Paweł Legendorf - Polski Serwis Naukowy

Paweł Legendorf, Paulus Stange de Legendorf (w wersji polskiej Mgowski) (ur. około 1415 - zmarł 23 lipca 1467 w Bartoszycach), biskup warmiński.

Rodzina

Pochodził z rodziny osiadłej w Prusach, w miejscowości Legendorf (Mgowo) w XIII wieku. Był synem sędziego chełmińskiego Janusza, wnukiem (po matce) wojewody inowrocławskiego Janusza Kościeleckiego.

Kariera

Studiował na uniwersytecie w Lipsku (1442 bakałarz sztuk) i w Rzymie. Był sekretarzem i dworzaninem kolejnych papieży - Mikołaja V i Kaliksta III; otrzymał wiele godności kościelnych - kanonika warmińskiego (1447), kanonika gnieźnieńskiego (1457), protonotariusza apostolskiego (1458). 20 września (lub 14 października) 1458 został mianowany przez papieża Piusa II administratorem apostolskim diecezji warmińskiej; poprzednim biskupem tej diecezji był sam Pius II tuż przed wyborem na papieża. Nominacja, początkowo tylko na 1 rok, została przedłużona we wrześniu 1459 o kolejne trzy lata; latem 1460 Legendorf przybył na Warmię, został wybrany przez kapitułę i oficjalnie zatwierdzony przez papieża jako pełnoprawny biskup warmiński, i w porozumieniu z królem Kazimierzem Jagiellończykiem objął rządy w diecezji.

Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Prusy Królewskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Przejmował diecezję warmińską w trudnym momencie; toczyła się wojna trzynastoletnia, wobec której biskup, chcąc uchronić Warmię od spustoszeń, usiłował przyjąć postawę neutralną. Był jednak zmuszony do lawirowania, początkowo wspierał zakon krzyżacki (zostało zawarte porozumienie pokojowe między biskupem a wielkim mistrzem), od 1464 stał po stronie polskiej. 4 listopada 1464 Legendorf złożył przysięgę wierności królowi Kazimierzowi, w 1466, krótko przed układami pokojowymi, wypowiedział wojnę zakonowi. Na rokowaniach polsko-krzyżackich był zdecydowanym przeciwnikiem ustępstw wobec zakonu; na mocy traktatu toruńskiego (19 października 1466) Warmia została przyłączona do Polski i objęta protekcją królewską.

Jan Gruszczyński herbu Poraj (ur. 1405 – zm. 8 października 1473) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski 1463-1472, biskup krakowski i kujawski, kanclerz wielki koronny.

Kalikst III, (włoski Alfons de Borja), (ur. 31 grudnia 1378 r. w Xàtivie w Hiszpanii, zm. 6 sierpnia 1458 r. w Rzymie) - papież od 8 kwietnia 1455 roku do 6 sierpnia 1458 roku.

21 września 1466 został konsekrowany na biskupa przez arcybiskupa Jana Gruszczyńskiego. Uroczystość odbyła się w kościele św. Jana w Toruniu. W uroczystości wyświęcenia Legendorfa uczestniczył król Kazimierz Jagiellończyk oraz Jan Długosz. Zmarł rok później; niewykluczone, że został otruty przez Krzyżaków. Biskup Legendorf pochowany został w kościele św. Katarzyny w Braniewie. Okazałą płytę nagrobną (obecnie w sali Wielkiego Refektarza zamku w Lidzbarku) ufundował w 1494 Łukasz Watzenrode. Jego następcą na warmińskiej stolicy biskupiej został Mikołaj Tungen.

Warmia lub Warmija (pruskie Wormjan – czerwona ziemia, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, Warmia, niem. Ermland lub Ermeland) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historycznej Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km².

Braniewo (dawniej Braunsberga, niem. Braunsberg) – miasto gminne w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa elbląskiego. Miasto położone jest na Równinie Warmińskiej, nad rzeką Pasłęką.

Bibliografia

Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965 - 1999, ISBN 83-211-1311-7, Warszawa 2000.

Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Prus Książęcych i Ziemi Malborskiej od połowy XV do końca XVIII wieku, Olsztyn 1988.

Zobacz też

Płyta nagrobna biskupa Pawła Legendorfa