Piątkowo - Poznań - Polski Serwis Naukowy

Osiedle Piątkowo

Osiedle Jana III Sobieskiego i Marysieńki

Wieże radiowo-telewizyjne Stacji Linii Radiowych Piątkowo

Piątkowo (niem. Schönherrnhausen) – część miasta Poznania obejmująca dwie jednostki samorządowe: "Osiedle Piątkowo" oraz "Osiedle Jana III Sobieskiego i Marysieńki", zabudowana głównie blokami mieszkalnymi.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Osiedle Bolesława Chrobrego - największe osiedle na Piątkowie w Poznaniu, w dzielnicy Stare Miasto. Sąsiaduje z osiedlami: Władysława Jagiełły, Jana III Sobieskiego, Zygmunta Starego, Bolesława Śmiałego. Na osiedlu znajdują się budynki 4, 5, 12 i 16-kondygnacyjne.

Piątkowo i Winogrady posiadają zespół osiedli mieszkaniowych, mający podobny charakter i liczebność jak zespół osiedli: Rataje, Żegrze, Chartowo.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. osiedle Piątkowo zamieszkuje 36 216 osób, a osiedle Jana III Sobieskiego i Marysieńki 9859 osób.

Położenie

Piątkowo jest położone w północnej części miasta na wschód od ul. Obornickiej i północ od ul. Lechickiej, przez którą łączy się z Winogradami, dzielnicą o podobnym charakterze w tej jej części. Od północy ogranicza ją linia kolejowa nr 395, a od wschodu graniczy z Naramowicami.

Żegrze – część Poznania w dzielnicy Nowe Miasto. Obejmuje osiedla Polan, Stare Żegrze i Orła Białego oraz rozległy teren aż do południowej części stacji Poznań Franowo, w którego centrum znajduje się Fort II (Stülpnagel) dawnej Twierdzy Poznań.
Powstanie wielkopolskie – zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość.

Osiedle Piątkowo obejmuje obszar o powierzchni 3,84 km², a Osiedle Jana III Sobieskiego i Marysieńki 0,79 km², co daje łącznie obszar 4,63 km².

Historia

Pierwsza wzmianka o Piątkowie pochodzi z dokumentu lokacyjnego Poznania (Panthcow) z 1253 roku. W końcu 1283 roku Przemysł II ufundował w Poznaniu klasztor dominikanek. Stało się to prawie natychmiast po śmierci w dziwnych okolicznościach jego żony Ludgardy, prawdopodobnie uduszonej przez służące. Książę był posądzany o inspirację zabójstwa żony, z którą nie miał potomstwa, a pożycie małżonków nie układało się zbyt dobrze. Do hojnego wyposażenia klasztoru należała również wieś Piątków. W rękach sióstr pozostała ona aż do kasaty klasztoru przez władze pruskie w roku 1822.

Poznański Szybki Tramwaj (także PST, PeSTka) – liczący 6,1 km długości odcinek bezkolizyjnej, ułożonej w wykopie oraz na estakadzie trasy tramwajowej, wyposażonej w rozjazdy umożliwiające przejazd między sąsiednimi torami i przystanki przypominające dworce kolejowe. Wszystko to pozwala na jazdę z prędkością 70 km/h. Linia powstała jako alternatywa dla znacznie droższego metra. Obsługiwana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne.
Fort Va Bonin – znajduje się w Poznaniu na Piątkowie przy ulicy Lechickiej, w sąsiedztwie Osiedla Bolesława Chrobrego oraz CH Poznań Plaza. Jest jednym z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Zbudowany został w latach 1887–1890, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej wraz z 5 innymi fortami. Kaponiery były połączone poterną biegnącą pod fosą. Do niedawna zachowany zbiornik na wodę zlokalizowany w poternie głównej. W chwili obecnej większość jest wycięta przez złomiarzy. W trakcie działań wojennych (Rosjanie szturmowali fort w lutym 1945 roku) zostały zniszczone schrony barkowe oraz schron w wale szyjowym. Po stronie szyi fortu widać zniszczony przez Rosjan blokhauz obrony wjazdu.

W drugiej połowie XIX wieku teren Piątkowa stał się miejscem intensywnej niemieckiej akcji kolonizacyjnej. Wzdłuż dzisiejszej ulicy Obornickiej powstało wiele gospodarstw niemieckich osadników. Po odzyskaniu niepodległości gospodarstwa te zostały w większości wykupione przez uczestników powstania wielkopolskiego i żołnierzy walczących w wojnie polsko-bolszewickiej (wspomożonych przez władze) oraz przez reemigrantów z Ameryki, Niemiec i Francji. Zaczęły tu powstawać polskie stowarzyszenia i instytucje. W sali restauracji Gmurowskiego odbył się w 1923 roku patriotyczny koncert w wykonaniu orkiestry pod dyrekcją Feliksa Nowowiejskiego. W latach 1934–1954 istniała gmina Piątkowo.

Ulica Obornicka - ulica Poznania biegnąca od Winiar w kierunku północnym. Stanowi odcinek drogi krajowej 11. Do 1918 nosiła nazwę Chaussee v.Obornik, 1918-1939: Obornicka, 1939-1945: Obornikerstrasse, Obersalzbergerallee, od 1945: Obornicka.
Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.

W 1973 roku 602 ha wsi Piątkowo i 111 ha Suchego Lasu zostało włączone w granice Poznania. W 1976 roku na polach położonych na wschód od ul. Obornickiej rozpoczęto budowę typowych "gierkowskich" osiedli mieszkaniowych. Powstało sześć skupisk bloków nazwanych imionami królów Polski. Bliżej ulicy Obornickiej, patrząc od północy, są to osiedla: Jana III Sobieskiego, Zygmunta Starego, Władysława Jagiełły i Bolesława Chrobrego. Od strony ulicy Umultowskiej, osiedla Stefana Batorego i Bolesława Śmiałego. Środkiem wytyczono nową arterię komunikacyjną biegnącą z Winograd, ulicę Szeligowskiego. W północno-zachodniej części Piątkowa, obok osiedla Jana III Sobieskiego, powstało osiedle Marysieńki, zabudowane domami jednorodzinnymi.

Gmina Piątkowo – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934-1954 w woj. poznańskim (dzisiejsze woj. wielkopolskie). Siedzibą władz gminy było Piątkowo (obecnie część Poznania).
Feliks Nowowiejski (ur. 7 lutego 1877 w Wartemborku - obecnie Barczewo na Warmii, zm. 18 stycznia 1946 w Poznaniu) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista-wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski.

Do 1990 r. Piątkowo należało do dzielnicy Stare Miasto.

W 2004 r. utworzono jednostkę pomocniczą miasta Osiedle Piątkowo-Zachód. W 2007 r. przyłączono do osiedla obszar między ul. Obornicką a ul. T. Mateckiego (Stare Piątkowo) oraz Osiedle Hulewiczów, a także tereny między ul. Księcia Mieszka I a ul. Umultowską, ul. Lechicką a linią kolejowa nr 395 (Osiedle Stefana Batorego, Os. Bolesława Śmiałego). Nowy statut od 2011 r. przedstawiał już nazwę „Osiedle Piątkowo”.

Twierdza Poznań (niem. Festung Posen) – zbiór fortyfikacji zbudowanych na terenie miasta Poznań w XIX i na początku XX w., trzeci co do wielkości system tego typu w Europie. W skład twierdzy wchodziły dwa rejony: twierdza poligonalna (rozciągająca się wzdłuż ścisłego centrum miasta) oraz twierdza fortowa – 18 fortów + szereg obiektów wspomagających umieszczonych w pierścieniu o średnicy 9,5 km oraz obwodzie 30 km. Fortyfikacje twierdzy poligonalnej zostały rozebrane w XIX w., natomiast twierdza fortowa jest w większości zachowana a obiekty są własnością miasta lub zajmowane są przez prywatne firmy.
Osiedle Władysława Jagiełły - osiedle na Piątkowie w Poznaniu, w dzielnicy Stare Miasto. Sąsiaduje z osiedlami: Jana III Sobieskiego, Zygmunta Starego, Bolesława Chrobrego oraz Hulewiczów. Na osiedlu znajduje się 29 budynków 4, 5 i 6-kondygnacyjnych.

Zabudowa

Widok z Góry Moraskiej na Piątkowo

Na Piątkowie znajdują się obok siebie dwie wieże radiowo-telewizyjne Stacji Linii Radiowych Piątkowo. Starszą, żelbetową, o wysokości 96 m wybudowano na początku lat 60. XX wieku. W 1993 r. Mostostal Zabrze zakończył budowę drugiej, o konstrukcji stalowo-kratowej i wysokości 125 m. Wieże są niedostępne dla zwiedzających.

Linia kolejowa nr 395 – linia kolejowa łącząca posterunek odgałęźny Zieliniec (dojście do linii kolejowej nr 394) ze stacją Kiekrz położoną na linii kolejowej nr 351. Przebiega w większości w granicach administracyjnych miasta Poznania (na niektórych odcinkach stanowiąc granicę z sąsiednimi gminami: Czerwonak i Suchy Las). W założeniach budujących linia ta miała być i jest towarową obwodnicą Poznania, ponieważ kursują po niej pociągi towarowe ze Szczecina i Piły do stacji rozrządowej Poznań Franowo, omijając dworzec Poznań Główny. W rozkładzie 2008/09 kursował tą linią pociąg IC Chrobry. Jeździły także okazjonalne pociągi retro "Wokół Poznania"
Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.

W południowej części Piątkowa znajduje się zabytkowy Fort Va, będący jednym z fortów Twierdzy Poznań.

Osiedla mieszkaniowe na Piątkowie:

Osiedle Bolesława Chrobrego

Osiedle Bolesława Śmiałego

Osiedle Hulewiczów

Osiedle Jana III Sobieskiego

Osiedle Marysieńki

Osiedle Stefana Batorego

Osiedle Władysława Jagiełły

Osiedle Zygmunta Starego.

Przy północno-wschodniej części Piątkowa, przy ul. Umultowskiej znajdują się Lasy Komunalne Poznania.

W południowej części Piątkowa, między ul. K. Tymienieckiego a ul. Lechicką znajduje się Pracowniczy Ogród Działkowy im. 23 Lutego.

Winogrady – poznańska dzielnica mieszkaniowa, część dzielnicy administracyjnej Stare Miasto w Poznaniu, składająca się z kilku osiedli (m.in. Zwycięstwa, Wichrowe Wzgórze, Kosmonautów, Przyjaźni, Pod Lipami, Na Murawie). Przez teren Winograd przebiega także ulica o tej samej nazwie.
Osiedle Stefana Batorego - osiedle na Piątkowie w Poznaniu, w dzielnicy Stare Miasto. Sąsiaduje z osiedlem Bolesława Śmiałego. Na osiedlu znajdują się budynki 5-kondygnacyjne.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)