Paweł I Grecki - Polski Serwis Naukowy

Paweł I Glücksburg, gr. Παύλος Α΄ της Ελλάδας (ur. 14 grudnia 1901, zm. 6 marca 1964) – król Grecji w latach 1947-1964 z dynastii Glücksburgów, bocznej linii Oldenburgów. Syn Konstantyna I i królowej Zofii Hohenzollern.

W latach 1940-1941 walczył jako oficer armii greckiej przeciw państwom osi. Następnie przebywał na emigracji. Tron objął po śmierci swojego starszego brata Jerzego II Glücksburga.

W sierpniu 1949 roku wojska królewskie ostatecznie pokonały siły komunistycznych partyzantów DSE, kładąc kres wojnie domowej .

Konstantyn II (ur. 2 czerwca 1940, gr. Κωνσταντίνος - Kontantinos) — król Hellenów w latach 1964-1973 z dynastii Glücksburgów, bocznej linii Oldenburgów, książę duński. Syn Pawła I i Fryderyki Hanowerskiej. Mistrz olimpijski w żeglarstwie. Oprócz tego jest 406 w linii sukcesji do tronu brytyjskiego.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

W późniejszym okresie król praktycznie nie brał udziału w życiu politycznym.

9 stycznia 1938 poślubił Fryderykę Hanowerską (18 kwietnia 1917 - 6 lutego 1981), z którą miał troje dzieci:

Zofia Glücksburg (ur. 2 listopada 1938), królowa hiszpańska, żona Jana Karola I Burbona;

Konstantyn II Glücksburg (ur. 2 czerwca 1940), król Grecji;

Irena Glücksburg (ur. 11 maja 1942).

Wystawny tryb życia rodziny królewskiej, dotowany z budżetu państwa, głęboko dzielił greckie społeczeństwo, prowadząc także do masowych protestów, m.in. w 1960 roku, gdy parlament, głosami prawicy, przyjął ustawę o sfinansowaniu przez budżet państwa niezwykle wystawnego ślubu księżniczki Zofii z następcą hiszpańskiego tronu Juanem Carlosem, a przy tej okazji także zjazdu rodzin królewskich i arystokratycznych Europy, wiążące się ze wzrostem akcyzy szeregu towarów, finansującym uroczystość. Z budżetu państwa asygnował też astronomiczną, zdaniem ówczesnych komentatorów, kwotę 9 mln drachm na posag księżniczki Zofii, z jednoczesnym zwolnieniem tych środków z opodatkowania oraz ze zgodą na ich wywóz za granicę. W tym samym okresie parlament odrzucił wnioski posłów centrum i lewicy o poprawę finansowania oświaty. W następnym roku budżet państwa obciążyło huczne świętowanie w całym kraju 60 urodzin królewskich.

Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

Wojna domowa w Grecji, [(gr.) bibliografia: ο Eλληνικός Eμφύλιος Πόλεμος] – walki prowadzone od grudnia 1944 roku do stycznia 1945 roku (pierwsza faza) oraz w latach 1946–1949 (druga faza) na terenie Grecji pomiędzy prawicowymi siłami popierającymi rząd i monarchę, wspieranymi militarnie i logistycznie przez Wielką Brytanię oraz Stany Zjednoczone, a komunistycznymi siłami DSE (gr. ΔΣΕ, Dimokratikos Stratos Ellados - Demokratyczne Wojsko Grecji), wywodzącymi się spośród części kombatantów lewicowego ruchu oporu EAM-ELAS (gr. ΕΑΜ – ΕΛΑΣ)[4][5], jednak znacznie mniej od nich licznymi. Komunistów z DSE popierali lewicowi macedońscy partyzanci z Frontu Wyzwolenia z greckiej prowincji Macedonia.

W taki sposób, pod rządami króla Pawła, grecka monarchia weszła w ostatnie już dziesięciolecie swego funkcjonowania .

Paweł I zmarł na raka żołądka. Pochowany jest w byłych dobrach rodziny królewskiej, w Tatoi, obecnie znacjonalizowanych i wchodzących w skład Parku Narodowego Góry Parnitha, koło Aten.

Przypisy

Utrzymane w uroczysto-patriotycznym tonie fragmenty greckich kronik filmowych, z okresu likwidacji powstania DSE ścieżka filmu - od pierwszej minuty, film informuje, że wszystkie dzieci Grecji z radością, znacznie więcej niż tylko obowiązkiem, idealiści, bieżą do boju, złożyć ofiarę, wyzerować wroga ojczyzny. - od 2'13" kamera pokazuje królewską wizytę, z jednoczesną obecnością wojskowych amerykańskich. Komentarz podaje m.in. że Królowa serdecznie interesuje się walką o najświętszą ideę ludzkości - zapewne chodzi o utrzymanie w Grecji monarchii. ..Wojsko wyciąga płazy z ich nor... dzieci Grecji, powierzoną im przez ojczyznę bronią, usuwają ich nieczysty ślad.... Źródło: Cyfrowe Archiwa greckiej telewizji publicznej ERT, program ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ 1940 - wydarzenia dziesięciolecia 1940, film: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΟ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΙ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ - Operacje Narodowego Wojska w nasywie Grammos, w trakcie Wojny Domowej i wizyta Króla Pawła i Fryderyki na froncie.. Strona zawiera informację, że film został zatwierdzony przez Narodowe Archiwum Optoakustyczne, w celach edukacyjnych.
↑ Liczbę 32 królów i 109 książąt, zaproszonych na ślub, na koszt budżetu państwa, wymienia program historyczny greckiej telewizji publicznej ERT 1947 - 1967 20 ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΧΡΟΝΙΑ. Źródło: archiwum greckiej telewizji publicznej ERT, całość filmu dokumentalnego (gr.) 1947 - 1967 20 ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΧΡΟΝΙΑ, odcinek 7, o ślubie księżniczki Zofii. Zawiera analizy, echa w publikacjach i oryginalne kroniki filmowe. Przykład, nie wymagający znajomości języka - szkice, satyryczne, prezentowane w 13'00 i 15'00 minucie ścieżki . Strona zawiera informację Filmoteki Telewizji (ERT), że film ma charakter informacyjny.
lista pochowanych w Tatoi członków rodziny królewskiej: [1]

Genealogia

córka Konstantego Romanowa, syna Mikołaja I Romanowa
córka królowej Wiktorii
siostra Georga Wilhelma Hanowerskiego

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 26 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 22 sierpnia 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm w 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów. Nazywany Mikołajem I Pałkinem.

Demokratyczna Armia Grecji (DSE) (Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, ΔΣΕ – Dimokratikos Stratos Elladas – wierny przekład: Demokratyczne Wojsko Grecji) była największą organizacją zbrojną, związaną z Komunistyczną Partią Grecji (KKE) w trakcie Wojny domowej w Grecji (1946 — 1949).