Gra środkowa – termin szachowy, oznaczający fazę partii między debiutem a końcówką. Gra środkowa rozpoczyna się, gdy zawodnicy rozwinęli już swoje figury, najczęściej zabezpieczając także pozycję króla dzięki roszadzie. W przeciwieństwie do debiutu, w którym hetmany najczęściej nie włączają się jeszcze bezpośrednio do walki, w grze środkowej biorą czynny udział. W grze środkowej obydwaj zawodnicy dzięki przemyślanym planom strategicznym oraz działaniom taktycznym (kombinacje) dążą do zdobycia przewagi pozycyjnej lub materialnej, bądź też bezpośrednio stwarzają groźby matowe królowi przeciwnika. Jeśli wskutek działań na szachownicy liczba figur zostanie znacznie zredukowana tak, że możliwe będzie włączenie do gry królów, oznacza to, że partia weszła w fazę gry końcowej.

Gra końcowa (końcówka) w partii szachowej to okres gry, gdy na szachownicy pozostało niewiele bierek. Trudno jest jednoznacznie określić, kiedy rozpoczyna się końcówka.

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

Otwarcie szachowe – początkowa faza partii szachów, zwana również debiutem. W większości szachowych partii można wyróżnić jej trzy fazy: otwarcie (debiut), grę środkową i końcową. Zazwyczaj trudno jest jednoznacznie określić, kiedy kończy się otwarcie, a zaczyna gra środkowa. Można przyjąć w uproszczeniu, że otwarcie to kilkanaście lub dwadzieścia kilka pierwszych posunięć w partii.