksyku na przełomie 1994 i 1995 wywołany nagłą dewaluacją peso 20 grudnia 1994 r., niedługo po objęciu przez Ernesto Zedillo fotela prezydenta kraju. Krok ten (nazwany przez ustępującego prezydenta Carlosa Salinasa de Gortari grudniową pomyłką) spowodował szybką ucieczkę inwestorów zagranicznych, spadek PKB oraz wzrost inflacji. Kryzys został opanowany dzięki pomocy finansowej Stanów Zjednoczonych, Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Rozrachunków Międzynarodowych w pierwszym kwartale 1995, lecz jego konsekwencje gospodarcze odczuwane były w Meksyku i poza jego granicami przez wiele lat (tzw. efekt tequila).

System rządów partii PRI uległ pewnym przeobrażeniom na skutek protestów studenckich w 1968, a także późniejszego kryzysu naftowego w 1982. PRI została zmuszona do przestawienia gospodarki z państwowej autarkii na otwartą, bardziej prywatną i bardziej konkurencyjną. Pomimo licznych nieprawidłowości w przeprowadzanym procesie prywatyzacji (np. rozkradanie majątku państwowego przez ludzi związanych z partią rządzącą), liczba państwowych przedsiębiorstw uległa radykalnemu zmniejszeniu.

Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

Autorytaryzm – system rządów bezpartyjnych, opartych na autorytecie charyzmatycznego przywódcy, a często także na armii. Szczególnie rozpowszechniony w Europie w pierwszej połowie XX wieku, powstawał najczęściej wskutek nieefektywnego funkcjonowania systemów demokratycznych lub ich kompromitacji w oczach społeczeństwa. W przeciwieństwie do systemów totalitarnych, nie opiera się na uniwersalnej ideologii ani na masowym terrorze, lecz ogranicza się jedynie do represjonowania tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia.

W latach 90. rządy PRI podkopane zostały ostatecznie przez afery, ujawnienie mafijnych związków władzy i potężnych karteli narkotykowych, serię zabójstw politycznych oraz załamanie gospodarcze z 1994. W jego wyniku pracę straciło półtora miliona ludzi, a dochody spadły o 30%.

Plutarco Elías Calles (ur. 25 września 1877, zm. 19 października 1945) – polityk meksykański, prezydent Meksyku w latach 1924-1928. Założyciel Partii Narodowo-Rewolucyjnej, przekształconej w 1946 r. w Partię Rewolucyjno-Instytucjonalną, która rządziła Meksykiem w latach 1929-2000.

Autarkia, samowystarczalność gospodarcza to cecha gospodarki lub cel polityki gospodarczej, prowadzonej przez państwo lub grupę państw, dążące do zaspokojenia wszelkich potrzeb gospodarki, zarówno konsumpcyjnych jak i produkcyjnych, w ramach własnych możliwości. Występuje w okresach kryzysów ekonomicznych np. w okresie międzywojennym w USA, Austrii, Czechosłowacji i we Włoszech (miała wówczas na celu zapewnienie niezależności od zjawisk koniunkturalnych na świecie). Autarkię stosowano również w czasach prowadzenia wojen (Niemcy, Włochy, Japonia), czy z uwagi na system upaństwowionej gospodarki o priorytetach zbrojeniowych (ZSRR od 1929, kraje satelickie ZSRR 1948-1989, Chińska Republika Ludowa, Korea Północna, Demokratyczna Republika Wietnamu). Niekiedy może być ona narzucona przez dyskryminację danego kraju ze strony partnerów zagranicznych (np. przez embargo – Kuba).

PRI utrzymywała się przy władzy przez 71 lat (Meksyk, obok ZSRR, miał najdłużej trwający ustrój w XX wieku) wygrywając wybory 14 razy z rzędu. Kres jej monopolowi przyniosły wybory w 2000 roku, kiedy po raz pierwszy urząd prezydenta objął kandydat innego ugrupowania, konserwatywnej Partii Akcji Narodowej (Partido Acción Nacional, PAN), Vicente Fox Quesada. Zdobył on 43% głosów, pokonując kandydata PRI Francisco Labastida.

Jorge Mario Pedro Vargas Llosa znany jako Mario Vargas Llosa (czytaj Josa) (ur. 28 marca 1936 w Arequipie), peruwiański pisarz, dziennikarz, myśliciel, polityk.

Brazylia (pełna nazwa: Federacyjna Republika Brazylii; port. Brasil, República Federativa do Brasil) – największe pod względem powierzchni i liczby mieszkańców państwo Ameryki Południowej oraz piąte pod względem wielkości państwo świata. Zajmuje ponad 47,5% powierzchni Ameryki Południowej.

Poparcie

Przypisy

IPU PARLINE database: MEXICO (Cámara de Diputados), Elections in 2006