Perełkowiec japoński, szupin chiński, szupin japoński, sofora japońska (Styphnolobium japonicum (L.) Schott) – gatunek drzewa z rodziny bobowatych. Pochodzi z Chin. Sprowadzony do Europy w 1750 z Japonii. W Polsce wysadzany w parkach i ogrodach botanicznych.

Nazewnictwo

W niektórych ujęciach taksonomicznych zaliczany był do rodzaju Sophora (szupin) i stąd jego nazwy polskie sz. chiński, sz. japoński, sofora japońska. Według najnowszych ujęć taksonomicznych należy do rodzaju Styphnolobium (perełkowiec) i jego prawidłowa nazwa to perełkowiec japoński Styphnolobium japonicum.

Dawniej wydzielane odmiany i formy S. japonica f. oligophylla Franch., S.japonica f. pendula Zabel, S. japonica var. pubescens (Tausch) Bosse, S. japonica var. violacea Carrière według powyższego ujęcia taksonomicznego to synonimy typowej formy gatunku.

Morfologia

Pokrój Drzewo dorastające do 25 m. wysokości z szeroką zaokrąglona koroną. Pędy Gałązki ciemnozielone. Kora na starych pędach ciemnoszara głęboko spękana. Pęd zbierzysty lekko wygiety, zgłóbienia na węzłach, miedzywęźla nieregularne. Bardzo nieliczne przetchlinki. Pąki ukryte w pachwinie liści. Drewno O brązowej twardzieli. Twarde, lekkie, wytrzymałe o dobrych właściwościach technicznych Liście Ulistnienie skrętoległe, liście nieparzystopierzaste o długości do 25 cm. składające się z 5(11) do 17 listków, listki jajowate długości 2(3)-5 cm. Górna strona liści ciemnozielona i błyszcząca, dolna sinawa (owłosiona). Listki na końcach zaostrzone. Kwiaty Zebrane w luźne wiechy na pędach szczytowych do 30 cm. długości. Kredowobiałe, obupłciowe. Owoce Zielone mięsiste strąki, przewężone między nasionami, w przekroju okrągłe do 8 cm. długości, 3-6 czarnych nasion w strąku. Miąższ zielony, galaretowaty.

Biologia i ekologia

Kwitnie w końcu lipca i w sierpniu. Kwiaty zapylane przez owady. Owocuje we wrześniu i październiku. W Polsce nasiona bardzo rzadko dojrzewają, konieczny do tego jest długie i ciepłe lato. Rozpoczyna owocowanie w wieku 30 lat.

Wszystkie części rośliny są trujące. Liście są bogate w rutynę.

Siedlisko: Duża tolerancja w stosunku do gleby. Lubi gleby żyzne świeże i głębokie w miejscach ciepłych, słonecznych osłoniętych. Szupin chiński jest odporny na suszę, zasolenie i zanieczyszczenie powietrza. Nieodporny na mrozy, szczególnie siewki i osobniki młode.

Zastosowanie

Roślina ozdobna W Polsce obecnie prawie niesadzona. Późne kwitnienie i późne zrzucanie (listopad) liści czynią z sofory japońskiej ciekawe drzewo dekoracyjne. Liście opadające późną jesienią w przeciwieństwie do większości gatunków ozdobnych nie zmieniają barwy. Urozmaica i ożywia kolorystykę jesiennego parku. Roślina miododajna Cenna dla przeszczelarstwa ze względu na późne kwitnienie miododajnych i pyłkodajnych kwiatów. Roślina lecznicza Wykorzystywana w tradycyjnej chińskiej medycynie ludowej, zaliczana do 50 podstawowych ziół. Liście ze względu na bogactwo rutyny, szczególnie przed otwarciem kwiatów, posiadają właściwości lecznicze podobne do ziela gryki. Roślina przemysłowa Drewno odznaczające się dobrymi właściwościami technicznymi ma zastosowanie w stolarstwie, meblarstwie i przemyśle parkietowym oraz w wyrobie instrumentów muzycznych.

Ciekawostki

Jedna z nazw polskich – perełkowiec japoński – pochodzi od charakterystycznego wyglądu strąków, przypominających perełki.

Jedne z angielskich nazw gatunku to Japanese pagoda tree, scholar tree, Chinese scholar tree.

Stare okazy sofory japońskiej znajdują się m.in. w Warszawie w w Ogrodzie Botanicznym PAN, Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego i we Wrocławiu w Parku Szczytnickim.

Przypisy

Bibliografia