Pełnoletność - Polski Serwis Naukowy

Pełnoletność, pełnoletniość – określony przepisami prawa cywilnego status prawny osoby fizycznej, która uzyskuje go po osiągnięciu określonego wieku (osoba pełnoletnia, pełnoletni). Osoba, która nie osiągnęła jeszcze tego wieku nazywana jest niepełnoletnią.

Osiągnięcie pełnoletności wiąże się zazwyczaj z osiągnięciem pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem pewnych praw (np. możności zawarcia małżeństwa) i obowiązków.

Nieletni – w rozumieniu prawa karnego osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17 roku życia. Odpowiada ona karnie tylko w szczególnych przypadkach, określonych w art. 10 § 2 KK oraz w art. 13 i art. 94 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z 1982 r.

Prawo karne sensu largo – zespół przepisów prawnych normujących kwestie odpowiedzialności karnej człowieka za czyny zabronione pod groźbą kary kryminalnej.

Pełnoletność w Polsce

W Polsce pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście. Przed osiągnięciem tego wieku małoletni może uzyskać pełnoletniość przez zawarcie małżeństwa. Zgodnie z art. 10 KRiO jest to możliwe za zgodą sądu opiekuńczego w przypadku kobiety, która ukończyła lat szesnaście, gdy z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny. Nabytej w ten sposób pełnoletniości nie można następnie utracić w razie unieważnienia małżeństwa (art. 10 KC) czy rozwodu.

Kodeks wykroczeń (Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń) – polska ustawa, uchwalona przez Sejm PRL, regulująca prawo wykroczeń. Określa ona zasady ponoszenia odpowiedzialności za wykroczenia. Zawiera katalog wykroczeń i kar przewidzianych za ich popełnienie.

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Wyrok unieważniający małżeństwo jest konstytutywny - dopóki nie stanie się prawomocny, małżeństwo zawarte wbrew zakazowi istnieje i korzysta z pełnej ochrony prawnej. Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie.

Niektóre skutki pełnoletności to:

uzyskanie pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 11 KC), a wskutek tego możliwość samodzielnego zawierania umów,

wygaśnięcie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem (art. 92 KRiO).

Pełnoletność a inne pojęcia

Termin pełnoletni nie jest tożsamy w prawie z terminem osoba, która ukończyła 18 lat (w związku z możliwością uzyskania pełnoletniości przez małoletniego poprzez zawarcie małżeństwa):

Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz owdowienia i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo.

Obowiązek szkolny lub przymus szkolny – obowiązek poddania się procesowi edukacji powszechnej, zazwyczaj do ukończenia określonego roku życia (np. pełnoletności) lub w ramach określonego poziomu kształcenia (np. ukończenie poziomu podstawowego).

do zawarcia małżeństwa cywilnego w Polsce wymagane jest ukończenie 18. roku życia, a nie pełnoletność (art. 10 KRiO);

do zatrudnienia na umowie o pracę wymagane jest ukończenie 18 lat (art. 22 § 2 KP); nie uchybia to możliwości podjęcia pracy przez młodocianego (art. 190 KP),

obowiązek szkolny trwa do ukończenia 18 roku życia (art. 15 ust. 1 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r.) (Dz. U. z 1991 r. Nr 95, poz. 425).

Cywilnoprawna odpowiedzialność deliktowa małoletniego zaczyna się już od 13. roku życia (art. 426 KC). Możliwość bycia pełnomocnikiem nie zależy od stopnia zdolności do czynności prawnych (art. 100 KC).

Władza rodzicielska – prawa i obowiązki, jakie ma względem osoby małoletniej jej rodzic, związane z wychowaniem, pieczą nad jego majątkiem, a także z przedstawicielstwem ustawowym.

Osoba fizyczna – prawne określenie człowieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili śmierci, w odróżnieniu od osób prawnych. Bycie osobą fizyczną pociąga za sobą zawsze posiadanie zdolności prawnej, czyli możliwość bycia podmiotem stosunków prawnych (praw i zobowiązań). Osoby fizyczne mają także zdolność do czynności prawnych, uzależnioną jednak od dalszych warunków. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się po osiągnięciu pełnoletności, ograniczoną zdolność do czynności prawnych od chwili ukończenia lat 13. Osoba fizyczna po ukończeniu 13 roku życia może zostać całkowicie pozbawiona zdolności do czynności prawnych, czyli zostać ubezwłasnowolniona całkowicie. Pełnoletni może zostać częściowo pozbawiony zdolności do czynności prawnych, czyli zostać ubezwłasnowolniony częściowo.

Karalność według prawa karnego nie obejmuje nieletnich, a więc rozpoczyna się generalnie od 17. roku życia (z pewnymi wyjątkami). Obecnie tak jest też według Kodeksu wykroczeń.

Dorosłym, według różnych ujęć, może być każda osoba dojrzała biologicznie lub psychicznie. Pełnoletnim jest jedynie osoba, która spełniła warunek wiekowy, a wyjątkowo dodatkowe inne przesłanki. Dlatego zarówno osoba dorosła może nie być osobą pełnoletnią, jak i pełnoletnia nie być osobą dorosłą.

Małoletni – w rozumieniu polskiego prawa cywilnego to osoba, która nie ukończyła lat 18 i nie zawarła małżeństwa, przez co małoletni uzyskuje pełnoletność.

Prawo cywilne (łac. ius civile) – gałąź prawa obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki cywilnoprawne między podmiotami prawa prywatnego (osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi, którym ustawy przyznały zdolność prawną), a także sytuację prawną osób i rzeczy jako podmiotów i przedmiotów stosunków cywilnoprawnych oraz treść stosunków prawnych, na którą składają się uprawnienia i obowiązki podmiotów tych stosunków.

Zobacz też

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Addictio annorum w Encyklopedii staropolskiej

małoletni, nieletni, młodociany

dorosły, dziecko

dojrzałość, dorosłość, dzieciństwo

Przypisy

Poradnia językowa PWN, -niość i -ność, nastoletność, nastoleństwo, nastolęctwo

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Dorosłość – określenie stanu dojrzałości psychicznej, społecznej i fizycznej, (w biologii odnosi się do organizmu), zwykle dotyczy człowieka, który nie jest dzieckiem - mężczyzną lub kobietą.

Kodeks cywilny (skrót K.c. lub w języku prawniczym również kc) – usystematyzowany według określonych reguł (nawiązujących do podziału dokonanego w Instytucjach Gaiusa) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny. Charakteryzuje się staranną redakcją językową, syntetycznymi sformułowaniami oraz brakiem zbędnej kazuistyki. Wydany został ustawą z 23 kwietnia 1964 r. Wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965 r., z wyjątkiem artykułów 160-167, 178, 213-219 i 1058-1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964 r. Kodeks cywilny opublikowany został w Dzienniku Ustaw Nr 16, poz. 93 z 1964 r.