Ten artykuł dotyczy wsi w rejonie iwanickim. Zapoznaj się również z: miejscowości o nazwie Pawłówka.

Pawliwka (ukr. Павлівка, do 1945 Poryck) – wieś na Ukrainie, na Wołyniu, nad Ługą, w obwodzie wołyńskim, w rejonie iwanickim, 8 km na wschód od Iwanicz i 62 km na zachód od Łucka; do 1945 miasto w województwie wołyńskim, w powiecie włodzimierskim, w gminie Poryck w Polsce; urząd pocztowy, kościół (opuszczony), cerkiew, pomnik ofiar rzezi wołyńskiej. Dawniej własność polskich rodów szlacheckich, miejsce urodzenia polskiego męża stanu Tadeusza Czackiego (1765).

W dniach 11–13 lipca 1943 żołnierze Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) dokonali tam masowego mordu na miejscowej ludności polskiej.

 Osobny artykuł: zbrodnia w Porycku.

Poryck i okolice, mapa topograficzna, 1910

Poryck i okolice, mapa topograficzna WIG, 1926

Historia

Wzmiankowany w 1. poł. XV w. W 1557 król Zygmunt II August przez wzgląd na pożar miasta należącego do księcia Aleksandra Poryckiego ze Zbaraża uwolnił je na 10 lat od opłaty wszelkich ceł i myt, wyjąwszy od pogranicznych. Poryck przez lata pozostawał własnością polskich rodów szlacheckich, m.in. Koniecpolskich i Czackich. Przed I wojną światową nad tutejszym jeziorem stały dwa piętrowe empirowe pałace Czackich zbudowane w 1806 przez Tadeusza Czackiego, jeden przeznaczony na bibliotekę i zbiory kolekcjonerskie, w którym przez kilka lat przechowywał pamiątki narodowe m.in. relikwię kości króla Bolesława Chrobrego, czy różnego rodzaju rzeczy pozyskane podczas przeprowadzania badań grobów Zygmunta Starego, Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki. Główny pałac zdobiła facjata oparta na czterech kolumnach doryckich. W 1916 został pałac obrabowany, zniszczono bibliotekę i zbiory porcelany. Natomiast drugi pałac, ów w którym mieszkał Tadeusz Czacki, spalony w 1915 przez wojska austriackie, przedstawia się obecnie jako kompletna ruina. Wraz z nim spaliło się też archiwum Czackich. Pozostała po Tadeuszu Czackim biblioteka z 15.000 tomów wkrótce po jego śmierci została wywieziona do Puław.

W 1816 r. Poryck odwiedził Julian Ursyn Niemcewicz opisując, w „Podróżach Historycznych”.

W czasie powstania listopadowego 11 kwietnia 1831 pod Poryckiem rozegrała się jedna z bitew wyprawy Dwernickiego na ziemie zabrane wygrana przez stronę polską. Polacy wzięli około 250 jeńców, 100 koni, oraz 200 sztuk broni i cały tabor. Po tym zwycięstwie generał Józef Dwernicki wydał odezwę do mieszkańców Ukrainy, Wołynia i Podola wzywającą ich do udziału w powstaniu.

W czasie I wojny światowej poważnie zniszczona została zabudowa miasta, w tym kościół i pałace.

W czasie II Rzeczypospolitej miasto, liczące nieco ponad 2 tys. mieszkańców (w tym ok. połowa Żydów), należało do powiatu włodzimierskiego, województwa wołyńskiego. Od północy graniczyło z wsiami Lachów i Kłopoczyn, od zachodu Kolonia Romanowska, od południa Samowola i Peresławiczy, od wschodu Holendernia i Rukowicze.

11 lipca 1943 nacjonaliści ukraińscy z UPA i OUN-B wymordowali całą polską ludność miasteczka.

18 lipca 1944 zajęta przez wojska radzieckie 1 Frontu Ukraińskiego.

czytaj dalej: [2], [3]