Patrycjusze - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy warstwy społecznej w starożytnym Rzymie. Zapoznaj się również z: Patrycjusze – wartswa mieszczan w okresie średniowiecza i nowożytności.

Patrycjusze (łac. patres - ojcowie) to uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne (do pewnego momentu) i wyłączność na obejmowanie urzędów. Wywodzili się oni z zamożnych rodzin. Początkowo prawdopodobnie potomkowie arystokracji rodowej (zamknięta liczba rodów - "gentes"), która we wczesnym okresie państwa (okres królewski i wczesnej republiki) cieszyła się pełnią praw politycznych.

Ekwici (łac. equites, l.poj. eques) – średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, których majątki wynosiły minimum 400 000 sestercji (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia, noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąskiego purpurowego szlaku uzdobiącego tunikę (szeroki nosili senatorowie).

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Historia

Przeciwieństwem patrycjuszy byli plebejusze. Podjęli oni walkę o polityczne równouprawnienie z patrycjuszami. W roku 367 p.n.e. uzyskali dostęp do senatu rzymskiego, a pełnię równych praw uzyskali w roku 287 p.n.e. Patrycjusze, wchodząc w skład senatu, sprawowali rządy w republice. Od 445 p.n.e. dozwolono na małżeństwa patrycjuszy z córkami plebejuszy. Monopol na władzę, jaki uzurpowali sobie patrycjusze, spowodował konflikt z plebejuszami. Walka o podział władzy zakończyła się na początku III w. p.n.e., gdy ustaliła się chwiejna równowaga między obiema grupami. Jedynie niektóre funkcje sakralne były na stałe przypisane patrycjuszom (do 44 p.n.e.).

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Patrycjat - najbogatsza warstwa mieszczan sprawująca w miastach władzę ekonomiczną i polityczną, członkowie rady miejskiej, najbogatsi kupcy, bogaci rzemieślnicy. Członkowie patrycjatu chcieli dorównać szlachcie i dołączyć do jej grona. Prowadzili wystawny tryb życia i często starali się uzyskać nobilitację. Jeśli było to niemożliwe drogą oficjalną, bogaci mieszczanie chwytali się różnych nielegalnych sposobów. Na przykład, przekupstwem pozyskiwali fałszywych świadków, chcąc dowieść przynależności swoich przodków do rodów szlacheckich. Patrycjat jako grupę społeczną wyodrębnia się poczynając od XII w., aż do XVIII w. Sama nazwa została wprowadzona w historiografii w XVIII w.

Z biegiem lat (szczególnie w okresie późnej republiki i cesarstwa) stara warstwa patrycjuszy wykruszyła się (wojny, upadek ekonomiczny, proskrypcje, nieliczne potomstwo itp.) i została zastąpiona przez patrycjuszy mianowanych przez władców.

Zobacz też

nobilowie

ekwici

plebejusze