Pelikan - heraldyka - Polski Serwis Naukowy

Pelikan – popularne godło heraldyczne.

Pelikan często był wykorzystywany jako główny motyw pieczęci i herbów miast. Był stosowany także w herbach rodowych, jako godło lub klejnot. W polskiej heraldyce znany jest herb szlachecki Pelikan, przedstawiający w czerwonym polu srebrnego ptaka karmiącego krwią młode (→ Michał Kociełł herbu Pelikan). Herbem inflanckiego rodu szlacheckiego i baronowskiego Pilar von Pilchau jest srebrny pelikan w polu błękitnym na zielonej murawie, karmiący troje młodych. Takim samym herbem, różniącym się tylko klejnotem, piecztuje się też inny inflancki ród, von Boetischer.

Ornament (z łac. ornare - zaopatrzyć, ozdabiać) - motyw lub zespół motywów zdobniczych, stosowanych w sztukach plastycznych. Motywy te mogą pokrywać całą powierzchnię, występować tylko w określonych polach albo przybierać formę pasową. Mogą także współgrać z tektoniką lub nad nią dominować. Zazwyczaj ornament nie jest elementem niezbędnym dla istnienia struktury danego przedmiotu czy budowli.

Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.

Blazonowanie

Godło przedstawia pelikana karmiącego trzy młode krwią z własnej piersi. Istnieją dwa zasadnicze warianty godła zależne od wizerunku mobilia: pelikan stojący, zwrócony w prawą stronę lub pelikan siedząca w gnieździe przodem. Rzadko, ale mimo wszystko, występuje odmiana z pelikanem zwróconym w lewo. Ponieważ zgodnie z zasadami heraldyki naturalnym położeniem zwierząt herbowych jest zwrócenie w prawo, od strony trzymającego tarczę, lub ułożenie na wprost, należy przypuszczać, że polskie herby przedstawiające pelikana zwróconego w lewo są błędami dawnych ilustratorów herbarzy, tym bardziej, że odnośne opisy tych herbów nie określają ułożenia godła.

Zamek krzyżacki w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – trzyczęściowa twierdza obronna w stylu gotyckim o kubaturze ponad 250 000 m³. Składa się z zamku niskiego, zamku średniego i zamku wysokiego. Jest to jeden z największych zachowanych zespołów gotyckiej architektury na świecie. Pierwotna nazwa zamku używana przez zakon krzyżacki brzmiała Marienburg, czyli Gród Marii. Od 14 września 1309 do 1457 zamek w Malborku był siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego, a miasto stolicą państwa zakonnego.

Klejnot, cymer (łac. clenodium, staropol. z niem. (Helm-)Kleinod) – zwieńczenie hełmu łączące się z nim za pośrednictwem korony rangowej lub przepaski, z której rozwijały się labry.

Pelikany umieszczane są w herbach również jako trzymacze tarczy (np. w herbie Saint Kitts i Nevis).

Symbolika

Motyw pelikana w heraldyce pojawił się w średniowieczu i został zaadaptowany z motywów sztuki sakralnej. Wizerunek pelikana karmiącego własną krwią młode symbolizował najwyższe poświęcenie, a w kontekście sakralnym był znakiem ofiary Jezusa, lub też w dosłownym znaczeniu znakiem eucharystycznym symbolizującym krew Chrystusa. Z powodu symboliki Herb Pelikan bywa również określany jako Pieta.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Inflanty (, niem. Livland, łot. Vidzeme) to nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie i ugrofińskie, na których kulturę od najdawniejszych czasów wpływała kultura niemiecka i skandynawska. Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

Galeria

Pelikan zwrócony w prawo

Herb Szubina

Herb Branges

Herb Grabowa nad Prosną

Pelikan przodem

Herb szlachecki Pelikan

Herb szlachecki Pelken - odmiana herbu Pelikan

Pieczęć stanowa Luizjany

Herb bp. M.Gavicagogeascoa

Herb Oriolo Romano

Symbolika chrześcijańska – znaki, słowa, obrazy, gesty i czynności stanowiące symbole charakteryzujące chrześcijaństwo. Szczególnymi symbolami są Symbole Apostolskie.

Pieczęć – znak własnościowy i rozpoznawczy osoby fizycznej lub prawnej, wyciskany za pomocą stempla (tłoku). Stanowi świadectwo wiarygodności – nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi. Również jest środkiem zabezpieczającym nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu.