Petach Tikwa - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 32°05′01″N 34°53′30″E / 32.08361, 34.89167

Petach Tikwa (hebr. פתח תקווה, Petaẖ Tikva ; arab. بيتح تكفا; pol. dosł. Otwierając Nadzieję) – miasto położone w Dystrykcie Centralnym w Izraelu. Jest drugim po Hajfie największym ośrodkiem przemysłowym Izraela.

Leży na równinie Szaron w aglomeracji miejskiej Gusz Dan, w otoczeniu miast Bene Berak, Tel Awiw, Ramat ha-Szaron, Hod HaSharon, Rosh HaAyin, Kirjat Ono i Giv'at Shemuel, miasteczka Ganei Tikva, moszawów Neve Jaraq, Kfar Sirkin, Mazor, Nehalim, Magshimim i Kfar Ma'as, oraz kibucu Giv'at HaShelosha. Na wschód od miasta znajduje się baza wojskowa Sił Obronnych Izraela z dawnym lotniskiem Kfar Sirkin.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.
Syjonizm socjalistyczny lub pracy (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit) jest głównym nurtem lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominując w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.

Historia

W 1878 grupa religijnych pionierów z Jerozolimy podjęła inicjatywę założenia pierwszej nowożytnej żydowskiej osady rolniczej w Palestynie. Pomysłodawcami byli rabini Yoel-Moshe Salomon, Rabin David Gutmann i Yehoshua Stampfer. Pionierzy planowali zakupić ziemię w Dolinie Akor, położonej w pobliżu miasta Jerycho. Nazwa nowej osady miała nawiązywać do biblijnego wersetu z Księgi Ozeasza 2:17.

Jesziwa (hebr. ישיבה - "posiedzenie"; jeszywa, jeszybot) - rodzaj wyższej szkoły talmudycznej dla nieżonatych studentów. Dawniej pobierali w niej nauki chłopcy w wieku od 13-14 do dwudziestu kilku lat, absolwenci chederu lub szkoły zwanej Talmud-tora. Po ukończeniu jesziwy niektórzy otrzymywali smichę, która uprawniała do objęcia stanowiska rabina.
Kamieniołom – kopalnia odkrywkowa kamienia użytkowego (skały zwięzłej o dużej twardości). Kamieniołomów nie należy mylić z kopalniami odkrywkowymi wydobywającymi skały sypkie (piaskownie, żwirownie). Nie są nimi także odkrywkowe zakłady górnicze eksploatujące skały zwięzłe o stosunkowo małej twardości (węgiel brunatny, glinka ogniotrwała) czyli takie, które można urabiać za pomocą koparek. W Polsce w kamieniołomach wydobywa się głównie: granit, bazalt, wapień, piaskowiec, marmur, melafir, sjenit.

Petach Tikwa w 1912

Żydowscy pracownicy w Petach Tikwa w latach 30.

Burmistrz Shlomo Stampfer z synem Beniaminem w sadzie pomarańczowym Stampfer w Petach Tikwa w latach 30.

Okazało się jednak, że władze tureckie zablokowały sprzedaż ziemi Żydom. Niezrażeni tym pionierzy zakupili w 1878 niewielki skrawek ziemi o powierzchni 3,4 km² przy arabskiej wsi Mullabis, w pobliżu źródeł rzeki Jarkon. Sułtan Abd-ul-Hamid II wyraził zgodę na tę transakcję, ponieważ sprzedawana ziemia znajdowała się pomiędzy malarycznymi bagnami doliny Szaron, i wszyscy spodziewali się, że Żydzi bardzo szybko uciekną stamtąd.

Autostrada 4 (hebr.: כביש 4) - droga ekspresowa i autostrada położona w Izraelu. Biegnie ona wzdłuż całej przybrzeżnej równiny przy Morzu Śródziemnym, od przejścia granicznego ze Strefą Gazy (na południu) do przejścia granicznego z Libanem (na północy). Do Porozumienia z Oslo w 1993 droga przebiegała przez Strefę Gazy do przejscia granicznego z Egiptem.
Ogród zoologiczny, zoo – urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, gdzie są przetrzymywane oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7 dni w roku, żywe zwierzęta gatunków dziko występujących, z wyjątkiem:

I rzeczywiście, bardzo szybko w nowym osiedlu wybuchła malaria, zmuszając jej mieszkańców do opuszczenia swoich domów. W 1883 dzięki pomocy finansowej Barona Edmonda de Rothschilda udało się osuszyć bagna i ponownie zasiedlić osadę, w której zaczęli osiedlać się nowo przybyli żydowscy imigranci z Europy. Przy osadzie zasadzono sad drzewek cytrusowych (pierwsze drzewko zasadził rabin Arye Leib Frumkin).

Petach Tikwa Qiryat Arye (hebr.: תחנת הרכבת פתח תקווה קרית אריה) – jedna ze stacji kolejowych w mieście Petach Tikwa, w Izraelu. Jest obsługiwana przez Israel Railways.
Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Pomimo że inne kraje miały spółdzielcze gospodarstwa, to jednak nigdzie nie zostały one tak rozwinięte jak w Izraelu. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.

W 1886 w Petach Tikwa doszło do pierwszego arabskiego ataku na żydowskie osiedle. Grupa około 100 Arabów z pobliskiej wioski Yehudia najechała na żydowską osadę, bijąc mieszkańców i niszcząc ich dobytek. Podczas ataku zraniony został między innymi rabin Arieh Leib Frumkin.

Podczas I wojny światowej Petach Tikwa służyła jako osada-uchodźców dla żydowskich mieszkańców Tel Awiwu i Jaffy, którzy zostali zmuszeni przez turecką armię do opuszczenia swoich domów. W 1917 osada mocno ucierpiała, ponieważ w jej bezpośrednim sąsiedztwie przebiegała linia frontu brytyjsko-tureckiego.

Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān - "ten, który ma władzę") - tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.
Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

W Petach Tikwa powstała pierwsza szkoła rolnicza dla pionierów. Od tego momentu większość żydowskich imigrantów po przyjeździe do Palestyny przyjeżdżała do tutejszej szkoły, a dopiero po ukończeniu szkolenia osiedlała się w któreś z części kraju. Szkoła rolnicza jest czynna do chwili obecnej.

W Petach Tikwa narodził się także Syjonizm socjalistyczny, którego inicjatorem był pisarz Aaron David Gordon (1856-1922). Początkowo mieszkał on w Petach Tikwa, a następnie przeprowadził się do kibucu Degania Alef w Galilei.

Malaria, zimnica (łac. malaria, plasmodiosis, dawna nazwa febra z łac. febris = gorączka, także paludyzm) – ostra lub przewlekła tropikalna choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden lub więcej z czterech gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium rotium
Autostrada 6 (hebr. כביש 6, Kvish Shisha) – jest autostradą położoną w Izraelu. Jest powszechnie znana jako Trans-Izraelska Autostrada (hebr. חוצה ישראל, Kvish Chotzeh Yisrael), chociaż oficjalnie nadano jej imię Icchaka Rabina (hebr. כביש יצחק רבין, Kvish Yitzḥak Rabin).

Na początku lat 20. w Petach Tikwa powstała pierwsza strefa przemysłowa. Rozwojowi przemysłu towarzyszył rozwój osady, która w 1921 otrzymała od władz brytyjskich Mandatu Palestyny status samorządu lokalnego, a w 1937 prawa miejskie. Podczas arabskich rozruchów w maju 1921 w Petach Tikwa zginęło 4 żydowskich osadników.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Synagoga, bożnica, bóżnica (z gr. συναγωγή synagoge: "zgromadzenie, miejsce zebrań") – żydowski dom modlitwy, miejsce zebrań religijnych i społecznych gminy żydowskiej.

Podczas Intifady Al-Aksa Petach Tikwa ucierpiała z powodu trzech palestyńskich zamachów terrorystycznych:

27 maja 2002 terrorysta-samobójca z Brygad Męczenników Al-Aksa wysadził się przy wejściu do kawiarni Bravissimo. Zginęło 2 Izraelczyków, a 20 osób zostało rannych.

25 grudnia 2003 terrorysta-samobójca z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny wysadził się na przystanku autobusowym obok mostu Geha. Zginęło 4 Izraelczyków, a 26 osób zostało rannych.

5 lutego 2006 Palestyńczyk zaatakował nożem pasażerów autobusu Sherut, raniąc 5 osób (dwoje rannych zmarło od ran w szpitalu).

Demografia

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 roku w mieście żyło 192,7 tys. mieszkańców.

Israel Railways (hebr.: רכבת ישראל "Rakévet Yisraél") - izraelskie przedsiębiorstwo państwowe transportu publicznego. Obsługuje pociągi InterCity, podmiejską kolej pasażerską oraz transport towarowy na terenie całego państwa Izrael. W tym celu wykorzystuje tory o normalnej, standardowej szerokości 1 435 mm.
Petach Tikwa Segula (hebr.: פתח תקווה סגולה) – jedna ze stacji kolejowych w mieście Petach Tikwa, w Izraelu. Jest obsługiwana przez Israel Railways.

Populacja miasta pod względem wieku:

Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Religia

Wielka Synagoga w Petach Tikwa

Muzeum Sztuki w Petach Tikwa

W Petach Tikwa żyje około 70 tys. ultraortodoksyjnych Żydów. Dla potrzeb całej religijnej społeczności miasta działa 300 synagog, wliczając w to 120-letnią Wielką Synagogę, 8 mykw oraz dwie główne jesziwy Lundge Yeshiva i Or-Yisrael.

Osiedla mieszkaniowe

Miasto posiada liczne osiedla mieszkaniowe: Hadar HaMoshavot, New Hadar HaMoshavot, Ahim Israelit, Neve Gan, Krol, Shifer, Kfar Avraham, Kiryat HaRav Solomon, Mishkanot Ganim, Shikun HaPo'el HaMizrahi, Tkuma, Kiryat Alon, Kiryat David Elazar, Yoseftal, Kiryat Eliezer Perry, Tzameret Ganim, Ein Ganim, City Center, Ramat Verber, Bar Yehuda, Neve Ganim, Kiryat Matalon, Neve Oz, Kfar Ganim, Bat Ganim, Shikun Ahdut, Sha'ariya, Amishav, Beilinson i Hadar Ganim.

Brygady Męczennika Jasera Arafata (arabski: كتائب شهداء الأقصى) - jedna ze zbrojnych organizacji palestyńskich, znana wcześniej jako Brygady Męczenników Al-Aksy (zmieniła nazwę po śmierci Jasera Arafata, 11 listopada 2004 r.).
Nowe technologie (High-tech) to potoczne, często używane w mediach określenie na zaawansowane rozwiązania techniczne i zastosowania najnowszych odkryć naukowych w praktyce:gdzie nowe oznacza, że nie były stosowane w ostatnim pięcioleciu.

Edukacja

W mieście znajduje się ponad 300 placówek oświatowych, od przedszkoli do różnorodnych szkół. Liczba uczniów wynosi 43 tys., a liczba nauczycieli około 2,4 tys. Ze szczególną uwagą podchodzi się do szkolnictwa specjalnego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)