Paul Dukas - Polski Serwis Naukowy

Paul Abraham Dukas (ur. 1 października 1865 w Paryżu, zm. 17 maja 1935 tamże) – kompozytor francuski i nauczyciel muzyki.

Życie i twórczość

Dukas pochodził z rodziny francuskich Żydów. Studiował u kompozytorów Théodore'a Dubois i Ernesta Guirauda w Konserwatorium Paryskim, gdzie zaprzyjaźnił się z Claude'em Debussym, wybitnym twórcą impresjonistycznym. Po ukończeniu studiów pracował jako krytyk muzyczny, zajmował się też aranżacjami muzycznymi.

Maurice Duruflé (ur. 11 stycznia 1902 w Louviers - zm. 16 czerwca 1986 w Louveciennes) - to kompozytor, organista i pedagog francuski, twórca znanego Requiem op. 9 (1947), pierwszy wykonawca koncertu organowego Francisa Poulenca.

Walter Elias Disney (ur. 5 grudnia 1901 w Chicago, zm. 15 grudnia 1966 w Los Angeles) – amerykański producent filmów animowanych i filmów, reżyser, scenarzysta, aktor dubbingowy, animator, przedsiębiorca, wizjoner i filantrop. Jeden z największych twórców przemysłu rozrywkowego w historii, legenda animacji i filmu. Twórca Disneylandu i wartej miliardy dolarów korporacji The Walt Disney Company.

W swojej twórczości Dukas chętnie czerpał z dorobku romantyzmu oraz ekspresjonizmu. Komponował dużo, ale był perfekcjonistą i większość napisanych kompozycji niezadowolony zniszczył. Przetrwało jedynie kilka.

Pierwszym z ocalałych utworów jest pełna energii Symfonia C-Dur (1896), nawiązująca do tradycji Ludwiga van Beethovena i Césara Francka.

Najbardziej znanym dziełem Dukasa, wykonywanym chętnie także współcześnie, jest scherzo symfoniczne Uczeń czarnoksiężnika (L'Apprenti sorcier) z 1897 roku, oparte na balladzie Johanna Wolfganga Goethego Der Zauberlehrling. Jest to przykład utworu programowego, wyrażającego treść za pomocą dźwięków. Kompozytor odmalował tu muzyczny obraz przygód adepta magii, pod nieobecność mistrza na własną rękę próbującego działania czarów. Szybko okazuje się, że młodzieniec nie potrafi zapanować nad rozpętanymi siłami, co doprowadza do zabawnych sytuacji. Końcowej katastrofie zapobiega przybycie mistrza.

Ludwig van Beethoven (wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn, ur. 15-17 (zob. niżej) grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, geniusz, jeden z największych twórców muzycznych wszech czasów.

Père Lachaise - stacja 2. i 3. linii metra w Paryżu. Znajduje się na pograniczu 11. i 20. dzielnicy Paryża. Na linii 2 stacja została otwarta 25 lutego 1903, a na linii 3 - 19 października 1904. W pobliżu stacji znajduje się Cmentarz Père-Lachaise.

Uczeń czarnoksiężnika został wykorzystany jako jedno z dzieł zilustrowanych w filmie animowanym Fantazja (Fantasia) Walta Disneya. Był to pierwszy film wykorzystujący dźwięk stereofoniczny. W tym wykonaniu Orkiestrą Filadelfijską dyrygował Leopold Stokowski.

Paul Dukas jest też autorem dwóch złożonych i trudnych technicznie utworów fortepianowych: Sonaty e-moll (1901) oraz Wariacji, interludium i finału na temat Rameau (1902). Sonata e-moll, wcześniej rzadko pojawiająca się w repertuarze pianistów, ostatnio wykonywana jest częściej, m.in. przez Marca-André Hamelina.

Achille-Claude Debussy (ur. 22 sierpnia 1862 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 25 marca 1918 w Paryżu) pochowany na Cmentarzu Passy – francuski kompozytor, przedstawiciel impresjonizmu w muzyce.

Marc-André Hamelin, (ur. 5 września 1961) - to wybitny francuskojęzyczny kanadyjski pianista i kompozytor, słynący z niezrównanej techniki pianistycznej.

Opera Ariadna i Sinobrody (Ariane et Barbe-Bleue), nad którą kompozytor pracował w latach 1899–1907, była wielokrotnie porównywana do słynniejszej opery Peleas i Melizanda Debussy'ego (1893). Porównania uzasadniają nie tylko podobieństwa muzyczne, ale też libretto Maurice'a Maeterlincka z 1892 r., na którym oparte są oba dzieła.

Leopold Stokowski (ur. Antoni Stanisław Bolesławowicz 18 kwietnia 1882 w Londynie, zm. 13 września 1977 w Nether Wallop, Hampshire) - amerykański dyrygent polskiego pochodzenia (dyrygował m.in. Cincinnati Symphony Orchestra, Philadelphia Orchestra, NBC Symphony Orchestra, Hollywood Bowl Orchestra), założyciel American Symphony Orchestra, laureat Honorowego Oscara w 1941 za wkład w realizację pełnometrażowego filmu animowanego Fantazja Walta Disneya. Był znanym wykonawcą muzyki klasycznej, brał udział w filmach muzycznych (np. Ich stu i ona jedna, 1937).

Scherzo to gatunek muzyczny występujący samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego np. sonaty, symfonii. Scherzo w formie podobne jest do menueta, jednakże grane jest w szybszym tempie, często z zastosowaniem rytmu synkopowego i rozwiniętej artykulacji. Przeważnie w metrum 3/4. Scherzo ma budowę trzyczęściową: A B A.

Balet La Péri (1912) z elementami orientalnymi był ostatnim ważnym dziełem Dukasa. U schyłku życia artysta poświęcił się pracy nauczyciela kompozycji. Wśród jego studentów znaleźli się m.in. Joaquín Rodrigo, Manuel Ponce, Maurice Duruflé, Olivier Messiaen, Jehan Alain, Carlos Chávez.

Johann Wolfgang von Goethe [ˈjo:han ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡø:tə] (ur. 28 sierpnia 1749 we Frankfurcie nad Menem, zm. 22 marca 1832 w Weimarze) – najwybitniejszy niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, wolnomularz.

Jean-Philippe Rameau (ur. 25 września 1683 w Dijon, zm. 12 września 1764 w Paryżu) – francuski kompozytor i teoretyk muzyki okresu baroku, autor oper, baletów i utworów klawesynowych.

Po śmierci (1935) Paul Dukas został pochowany na cmentarzu Père Lachaise w Paryżu.

Główne kompozycje

Symfonia C-Dur (1896)

scherzo symfoniczne Uczeń czarnoksiężnika (L'Apprenti sorcier) (1897)

opera Ariadna i Sinobrody (Ariane et Barbe Bleue) (1899–1907)

Sonata fortepianowa e-moll (1901)

balet La Péri (1912)

Ekranizacje

Filmowe adaptacje utworów Paula Dukasa.