Pasztuni - Polski Serwis Naukowy

Pasztunka

Pasztuni a. Pasztunowie (nazwa własna پشتون Pəṣtun) – główna grupa etniczna Afganistanu (uważająca się za jedyną ludność rdzennie afgańską) i Pakistanu, mniejsze skupiska zamieszkują także przygraniczne tereny Iranu i Indii. Pod względem antropologicznym zaliczają się do rasy białej.

Hazarowie – lud częściowo pochodzenia mongolskiego zamieszkujący Hazaradżat w środkowym Afganistanie. Liczy ok. 1,5 mln osób (1994) – ok. 8% ludności Afganistanu. Mówią językiem hazarskim (hazaragi lub dari), należącym do irańskiej grupy językowej. Wyznają islam (szyici).

Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Jest to lud koczowniczy, pasterski, nomadyczny. Wszedł on w konflikt z ludami osiadłymi, rolniczymi (Tadżykami, Hazarami, Uzbekami i Kirgizami) ze względu na sprzeczność interesów i inne wartościowanie kultury. Narodowym sportem Pasztunów jest buzkaszi, a narodowym tańcem - attan.

Nomada - koczownik, wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np. w związku ze zmianami pogody lub w poszukiwaniu żywności, wody, opału albo pastwisk dla zwierząt hodowlanych. Osoba prowadząca koczowniczy, wędrowny tryb życia, także podróżująca stale lub sezonowo z powodów handlowych, kulturowych lub religijnych.

Attan (inaczej Atan lub Attan-i-Mili) - narodowy taniec afgańskich Pasztunów. Starodawny taniec plemion pasztuńskich z Baktrii, obecnie narodowy taniec Afganistanu, symbol zjednoczenia wielonarodowego państwa. Traktowany jak narodowy symbol typu flaga, hymn (w czasach panowania talibów był jedynym niezabronionym tańcem w Afganistanie). Wykonywany przez mężczyzn miał początkowo znaczenie rytualne, z czasem traktowany tez jako bojowy taniec afgańskich muzułmanów. Aktualnie bardzo popularny w Afganistanie, tańczony jako ukoronowanie uroczystości rodzinnych czy państwowych. Obecnie różne formy tańca:

Pasztuni są muzułmanami sunnitami, z wyjątkiem klanu Turi wyznającego szyizm. Dużą rolę w ich kulturze odgrywa Pasztunwali - tzw. kodeks honorowy, oparty m.in. na zemście rodowej.

Pasztuni dzielą się na duże plemiona (tabar), dzielące się z kolei na rody (chel). Ważne decyzje podejmowane są przez loja dżirga - radę starszyzny plemienia.

Plemiona pasztuńskie

Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.

Poniższy podział ras ludzkich opiera się na XVIII-wiecznej koncepcji Blumenbacha. Podział ten wraz z wyróżnionymi antropologicznymi cechami ras budzi wiele zastrzeżeń.