Patriarcha Antiochii - Polski Serwis Naukowy

Patriarcha Antiochii – tradycyjny tytuł przysługujący biskupowi Antiochii.

Lista patriarchów Antiochii do 538 r.

37-53 – Święty Piotr

53-68 – Ewodiusz (biskup Antiochii)

68-107 – św. Ignacy Antiocheński

107–127 – Heron (patriarcha Antiochii)

127–154 – Korneliusz (patriarcha Antiochii)

154–169 – Eros (patriarcha Antiochii)

169–182 – Teofil Antiocheński

182–191 – Maksymus I (patriarcha Antiochii)

191–211 – Serafion (patriarcha Antiochii)

211–220 – Ascelpides (patriarcha Antiochii)

220–231 – Filetus (patriarcha Antiochii)

231–237 – Zebiniusz (patriarcha Antiochii)

237–253 – Babylas (patriarcha Antiochii)

253–256 – Fabiusz (patriarcha Antiochii)

256–260 – Demetriusz (patriarcha Antiochii)

260–272 – Paweł z Samosaty

268–273 – Domnusz I (patriarcha Antiochii)

273–282 – Tymeusz (patriarcha Antiochii)

283–303 – Cyryl (patriarcha Antiochii)

304–314 – Tyranos (patriarcha Antiochii)

314–320 – Witalis (patriarcha Antiochii)

320–323 – Filogonusz (patriarcha Antiochii)

324–330 – św. Eustacjusz Antiocheński

330 – Paulin (6 miesięcy); dawniej biskup Tyru, arianin i przyjaciel Euzebiusza z Cezarei

331–333 – Eulaliusz (patriarcha Antiochii)

333–334 – Euforniusz (patriarcha Antiochii)

334–342 – Filaclusz (patriarcha Antiochii)

342–344 – Stefan I (patriarcha Antiochii)

344–357 – Leoncjusz (patriarcha Antiochii)

358–359 – Eudoxiusz (patriarcha Antiochii)

360 – Euzoiusz (patriarcha Antiochii)

360–361 – św. Melecjusz

W wyniku schizmy różne grupy powołały własnych patriarchów:

Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) - pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa - jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

Tyr (obecny Sur) to miasto w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jego nazwa znaczy "skała". W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.

Kryzys monofizycki

Patriarcha Sewer, który był polemistą o ścisłym umyśle, zainspirował ruch opozycji wobec uchwał Soboru chalcedońskiego, szczególnie wobec listu dogmatycznego papieża Leona Wielkiego zwanego Tomus ad Flavianum, zarzucając im Nestorianizm. Jego nauczanie leży u podstaw Monofizytyzmu, który dotrwał do naszych czasów.

Tomus ad Flavianum zwany Listem dogmatycznym lub Listem 28. Papież Leon I wysłał go w roku 449 do biskupa Konstantynopola Flawiana w sprawie błędu, który archimandryta konstantynopolitański Eutyches popełnił co do natury Osoby Chrystusa. Eutyches twierdził, wyprowadzając błędne wnioski z nauki, którą propagował Cyryl Aleksandryjski, że natura Boska i natura ludzka w Chrystusie utworzyły nową jakość. Tak więc ludzkie cechy, jakie miała Osoba Chrystusa, nie były takie same jak u wszystkich ludzi. Pogląd będący podstawą monofizytyzmu. List Papieża Leona Wielkiego przyjęty dwa lata później przez Sobór Chalcedoński nabrał charakteru uroczystego orzeczenia wiary i jest do dziś najlepszym streszczeniem nauki Kościoła na temat tajemnicy Wcielenia. Podstawowa prawda, którą sformułował papież, brzmi następująco: Jezus Chrystus jest jedną osobą, działającą w dwóch naturach połączonych ze sobą bez pomieszania. Jedność osoby implikuje współorzekanie przymiotów (łac. communicatio idiomatum), czyli mówienie o cechach ludzkich, które ma Chrystus jako Bóg, Druga Osoba Trójcy Świętej, i o cechach Boskich, które ma Chrystus jako człowiek, syn Maryi, Bogurodzicy.

Patriarcha – z jęz. gr. "praojciec"; w Nowym Testamencie określenie protoplastów Izraelitów (Abraham, Izaak, Jakub oraz dwunastu synów Jakuba), ale także protoplastów ludzkości, oraz protoplastów rodów, np. Dawid.

Sewer został złożony z urzędu przez cesarza Justyniana w 518 i przebywał na wygnaniu w Egipcie do 528 r. Po pobycie w Konstantynopolu, jako protegowany broniącej monofizytów cesarzowej Teodory, skazany ponownie, zmarł w Egipcie w 538 r. Kościół syryjsko-prawosławny uznawał go jako patriarchę do jego śmierci w 538. Mimo prób ze strony cesarza Justyniana pojednania stronnictw seweriańskiego i ortodoksyjnego - choć mniej radykalnych niż Henotikon cesarza Zenona Izauryjczyka w 482 r. - nie doszło do pojednania.

Eustacjusz (Eustachy) z Antiochii, cs. Swiatitiel Jewstafij, archijepiskop Antiochijskij (zm. przed 337 w Tracji) – biskup Berei syryjskiej, patriarcha Antiochii, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Prawosławny patriarcha Antiochii – jeden z patriarchów w Kościołach Wschodnich, czasem jest nazywany greckim patriarchą Antiochii dla odróżnienia od syryjsko-prawosławnego patriarchy Antiochii.

Patriarchowie antiocheńscy po schizmie

W wyniku podziałów w kościele antiocheńskim można mówić o następujących patriarchach Antiochii:

łaciński patriarcha Antiochii

melchicki patriarcha Antiochii

maronicki patriarcha Antiochii

prawosławny patriarcha Antiochii

syryjskokatolicki patriarcha Antiochii

syryjsko-prawosławny patriarcha Antiochii

Przypisy

H.-I. Marrou: Monofizyci i Neochalcedonianie. Spór o "Trzy rozdziały". s. 268-271.

Bibliografia

I.-H. Marrou: Monofizyci i Neochalcedonianie. Spór o "Trzy rozdziały". W: J.Daniélou, I. Marrou: Historia Kościoła. M. Tarnowska (przekład), R. Aubert (wprowadzenie). T. 1: Od początku do roku 600. Warszawa: IW PAX, 1986, s. 268-274. ISBN 83-211-0577-7.