Na mapach: 53°30′N 14°00′E / 53.5, 14

Pasewalk (pol. hist. Pozdawilk, Pozdawołk, Poździewołk) – miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w Niemczech, w powiecie Vorpommern-Greifswald, siedziba urzędu Uecker-Randow-Tal. Do 3 września 2011 siedziba powiatu Uecker-Randow. Do 3 października 1990, czyli do zjednoczenia Niemiec było położone w okręgu Neubrandenburg w NRD.

Powierzchnia miasta wynosi ok. 55 km², zamieszkuje je ok. 11 959 mieszkańców, gęstość zaludnienia 217 osoby/km². Kod samochodowy dla miasta i całego byłego powiatu Uecker-Randow to UER.
Pasewalk jest położony nad rzeką Uecker na południe od Puszczy Wkrzańskiej i oddalony jest o ok. 30 km od granicy z Polską w Lubieszynie. Miasto stanowi węzeł kolejowy na trasie Stralsund-Berlin i Hamburg-Szczecin, ze stacją Pasewalk.

Demografia

Rozwój demograficzny

Historia

Od początków osady do wojny trzydziestoletniej

Legenda głosi, że osadę założyli w VII–VIII wieku dwaj bracia – piraci, którzy znaleźli schronienie w trudno dostępnym miejscu przecięcia Wkry ze starym szlakiem handlowym. Autor annałów klasztoru Pegau, opisując historię rodziny Wiprechta Starszego, donosi o istnieniu grodu Posduwlc w kraju pomorskim (dokument datowany na rok 1029). Miejsca położenia grodu do dzisiaj nie udało się ustalić. Obok niego istniała osada słowiańska, wtedy już znacząca i zamożna, w której – jak donosi Wiprecht – można było zdobyć "niesłychanie bodatą zdobycz" (praedam incredibilem). W dokumentach średniowiecznych nazwa miasta pojawia się jako "Pozdewolk" (1177, 1178, 1216), "Posduwolc" (1195), "Pozwolc" (1241), "Poswalc" (1260, 1322) i "Poswalk" (1260, 1276, 1355). Pochodzi ona od słowiańskich słów poz (wał obronny) oraz volc (wilk) i oznacza tym samym "gród Wilka". Przydomek "Wilk" odnosi się najprawdopodobniej do księcia brandenburskiego Jarla Wolfa, który około 1000 założył tutaj kasztelanię, później jednak zmuszony został do jej opuszczenia. Nazwa Pasewalk w dzisiejszym brzmieniu pojawia się po raz pierwszy w dokumencie z 1240. Źródła pisane po raz pierwszy nazywają Pasewalk miastem (civitas) w 1276. Pewne jest jednak, że uzyskał on prawa miejskie już wcześniej, przypuszczalnie na początku lat pięćdziesiątych XIII wieku. Pasewalk od początku swego istnienia należał do Pomorza, jednak z uwagi na pograniczne położenie stanowił przedmiot sporów terytorialnych toczonych przez książąt pomorskich z margrabiami brandenburskimi. Nieraz też zmieniała się jego przynależność terytorialna. W 1214 margrabia brandenburski Albrecht II zdobył gród w Pasewalku, już jednak w tym samym roku Waldemar II odbił zajęte margrabiego grody (castra) Szczecin i Pasewalk. W 1250 – na mocy układu z Landin – Barnim I oddał Pasewalk pod panowanie brandenburskie. W 1354 miasto wróciło już na stałe w skład Pomorza. Do wzrostu jego znaczenia przyczyniło się położenie na szlaku handlowym z Magdeburga do Szczecina oraz nad rzeką Wkrą, którą w średniowieczu spławiano towary z Prenzlau do Zalewu Szczecińskiego. W 1272 sprowadzony został do Pasewalku zakon Domonikanów. W lutym 1367 miało miejsce zdarzenie, które zahamowało na wiele lat rozwój Pasewalku: zabity został przez mieszczan i publicznie spalony miejscowy ksiądz Zabel Schünemann, oskarżany przez radę miejską o malwersacje. W odpowiedzi papież obłożył miasto ekskomuniką.W 1373 ekskomunika została cofnięta, w zamin za co miasto zobowiązane zostało do ponoszenia ciężarów w naturze i pieniądzu na rzecz Stolicy Apostolskiej. Od obowiązku tego zwolniło się dopiero w 1532, wraz z przejściem na protestantyzm. W czasie wojny trzydziestoletniej, we wrześniu 1630, miasto zostało spustoszone i prawie całkowicie zniszczone przez wojska cesarskie. Na mocy pokoju westfalskiego włączone zostało w skład Pomorza Szwedzkiego.

XIX wiek

10 listopada 1862 na stację kolejową w Pasewalku wjechał pierwszy pociąg. W 1863 Pasewalk uzskał stałe połączenia kolejowe z Anklam i Szczecinem.

czytaj dalej: [2], [3]