Partia X - Polski Serwis Naukowy

Partia X – polska partia polityczna założona w 1991 przez Stanisława Tymińskiego, kandydata w wyborach prezydenckich w 1990. W latach 1995–1999 funkcjonowała pod uzupełnioną nazwą Partia X Patriotów Polskich.

Historia

Tymiński zachęcony wynikiem wyborów prezydenckich w 1990, gdzie przeszedł do drugiej tury, eliminując m.in. Tadeusza Mazowieckiego, postanowił założyć partię "X". Był wtedy pod wrażeniem amerykańskiego filmu Malcolm X o murzyńskim działaczu politycznym. Wg Tymińskiego walka o uznanie społeczne dla grup afroamerykańskich w USA była bardzo podobna do ruchu, który zarysował się wtedy w Polsce wokół jego osoby.

Wybory prezydenckie w Polsce w 1990 r. pierwsze powszechne wybory odbyły się 25 listopada (I tura) i 9 grudnia (II tura). O stanowisko prezydenta ubiegało się 6 kandydatów: Roman Bartoszcze, Włodzimierz Cimoszewicz, Tadeusz Mazowiecki, Leszek Moczulski, Stanisław Tymiński, Lech Wałęsa; kilku innych (m.in. Janusz Korwin-Mikke, Władysław Siła-Nowicki, Bolesław Tejkowski, Kornel Morawiecki, Jan Ludwik Bratoszewski, Edward Mizikowski, Waldemar Trajdos, Józef Onoszko, Janusz Bryczkowski) nie zdołało zebrać wymaganych 100 tys. podpisów poparcia. Frekwencja wyborcza w I turze wyniosła 60,6%, a w II – 53,4%.

Kworum (z łac. quorum [praesentia sufficit] - których [obecność jest wystarczająca]) - minimalna liczba członków zgromadzenia (parlamentu, stowarzyszenia, związku zawodowego), niezbędna do prowadzenia obrad lub powzięcia wiążących decyzji np. w przedmiocie wyborów, podjęcia uchwały.

Formalnie powołał ją Komitet Wyborczy Stanisława Tymińskiego 10 grudnia 1990, zaś rejestracja nastąpiła 13 marca 1991. I Krajowy Zjazd partii odbył się w dniach 11–12 maja 1991, na nim wybrano Tymińskiego na przewodniczącego. Jego zastępcą został Józef Ciuruś, a rzecznikiem prasowym Władysław Jarzębowski. Na zjeździe uchwalono również Zadania programowe, Deklarację, Statut oraz kilkanaście uchwał. Działacze Partii "X" określali się jako "trzecia siła", odcinając się od tradycyjnego podziału na partie prawicowe i lewicowe. Przed wyborami parlamentarnymi w 1991 PKW unieważniła, z powodów proceduralnych, 32 listy okręgowe partii, co wraz z uchybieniami regulaminowymi spowodowało utratę 90% kandydatów i prawa do ich wystawiania na liście krajowej. W tych wyborach partia uzyskała trzy mandaty poselskie. Partia X liczyła około osiem tysięcy członków. W 1991 i 1992 doszło do rozłamów w partii. Rozłamowcy założyli "Partię Pracy" oraz "Partia „X” – Frakcję Polską", które nie odegrały żadnej roli na scenie politycznej.

Wybory parlamentarne w Polsce w 1991 r. odbyły się 27 października 1991 roku. Były to pierwsze w Polsce po II wojnie światowej całkowicie wolne wybory parlamentarne.

Wybory parlamentarne w Polsce w 1993 odbyły się 19 września 1993 r. i zostały rozpisane na skutek zarządzenia Prezydenta RP Lecha Wałęsy o rozwiązaniu Sejmu z dniem 31 maja 1993 r.

Przed wyborami parlamentarnymi w 1993 "Partia X" przedstawiała swój program "Plan X", jednak nie zdobyła ona żadnych miejsc w parlamencie. Przed wyborami prezydenckimi w 1995 nie udało się zebrać wystarczającej liczby podpisów niezbędnych do zgłoszenia kandydatury Tymińskiego. W 1995 szefem "Partii X" został dotychczasowy zastępca Józef Kossecki, a Tymiński został przywódcą honorowym. Wówczas grupa działaczy wystąpiła z inicjatywą zmiany nazwy partii na "Partia X Patriotów Polskich". Tymiński był temu przeciwny. "Partia X" nie wzięła udziału w żadnej z następnych kampanii wyborczych. W 1997 "Partia X Patriotów Polskich" została wykreślona z rejestru partii, ponieważ jej Statut nie spełniał wymogów nowej ustawy o partiach politycznych. Nie uwzględniał oddziałów terenowych oraz nie określał przy organach statutowych wielkości kworum niezbędnego do podejmowania uchwał. Sąd Administracyjny w dniu 17 czerwca 1999 podtrzymał tę decyzję i partia została postawiona w stan likwidacji.

III Rzeczpospolita – użyte w Konstytucji [1] określenie państwa polskiego po zasadniczych przemianach politycznych, jakie zaszły od 1989, stosowane do chwili obecnej (2010). Oficjalna nazwa państwa to Rzeczpospolita Polska.

Tadeusz Mazowiecki (ur. 18 kwietnia 1927 w Płocku) – polski publicysta, działacz społeczny i polityk, współtwórca i przewodniczący Unii Demokratycznej i Unii Wolności, ostatni premier PRL i pierwszy premier III Rzeczypospolitej w latach 1989–1990, poseł na Sejm PRL III, IV i V kadencji ("Znak"), poseł na Sejm RP I, II i III kadencji (w latach 1991–2001).

W 1991 założony został organ prasowy partii – "List X".

Struktura i działacze

Posłowie Partii X (I kadencja Sejmu III Rzeczypospolitej):

Antoni Czajka

Kazimierz Chełstowski

Waldemar Jędryka

Władze partii stanowiły Kongres Krajowy, Reprezentacja Krajowa i Przywódca Partii.

Bibliografia

Krystyna A. Paszkiewicz, red., Polskie partie polityczne. Charakterystyki, dokumenty. Wyd. "Hector" Drukarnia i Oficyna Wydawnicza, Wrocław 1996, s. 107–111. ISBN 83-904710-2-7

Krystyna A. Paszkiewicz, red., Partie i koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2000, s. 56–58. ISBN 83-229-2051-2