Paul Blau - Polski Serwis Naukowy

Paul Blau (ur. 15 maja 1861 w Suhl, zm. 19 grudnia 1944 w Poznaniu) – niemiecki duchowny ewangelicki, teolog, generalny superintendent Kościoła Ewangelicko-Unijnego w Wielkopolsce.

Jego ojcem był Otto Blau, pruski dyplomata i orientalista), w związku z czym część dzieciństwa spędził w Sarajewie. Studia teologiczne odbył na uniwersytetach w Berlinie i w Tybindze. W 1885 r. został pastorem w Haynrode, następnie do 1897 r. w Jüterbog, a w latach 1897-1902 był kapelanem szpitala Cesarzowej Augusty w Berlinie. Od 1902 do 1910 r. był kaznodzieją dworskim (de: Hofprediger) i superintendentem w Wernigerode (Harz). W 1909 r. założył tam Seminarium Apologetyczne, od 1932 Akademię Lutra w Sondershausen, obecnie z siedzibą w Ratzeburgu. Urząd generalnego superintendenta w Poznaniu pełnił w latach 1910-1944, do 1918 r. w Prowincji Poznańskiej Prus, następnie, w czasach II Rzeczypospolitej do 1939 r. w Wielkopolsce i na Pomorzu, w końcu pod okupacją niemiecką znowu w Poznańskiem. W kwestiach narodowych reprezentował niemiecki punkt widzenia, ale starał się też o duszpasterstwo polskiej mniejszości współwyznawców, a nawet – w dobie zaboru – wysunął postulat, by język polski stał się przedmiotem nauczania w szkolnego w regionie także dla dzieci niemieckich.

Kraj Warty, Okręg Rzeszy Kraj Warty, (niem. Reichsgau Wartheland, Warthegau) – nazwa regionu administracyjnego utworzonego podczas II wojny światowej na terenach Rzeczypospolitej Polskiej anektowanych przez III Rzeszę Niemiecką.

Teologia (gr. θεος, theos, "Bóg", + λογος, logos, "nauka") dyscyplina zajmująca się badaniem natury boskiej oraz stosunkami, jakie zachodzą pomiędzy istotą boską a światem, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między istotą boską a ludźmi. Etymologicznie teologia oznacza naukę (racjonalny dyskurs) dotyczącą Boga.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, stał się jednym z przywódców mniejszości niemieckiej, starając się bezskutecznie o zachowanie więzi administracyjnych z macierzystym pruskim Kościołem Ewangelickim Unii Staropruskiej. Niechętnie traktował rozwój polskich parafii ewangelicko-augsburskich w Wielkopolsce i na Pomorzu, zaś kontakty z warszawskim biskupem Juliuszem Bursche cechowała wzajemna nieufność. We wrześniu 1939 r., mimo niechęci do ideologii nazistowskiej podpisał odezwę, witającą wkraczające do Polski oddziały Wehrmachtu. Szybko rozczarował się stosunkiem władz okupacyjnych w tzw. Kraju Warty do Kościoła, które nie tylko uniemożliwiły zjednoczenie z Kościołem w Rzeszy, to jeszcze w szybkim tempie wprowadziły w życie dyskryminujące ograniczenia prawne. Jego pogrzeb na cmentarzu św. Łukasza był ostatnią masową niemiecką manifestacją w Poznaniu w latach II wojny światowej. Ks. Paul Blau pozostawił obfitą spuściznę pisarską w języku niemieckim, głównie teologiczną.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Orientalistyka - nauka o kulturach orientalnych - językach, literaturze, sztuce, historii, społeczeństwie, życiu codziennym i obyczajach, polityce, religii, filozofii itp. Na ogół przyjmuje się, że odnosi się do kultur (ludów, cywilizacji) Orientu, czyli Azji, Bliskiego Wschodu, Maghrebu, ale często w obręb jej zainteresowania włącza się także kultury obszaru Sahelu i tzw. Czarnej Afryki, a w interpretacjach skrajnych (np. francuska, zob. INALCO) także kultury Oceanii, a nawet Europy Środkowo-Wschodniej.

Bibliografia

Woldemar Gastpary, Protestantyzm w Polsce w dobie dwóch wojen światowych, cz. 1, 1914-1939, Warszawa, b.w., 1978; cz. 2, 1939-1945, Warszawa, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1981

Woldemar Gastpary, Blau Paul, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 2, pod red. Feliksa Gryglewicza, Romualda Łukaszyka, Zygmunta Sułowskiego, Lublin, TN KUL, 1985

Olgierd Kiec, Kościoły ewangelickie w Wielkopolsce wobec kwestii narodowościowej w latach 1918-1939, Warszawa, Upowszechnianie Nauki Oświata, 1995, ISBN 83-85618-21-X

Jan Szturc, Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI-XX wieku, Bielsko-Biała, Augustana, 1998, ISBN 83-85970-50-9

Olgierd Kiec, Protestantyzm w Poznańskiem 1815-1918, Warszawa, Semper, 2001, ISBN 83-86951-95-8

Jarosław Kłaczkow, Protestanckie wydawnictwa prasowe na ziemiach polskich w XIX i pierwszej połowie XX w., Toruń, Wydaw. Adam Marszałek, 2008, ISBN 978-83-7611-020-2

Linki zewnętrzne

Leksykon Kościelny Bautza (de)