Penni - Polski Serwis Naukowy

10 penniä fińskie (1992) z nazwą monety w jęz. fińskim i szwedzkim

Penni – drobna jednostka monetarna w XIX i XX w. w Finlandii i w Estonii (est. penn).

Finlandia

Penni było zdawkową monetą Finlandii równą 1/100 marki fińskiej. Wprowadzone zostało do obiegu w l. 60. XIX w., wycofane w 2002 r. w związku z wprowadzeniem euro.

Do 1917 r., kiedy Finlandia znajdowała się pod panowaniem rosyjskim, w obiegu były następujące nominały penni:

Waluta (jednostka monetarna) – nazwa pieniądza obowiązującego w danym państwie. Nazwę tę stosuje się przede wszystkim w kontekście wymiany międzynarodowej. Waluta jest wtedy środkiem rozliczeniowym (czyli miernikiem wartości) oraz środkiem regulowania płatności (należności i zobowiązań) w transakcjach międzynarodowych.

Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – europejska waluta wprowadzona w miejsce walut krajowych. Jest prawnym środkiem płatniczym w 16 państwach tworzących strefę euro w Unii Europejskiej - obejmującym ponad 322,5 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE (Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie, Czarnogórze) oraz we francuskich posiadłościach na Atlantyku i Oceanie Indyjskim oraz w brytyjskich bazach wojskowych na Cyprze.

1 penni

5 penniä

10 penniä

25 penniä

50 penniä.

Wszystkie monety na rewersie miały napisy w języku fińskim. Monety 1, 5 i 10 penniä nosiły na awersie monogram carów Aleksandra II (A II), Aleksandra III (A III) oraz Mikołaja II (N II), którzy byli również wielkimi książętami Finlandii. Monety 25 i 50 penniä zamiast monogramów carskich miały wizerunek herbu Wielkiego Księstwa Finlandii (orła rosyjskiego z herbem Finlandii na piersiach).

Aleksander II Nikołajewicz (ros. Александр II Николаевич) (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Sankt Petersburgu) – cesarz Wszechrusi w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie nosiła imię Aleksandry Fiodorowny.

Od 1284 (35 lat od podbicia Finlandii przez Szwecję) szwedzcy władcy tytułowali się Książętami Finlandii. W 1556 Finlandia została awansowana do rangi Wielkiego Księstwa, pierwszym wielkim księciem został szwedzki królewicz, Jan Waza. W 1809 roku Wielkie Księstwo Finlandii anektowała Rosja, a wielkim księciem został cesarz Rosji Aleksander I Pawłowicz Romanow. Po odzyskaniu przez Finlandię niepodległości w 1917, ogłoszono ją monarchią. Władzę tymczasową sprawował tzw.Posiadacz Najwyższej Władzy w Państwie. W 1918 wybrano króla, który jednak abdykował przed swoją koronacją.

W niepodległej Finlandii (po 1917 r.) istniały identyczne nominały monet, jednakże o zmienionym wzorze. Przede wszystkim rosyjskie symbole państwowe zostały zastąpione fińskim herbem państwowym. Wprowadzono je do obiegu w l. 1918-21. Niektórym monetom zmieniono nieco wygląd w l. 1940-41. W roku 1963 ponownie zmieniono wygląd monet oraz rodzaje nominałów, ustalając następujące:

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

Język estoński (eesti keel ?/i, wym. [ˈeːs.ti ˈkeːl]) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej w rodzinie uralskiej.

1 penni

5 penniä

10 penniä

20 penniä

50 penniä.

W okresie 1969-1990 kilkakrotnie wprowadzano nowe wzory monet, ale bez zmiany ustalonych w 1963 r. nominałów. Od 1990 r. monety penni miały dwujęzyczną legendę: fińską i szwedzką.

Estonia

W latach 1919-1928 penn było drobną jednostką monetarną Estonii równą 1/100 marki estońskiej. Estońskie penni istniały jedynie w formie biletów estońskiego Ministerstwa Finansów. Wycofane z obiegu wraz z marką estońską w 1928 r. Istniały cztery nominały biletów penni (wszystkie wydrukowane zostały z datą 1919 w Drukarni Państwowej w Tallinnie, jedynie 50 penni w drukarni Paalmanni w Tallinnie):

Bilon – pieniądz zdawkowy w postaci metalowych znaków pieniężnych (monet). Jest takim samym środkiem płatniczym, jak banknoty; różni się od nich materiałem, z którego jest wykonany oraz kształtem i użytecznością. Bilon wszedł w użycie jako uzupełnienie obiegu pieniądza kruszcowego, lecz pierwotnie w ograniczonym zakresie, mając moc zwalniania z zobowiązań tylko do kwoty pewnej wysokości. W Polsce przed 1939 – monetami 10-złotowymi można było płacić do 1 tysiąca zł, 5-złotowymi do 500 zł, 2-złotowymi do 100 zł, a niklowymi 1-złotowymi do 50 zł jednorazowo. Współcześnie wartość nominalna bilonu jest wyższa niż wartość metali użytych do jego wytworzenia, stąd bilon ma charakter monety podwartościowej, wyposażonej w tzw. kurs przymusowy.

Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

5 penni

10 penni

20 penni

50 penni.

Przypisy

Ivar Leimus: Estonian Currency from the Mark to the Euro, publikacja Banku Estonii, Tallinn (2007), str. 4.

Bibliografia

2008 Standard Catalog of World Coins 1901-2000, Krause Publications, Iola 2008, ISBN 978-0-89689-500-3

Ivar Leimus: Estonian Currency from the Mark to the Euro, publikacja Banku Estonii, Tallinn (2007)

Zobacz też

bilon

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Moneta – przeważnie metalowy znak pieniężny, o określonej formie, opatrzony znakiem emitenta. Emitent gwarantował umowną wartość monety. Pierwotnie wartość ta zbliżona była do rynkowej wartości kruszców zawartych w monecie.

Linki zewnętrzne

Monety fińskie