Pays - Polski Serwis Naukowy

Pays (wym. [pɛi]) - we Francji zgrupowanie gmin lub związków gmin, którego celem jest realizacja na danym obszarze wspólnych projektów rozwojowych. Innym ważnym celem jest pogłębienie współpracy i solidarności między obszarami wiejskimi oraz małymi i średnimi miastami. Idea pays pojawiła się jako kolejny etap decentralizacji państwa, jednocześnie ma stanowić środek zaradczy na słabość francuskich, bardzo małych gmin. Ocenia się, że powstanie ich około 500-600.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Kraj związkowy (t. "land"; niem. das Land - "ziemia", "kraj", "kraina" lub das Bundesland - "kraj związkowy") - nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii.

Powstanie

Inicjatywa utworzenia pays ma być oddolna i należy do władz lokalnych. Powinne one w tym celu porozumieć się z innymi lokalnymi działaczami społecznymi, kulturalnymi, ekonomicznymi, itp. Pays nie może obejmować przypadkowych jednostek, ale ma stanowić terytorium charakteryzujące się spójnością geograficzną, ekonomiczną, kulturalną i społeczną. Tylko po spełnieniu tych warunków władze centralne mogą wyrazić zgodę na jego powstanie.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Region - umownie wydzielony obszar, względnie jednorodny, różniący się od terenów sąsiednich cechami naturalnymi bądź nabytymi na przestrzeni dziejów.

Pays nie są nową jednostką podziału administracyjnego - wprost przeciwnie, mogą one nawet obejmować gminy położone w dwóch różnych departamentach czy nawet regionach. Powołanie pays stanowi kontynuację polityki zwanej intercommunalité, czyli popierania związków gminnych w celu poprawienia funkcjonowania małych i niewydolnych gmin.

Karolingowie – dynastia frankijska wywodząca się od Karola Młota, panująca w latach 753-987. Pierwszym jej przedstawicielem miał być Arnulf z Metzu. Początkowo majordomowie dynastii Merowingów. Odsunęli ich od władzy 751 i sami objęli tron za zgodą możnowładztwa i papiestwa. Po śmierci Ludwika Pobożnego państwo frankijskie zostało podzielone na trzy części: zachodnią (Francia occidentalis), wschodnią (Francia orientalis) i środkową ciągnącą się od Flandrii po północną Italię i brzegi Morza Śródziemnego.

Decentralizacja jest to ustawowe, trwałe, prawem chronione przekazywanie organom decentralizowanej władzy publicznej (gminom, powiatom, województwom) zadań, kompetencji i środków, w które do tej pory były wyposażone organy władzy centralnej

Funkcjonowanie

Pays funkcjonują na podstawie przepisów z 1995, znowelizowanych w 1999. Główny nacisk położony jest na lokalne inicjatywy, które przedstawiają projekty do realizacji, finansowane później poprzez kontrakty.

Struktura organizacyjna pays wygląda następująco:

na czele stoi rada ds. rozwoju (Conseil de développement), w skład której wchodzą przedstawiciele lokalnych władz oraz organizacji gospodarczych, społecznych, kulturalnych z danego obszaru. Jest to organ refleksyjny, który poddaje pomysły dotyczące rozwoju pays, wydaje opinie, obserwuje wykonanie projektów;

karta pays (Charte de Pays) stanowi dokument, który przedstawia główne cele polityki rozwoju regionalnego na tym obszarze;

kontrakt pays (Contrat de Pays) to dokument podpisany przez pays oraz departament, region lub władze centralne, dotyczący finansowania i realizacji konkretnych projektów.

Znaczenie historyczne

Słowo "pays" po francusku oznacza "kraj" i, podobnie jak w języku polskim, słowo to może odnosić się do kraju-regionu, jak i do kraju-państwa. Podobna dwuznaczność istnieje także w innych językach (zobacz: kraj związkowy, stan). Termin ten używany był już wcześniej dla określenia niewielkich regionów historycznych, które kształtowały się już od czasów karolińskich. Wówczas to nosił on łacińską nazwę pagus i stanowił obszar, nad którym władzę stanowili średnioweczni hrabiowie. Większość współczesnych pays pokrywa się z dawnymi hrabstwami.

Powiat (w Polsce) – jednostka samorządu terytorialnego II stopnia i podziału administracyjnego, obejmująca część obszaru województwa. Ich funkcjonowanie reguluje ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 1998 r. Nr 91, poz. 578).

Swoim zasięgiem, oparciem historycznym oraz niektórymi funkcjami przypominają one polskie powiaty.

Zobacz też

Podział administracyjny Francji