Pederastia - Polski Serwis Naukowy

Pocałunek Malarz Bryzeidy ok. 480 r. p.n.e. Paryż, Luwr

Pederastia (stgr. παῖς chłopiec + stgr. ἐραστής – w przekładzie Witwickiego: miłośnik) – termin wywodzący się z języka greckiego (dosł. miłość do chłopców) – w języku polskim w węższym sensie oznacza specyficzną formę homoseksualizmu męskiego, polegającą na związkach erotycznych lub kontaktach seksualnych dojrzałych mężczyzn lub młodzieńców (erastesów, miłośników), z młodzieńcami lub dojrzewającymi chłopcami (eromenosami, lubymi, oblubieńcami), opartych na różnicy wieku, występującą w kulturze starożytnej Grecji. Chłopcy stawali się przedmiotem zainteresowania młodzieńców i dorosłych mężczyzn już około 12 lub 13 roku życia i pozostawali nim aż do momentu osiągnięcia wieku efeba, tj. do 18 roku życia. Młodzieńcy w wieku od około 16-18 do około 20 lat mogli być zarówno miłośnikami rówieśników lub młodszych od siebie chłopców, jak i lubymi starszych mężczyzn.

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.
Godność człowieka (dignitas hominis) należy do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a sposób rozumienia tego pojęcia wywiera znaczny wpływ na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało jednak w dziejach filozofii wiele definicji godności - wstępnie można ją ująć jako taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w sposób konieczny w jej strukturze bytowej i przez którą osoba ludzka istnieje jako cel, nie jako środek działania.

W szerszym sensie termin ten w języku polskim jest także używany na oznaczenie homoseksualizmu męskiego w ogólności (lub wszelkich kontaktów seksualnych między mężczyznami), choć jest to niezgodne z etymologią i pierwotnym, starogreckim znaczeniem tego terminu, nie dotyczącym związków erotycznych i kontaktów seksualnych między dorosłymi mężczyznami.

Władysław Witwicki (ur. 1878 w Lubaczowie, zm. 1948 w Konstancinie) - jeden z ojców polskiej psychologii, filozof i historyk filozofii, tłumacz Platona, teoretyk sztuki i artysta.
Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"), interpretuje się go w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

W języku polskim można też stosować ten termin na określenie zjawiska związków erotycznych lub kontaktów seksualnych dojrzałych mężczyzn lub młodzieńców z młodzieńcami lub dojrzewającymi chłopcami, opartych na różnicy wieku, występującego w wielu kulturach świata pod różnymi nazwami i określanego w języku angielskim i w angielskojęzycznej, międzynarodowej terminologii seksuologicznej jako "pederasty".

Małoletni – w rozumieniu polskiego prawa cywilnego to osoba, która nie ukończyła lat 18 i nie zawarła małżeństwa, przez co małoletni uzyskuje pełnoletność.
Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

W antropologii kulturowej spotykane jest przedstawianie tej formy homoseksualizmu jako przykładu jednego z trzech rodzajów homoseksualności – "homoseksualności ze strukturą wiekową" (z ang. age structured homosexuality).

Termin ten bywa też używany w znaczeniu stosunków analnych między mężczyznami, co jest uważane za użycie nieprawidłowe, lub między dojrzałym mężczyzną, a młodym chłopcem, co także jest uważane za znaczenie błędne.

Znaczenie pierwotne

Starożytna Grecja

Pierwotne znaczenie terminu pederastia, obecne w grece klasycznej, określa jego etymologia: greckie paiderastía oznacza dosłownie miłość do chłopców i odnosi się do związków i kontaktów seksualnych dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami, które były szeroko rozpowszechnione i społecznie akceptowane w starożytnej Grecji. Ich celem była głównie edukacja i rozwój duchowy młodego pokolenia. Zdaniem starożytnych Greków, miłość, także erotyczna, między mistrzem a uczniem sprzyjała przekazywaniu wiedzy i wartości.

Uczta, Sympozjon (gr. Συμπόσιον Sympósion) – dialog Platona zaliczany najczęściej do średniego okresu jego twórczości (powstał prawdopodobnie pomiędzy 384 a 372 r. p.n.e.), o konstrukcji ramowej. Głównym tematem dialogu jest miłość (eros). Obok Państwa uważany jest za jedno ze szczytowych osiągnięć literackich Platona. Istnieje także dialog Ksenofonta o tym samym tytule, poruszający ten sam temat i rozgrywający się w tych samych okolicznościach.
Biseksualizm – odczuwanie popędu płciowego lub/i emocjonalnego do osobników obu płci. Sam termin został wprowadzony około roku 1809 przez botaników i początkowo odnosił się wyłącznie do roślin. Jako określenie orientacji zaczął funkcjonować prawdopodobnie dopiero w XX wieku, kiedy rozpoczęto szersze badania nad ludzką seksualnością.

Uczta Platona – pierwsze dzieło filozoficzne traktujące o miłości, poświęca tej kwestii sporo uwagi:

Związki między dojrzałym mężczyzną (gr. ἐραστής – erastes; w przekładzie Witwickiego miłośnik) oraz dojrzewającym chłopcem (gr. ἐρώμενος – eromenos; tłumaczone jako oblubieniec) miały na celu wszechstronny rozwój duchowy i intelektualny:

Platon jako jeden z pierwszych filozofów twierdził, że miłość pozbawiona elementu seksualnego jest wznioślejsza od miłości erotycznej, a przedmiotem miłości powinna być raczej dusza niż ciało (stąd określenie miłość platoniczna). Jednocześnie nie potępiał aktów seksualnych, uważając, że człowiek najpierw kocha ciało, a dopiero potem, w miarę rozwoju duchowego, zaczyna dostrzegać piękno duszy, aż w końcu pokocha samą ideę piękna.

Sodomia to w języku polskim termin określający zoofilię. W języku angielskim (a zwłaszcza w USA) nadal spotykane jest użycie słowa sodomy w odniesieniu do stosunku analnego między osobami tej samej lub przeciwnej płci.
Mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami, mężczyźni mający seks z mężczyznami, mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (MSM, ang. Men who have sex with men albo males who have sex with males) – mężczyźni, którzy angażują się w aktywność seksualną z innymi mężczyznami, niezależnie od tego, w jaki sposób się identyfikują; mogą nie uważać się za osoby homoseksualne czy biseksualne. Grupa obejmuje również mężczyzn trudniących się prostytucją homoseksualną. Pojęcie zostało wprowadzone w latach 90. przez epidemiologów w celu analizy rozprzestrzeniania się chorób wśród mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami, bez względu na orientację seksualną. Termin jest stosowany w literaturze medycznej i badaniach społecznych do opisywania takich mężczyzn jako grupy badanej bez uwzględniania kwestii własnej tożsamości seksualnej.

Temat pederastii był w starożytnej Grecji przedmiotem licznych dyskusji. Między innymi dyskutowano:

Czy pederastia jest dobra, czy zła?

Jaką postać powinna przyjąć pederastia, czystą czy seksualną?

Jakie rodzaje działań seksualnych są prawowite?

Czy pederastia jest wyższa nad miłość do kobiet?

Rzym i starożytna Grecja w czasach rzymskich

W czasach rzymskich pederastia w głównej mierze straciła status rytualnej części edukacji. Proces ten postępował u coraz bardziej kosmopolitycznych Greków i w przeciwieństwie do wcześniejszych czasów zaczęto postrzegać pederastię raczej jako aktywność kierowaną pożądaniami człowieka i rywalizującą z pożądaniem kobiet. Konserwatywni myśliciele rzymscy potępiali pederastię razem z innymi formami oddawania się przyjemności. Tacyt piętnował zwyczaje greckie: "gymnasia et otia et turpes amores" – palaestrę, bezczynność oraz bezwstydnych kochanków. Także niektórzy filozofowie stoiccy wypowiadali się o tym zjawisku niepochlebnie. Mimo to relacje pederastyczne występowały dość popularnie także w Rzymie, choć nigdy nie uzyskały powszechnego uznania. Społeczna akceptacja związków pederastycznych zmalała pod wpływem kultury judeochrześcijańskiej, która zezwalała jedynie stosunki seksualne w związku małżeńskim. W świecie, w którym od większości mężczyzn wymagano ożenku, homoseksualizm kojarzył się z cudzołóstwem, a także z rytualnymi praktykami seksualnymi typowymi dla niektórych kultów pogańskich. Postępująca chrystianizacja Europy odbywająca się kosztem kultury hellenistycznej spowodowała upadek wzorców wypracowanych w starożytnej Grecji – dotyczyło to także związków pederastycznych. Znamienne, że religijny rygorysta, cesarz Teodozjusz I, który ogłosił chrześcijaństwo religią państwową Imperium Rzymskiego i zakazał oddawania czci pogańskim bóstwom, nakazał także ściganie homoseksualizmu jako zbrodni.

Mowa nienawiści (ang. hate speech) - używanie języka w celu znieważenia, pomówienia lub rozbudzenia nienawiści wobec pewnej osoby, grupy osób lub innego wskazanego przez mówcę podmiotu. Narzędzie rozpowszechniania antyspołecznych uprzedzeń i dyskryminacji ze względu na rozmaite cechy, takie jak: rasa (rasizm), pochodzenie etniczne (ksenofobia), narodowość (szowinizm), płeć (seksizm), tożsamość płciowa (transfobia), orientacja psychoseksualna (homofobia), wiek (ageizm), światopogląd (chrystianofobia).
Wiek przyzwolenia (ang. age of consent) – ustalony prawnie (najczęściej ustawowo, w obrębie prawa karnego), minimalny wiek, od którego osoba jest uznana za zdolną do wyrażenia ważnej prawnie zgody na czynności seksualne z inną osobą. Często różni się od wieku, w którym osiąga się pełnoletność, odpowiedzialność karną i cywilną, czy możliwość zawarcia małżeństwa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)