Piłka nożna na Górnym Śląsku do 1945 roku

Piłka nożna na Górnym Śląsku ma bardzo bogate tradycje i jest silnie zakorzeniona w lokalnej społeczności, przez lata stanowiła potęgę w polskiej piłce nożnej. Fusbal (w dialekcie śląskim) czasem łączył a czasem dzielił wielokulturową i wielonarodowościową społeczność Śląska. Zazwyczaj jednak nikomu nie przeszkadzało, czy dany klub jest niemieckim czy polskim, czy może po prostu śląskim klubem. Początki tej aktywności fizycznej w tym regionie są powiązane ze społecznością niemiecką. Na ziemiach tych działały już niezliczone niemieckie Sport Vereine, Turn Vereine, polskie Towarzystwa Sportowe, Kluby Sportowe i inne organizacje związane z Towarzystwem Gimnastycznym "Sokół", które krzewiły ogólno pojęte wychowanie fizyczne (szczególnie popularna była lekkoatletyka). Najstarszym klubem stricte piłkarskim był Fusballklub 03 Ratibor powstały w 1903 w Raciborzu, oraz MTV 1878 Gleiwitz (Gliwice) i SpVgg 01 Königshütte (Królewska Huta, późniejszy Chorzów). Również w Katowicach naprzeciw oczekiwaniom skromnych ludzi wyszli księża niemieccy, od których wyszła inicjatywa powstania klubu Frischauf (niem. żwawo). Klub ten już po kilku miesiącach rozpadł się, dał jednak początek trzem znanym klubom: Dianie Kattowitz (to ona nawiązywała datą powstania do Frischauf, choć tak naprawdę powstała w 1905), FC Preussen 05 Kattowitz (później 1. FC) i Germanii. W 1906 założone zostały też m.in. Borussia 06 Myslowitz (późniejsza Lechia), SC Zalenze 06, Sportfreunde 06 Zalenze, FC Preußen 06 Ratibor i SV Schlesien 06 Ratibor. Później powstawały także inne, najbardziej znane to w kolejności: FC Hohenzollern 07 Laurahütte (Siemianowice Śl.), SC 08 Königshütte, RV 09 Gleiwitz, Britannia Beuthen (od 1911 SuSV 09, założone 15 czerwca 1909), Borussia Zaborze (późniejsze SC Preußen założone w 1909 r. w dzielnicy Zabrza), Verein fuer Rasenspiele Königshütte (od 1924 Amatorski Klub Sportowy Królewska Huta – Chorzów, założony 22 sierpnia 1910), VfB 1910 Gleiwitz, Vorwärts-Rasensport Gleiwitz (Gliwice, 1910) i SV Ruda 1910 (Ruda Śl.). Jednym z najstarszych klubów o charakterze polskim na niemieckim Górnym Śląsku był KS Naprzód 1912 Załęże powstały w 1912 roku.

Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.
Górny Śląsk (, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien, czes. Horní Slezsko, łac. Silesia Superior) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

Górnośląskie kluby w rozgrywkach niemieckich

Przed wybuchem I wojny światowej

Do 1922 r. niemal cały Górny Śląsk należał do Niemiec. W Niemczech o mistrzostwo kraju grało się już od sezonu 1902/1903. Najpierw walczono o mistrzostwo swojego okręgu (w tym wypadku Górnego Śląska), później o mistrzostwo Okręgu Południowo-Wschodnich Niemiec (OPWN), gdzie poza drużyną z Górnego Śląska grały jeszcze kluby z: Dolnego Śląska, osobno Wrocławia, Łużyc Dolnych (później dodatkowo Poznania i Łużyc Górnych. Mistrz OPWN grał już systemem pucharowym (16 drużyn) o mistrzostwo całego kraju. Mistrzowie Górnego Śląska brali udział w mistrzostwach od sezonu 1906/1907. Kolejno do wybuchu I wojny światowej byli to:

AKS Wyzwolenie Chorzów – górnośląski klub sportowy powstały w 1910 roku w Königshütte (obecny Chorzów) w II Rzeszy Niemieckiej. Jest jednym z najstarszych działających klubów na Śląsku. Znany głównie dzięki sekcjom piłki nożnej i piłki ręcznej, ale także lekkiej atletyce (m.in. Halina Richter-Górecka złota medalistka w sztafecie 100 m Tokio 1964 i brązowa medalistka w sztafecie 100 m Rzym 1960, drużynowe mistrzostwo Polski mężczyzn w 1950 r.) i tenisie ziemnym (Danuta Wieczorek wielokrotna mistrzyni kraju, finalistka Wimbledonu jako juniorka). Jego szczypiorniści (i szczypiornistki) byli 12-krotnymi Mistrzami Polski, a piłkarze Wicemistrzami Polski w 1937 roku i trzykrotnie brązowymi medalistami oraz trzykrotnymi mistrzami Górnego Śląska (1942, 1943 i 1944).
ROW Rybnik – klub sportowy powstały w 1964 roku w Rybniku z połączenia się dwóch klubów: Górnika Rybnik z Górnikiem Chwałowice (dzielnica Rybnika). W czasach świetności klubu liczył on 13 sekcji, najbardziej popularne: sekcja żużlowa i piłki nożnej. Sekcja żużlowa (od 1994 roku pod nazwą Rybnicki Klub Motorowy) zdobyła 12 mistrzostw Polski oraz 8 wicemistrzostw. Obecnie pod szyldem ROW Rybnik funkcjonują sekcja piłkarska (KS Energetyk ROW Rybnik), grająca w III lidze, oraz pierwszoligowa sekcja koszykówki kobiet pod nazwą KK ROW Rybnik.

1906/1907

Tabela

1907/1908

Tabela

Mistrz Górnego Śląska FC Preussen 05 Kattowitz po zwycięstwie w półfinale nad mistrzem Dolnego Śląska ATV Liegnitz (Legnica) 3:1 (29.03.1908) przegrał 17 kwietnia 1908 r. w finale o mistrzostwo OPWN z mistrzem Wrocławia VfR 1897 Breslau we Wrocławiu 5:2

1908/1909

Rozgrywki w dwóch grupach podokręgowych: raciborskiej (Gau Ratibor) i katowickiej (Gau Kattowitz)

Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, niem. Olsa-Gebiet) — używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który w latach 1918–1920 należał do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.
Głuchołazy (dawniej Kozia Szyja, niem. Bad Ziegenhals, czes. Hlucholazy) - miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do dawnego woj. opolskiego.

Finał (mistrzowie grup): FC Preussen 05 Kattowitz - FC Ratibor 03

1909/1910 SC Germania Kattowitz

Rozgrywki w trzech grupach podokręgowych: bytomskiej (mistrz: FC Britannia Beuthen), raciborskiej (mistrz: FC Preussen 06 Ratibor) i katowickiej (mistrz: SC Germania Kattowitz)

Półfinał: FC Britannia Beuthen - FC Preussen 06 Ratibor 4:2

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Legnica (dawniej Lignica, czes. Lehnice, niem. Liegnitz, łac. Lignitium) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa dolnośląskiego na równinie legnickiej położone nad rzekami: Kaczawą (lewy dopływ Odry) i wpadającą do niej Czarną Wodą.

Finał: SC Germania Kattowitz - FC Britania Beuthen 3:2

1910/1911

Tabela

1911/1912

Tabela

1912/1913

Tabela

Fuzja: SC Beuthen + FC Britannia Beuthen → Beuthener SuSV 09

1913/1914

Rozgrywki w trzech grupach podokręgowych: bytomskiej (Gau Beuthen) - mistrz: Beuthener SuSV 09, gliwickiej (Gau Gleiwitz) - mistrz: RV 09 Gleiwitz i katowickiej (Gau Kattowitz) - mistrz: FC Preussen 05 Kattowitz

Półfinał: RV 09 Gleiwitz - Beuthener SuSV 09 1:2

Ernst Kuzorra (ur. 16 października 1905 w Gelsenkirchen, zm. 1 stycznia 1990 tamże) – niemiecki piłkarz, napastnik, reprezentant kraju, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie w 1928 r. Legenda zespołu Schalke 04 Gelsenkirchen, z którym sięgnął po siedem mistrzostw kraju i jeden puchar. Szwagier innego znanego napastnika Schalke Fritza Szepana. Przez krótki okres także trener.
Zagłębie Ruhry (niem. Ruhrgebiet) – zagłębie przemysłowe w Niemczech w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Położone nad rzeką Ruhrą a także w pobliżu rzeki Ren. Powierzchnia Zagłębia Ruhry w oficjalnych granicach wynosi 4435 km², zaludnienie: 5 317 565 mieszk. (stan: 01.10.2004).

Finały:

FC Preussen 05 Kattowitz - Beuthener SuSV 09 5:4

FC Preussen 05 Kattowitz - Beuthener SuSV 09 2:4 (po dogrywce)

I wojna światowa

W czasie I wojny światowej rozgrywki nie odbywały się.

Okres międzywojenny

1919 - 1933

Po I wojnie światowej dawny niemiecki Górny Śląsk został podzielony między dwa państwa, więc siłą rzeczy rozgrywki piłkarskie również zostały rozdzielone, choć jeszcze przez pewien czas w rozgrywkach niemieckich brały udział niemieckie kluby z polskiej części Śląska m. in 1. FC Kattowitz i VfR Königshütte (AKS Królewska Huta/Chorzów). Kolejno mistrzami niemieckiej części byli:

Letnie Igrzyska Olimpijskie, a właściwie Igrzyska VIII Olimpiady, rozegrane zostały w Paryżu we Francji między 4 maja a 27 lipca 1924 roku. Paryż był organizatorem igrzysk po raz drugi, było to jednocześnie pożegnanie się z działalnością w MKOL twórcy nowożytnych igrzysk barona Pierre`a de Coubertina. Na terenach Racing Club wybudowano nowoczesny stadion olimpijski na ponad 60 tysięcy widzów, obok stadionu po raz pierwszy powstała wydzielona wioska olimpijska. Do udziału w imprezie (po absencji na poprzednich igrzyskach) zaproszono sportowców Austrii, Turcji i Węgier, znów jednak nie dopuszczono reprezentacji Niemiec, a oficjalny komunikat informował, że organizatorzy nie są w stanie sportowcom tego kraju zapewnić pełnego bezpieczeństwa.
Chorzów (niem. Königshütte, od 1922 do 1934 r. Królewska Huta) – miasto w Polsce położone na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), lokalny ośrodek gospodarczy oraz kulturalny. Jest miastem na prawach powiatu.

1919/1920

Tabela

1920/1921

Mistrzowie podokręgów (klas A): bytomskiego (Gau Beuthen) - Beuthener SuSV 09, gliwickiego (Gau Gleiwitz) - TV Vorwärts Gleiwitz, raciborskiego (Gau Ratibor) - FC Preussen 06 Ratibor, opolskiego (Gau Oppeln) - V. Oppelner Sportfreunde 1919 i katowickiego (Gau Kattowitz) - FC Preussen 05 Kattowitz tworzyli grupę okręgu górnośląskiego.

Mecze derbowe na Górnym Śląsku to głównie spotkania pomiędzy drużynami Górnika Zabrze i Ruchu Chorzów oraz mecze pomiędzy drużynami z górnośląskiej części aglomeracji katowickiej.
FC Schalke 04 Gelsenkirchen (w skrócie nazywany Schalke 04 bądź S04) – niemiecki klub sportowy z siedzibą w mieście Gelsenkirchen, leżącym w zachodniej części kraju w Zagłębiu Ruhry, w kraju związkowym Nadrenia-Westfalia. Klub założony został 4 maja 1904.

Tabela

1921/1922

Mistrzowie podokręgów (klas A): bytomskiego (Gau Beuthen) - VfR Königshütte, gliwickiego (Gau Gleiwitz) - TV Vorwärts Gleiwitz, raciborskiego (Gau Ratibor) - SVgg 03 Ratibor, opolskiego (Gau Oppeln) - V. Oppelner Sportfreunde 1919 i katowickiego (Gau Kattowitz) - FC Preussen 05 Kattowitz tworzyli grupę okręgu górnośląskiego.

Garbarnia Kraków – polski klub piłkarski z siedzibą w Krakowie, założony w 1921 roku przez kilkuosobową grupę pracowników Polskich Zakładów Garbarskich. Obecnie działa w formie stowarzyszenia kultury fizycznej. Początkowo Garbarnia była klubem wielosekcyjnym. Aktualnie funkcjonuje jedynie sekcja piłki nożnej mężczyzn, której seniorzy występują w rozgrywkach III ligi polskiej w grupie małopolsko-świętokrzyskiej.
Concordia Knurów – śląski klub piłkarski z Knurowa, występujący obecnie w IV lidze – II Grupie . W sezonie 2001/2002 Concordia występowała w III lidze, a w sezonach 2002/2003, 2003/2004 w IV lidze. Najwyższą klasą rozgrywek piłkarskich, w których ostatnio występowała knurowska drużyna była II liga w sezonie 1988/1989.

Tabela

1922/1923

Mistrzowie podokręgów (klas A): bytomskiego (Gau Beuthen) - Beuthener SuSV 09, gliwickiego (Gau Gleiwitz) - TV Vorwärts Gleiwitz, raciborskiego (Gau Ratibor) - SV 1919 Ostrog (Ostróg), opolskiego (Gau Oppeln) - SVgg 1911 Kreuzburg (Kluczbork) i prudnickiego (Gau Neustadt) - SV Ziegenhals (Głuchołazy) tworzyli grupę okręgu górnośląskiego.

TS Podbeskidzie Bielsko-Biała (Towarzystwo Sportowe Podbeskidzie) – polski klub piłkarski z Bielska-Białej, powstały w obecnej formie 11 lipca 1997 w wyniku fuzji sekcji piłkarskiej BBTS Włókniarz Bielsko-Biała i DKS Inter Ceramed Komorowice, kontynuujący tradycję utworzonej w 1907 sekcji piłkarskiej Bielitzer Fussball Klub – późniejszego Bielsko-Bialskiego Towarzystwa Sportowego – a także innych bielskich klubów, m.in. DKS Komorowice, Inter (Budowlani) Bielsko-Biała, TS Biała Lipnik i Włókniarz Bielsko-Biała.
Ruch Chorzów – polski klub sportowy założony 20 kwietnia 1920 w Bismarkhucie (niem. Bismarckhütte, od 1 stycznia 1923 Wielkie Hajduki; dziś Chorzów Batory, dzielnica Chorzowa) jako jednosekcyjny klub piłkarski. Jeden z najbardziej utytułowanych klubów piłkarskich w Polsce. 14-krotny mistrz Polski, 3-krotny zdobywca Pucharu Polski oraz jeden z dwóch polskich ćwierćfinalistów Pucharu UEFA w historii (edycja 1973/74). Zajmuje pierwsze miejsce w klasyfikacji medalowej Mistrzostw Polski w piłce nożnej. Obecnie gra w ekstraklasie (70 sezon w historii). W tabeli wszech czasów tych rozgrywek prowadził do połowy lat 90., aktualnie plasuje się na 3 miejscu. Do sezonu 1986/87 był jedynym klubem, jaki uczestniczył we wszystkich sezonach polskiej ekstraklasy.

Tabela

1923/1924

Mistrzowie podokręgów (klas A): bytomskiego (Gau Beuthen) - Beuthener SuSV 09, gliwickiego (Gau Gleiwitz) - SC Vorwärts 1917 Gleiwitz, raciborskiego (Gau Ratibor) - SVgg 03 Ratibor, opolskiego (Gau Oppeln) - SVgg 1911 Kreuzburg (Kluczbork) i prudnickiego (Gau Neustadt) - SuEV Guts Muths Neustadt tworzyli grupę okręgu górnośląskiego.

Polonia Bytom (pełna nazwa: Klub Sportowy Polonia Bytom Spółka Akcyjna) – polski klub piłkarski, występujący w rozgrywkach Ekstraklasy. Spotkania w roli gospodarza drużyna rozgrywa na Stadionie imienia Edwarda Szymkowiaka, położonym w pobliżu Śródmieścia.
Diana Katowice, Diana Kattowitz – już nieistniejący śląski klub piłkarski utożsamiany z przedwojenną społecznością niemiecką miasta Katowice, mistrz Górnego Śląska z 1912 roku. Z klubu wywodzi się reprezentant Polski w piłce nożnej Paweł Lubina.

Tabela

(TV Vorwärts Gleiwitz → SC Vorwärts 1917 Gleiwitz)

1924/1925

Mistrzowie podokręgów (klas A): bytomskiego (Gau Beuthen) - Beuthener SuSV 09, gliwickiego (Gau Gleiwitz) - VfB 1910 Gleiwitz, raciborskiego (Gau Ratibor) - SV Preussen 06 Ratibor, opolskiego (Gau Oppeln ) - V. Oppelner Sportfreunde 1919 i prudnickiego (Gau Neustadt) - SC Schlesien Neisse (Nysa) tworzyli grupę okręgu górnośląskiego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Tabela

1925/1926

Mistrzostwo Górnego Śląska rozgrywano w dwóch grupach. Mistrzem został zwycięzca dwumeczów mistrzów tych grup:

Tabela grupy I

Tabela grupy II

(Fuzja FC Wacker Beuthen + Beuthener SC 1922 → BSC Wacker Beuthen)

Mecze finałowe o mistrzostwo Górnego Śląska:

14.02.1926 w Bytomiu Beuthener SuSV - VfB 1910 Gleiwitz 2:3

21.02.1926 w Gliwicach VfB 1910 Gleiwitz - Beuthener SuSV 5:1

1926/1927

Tabela

Kluczbork (niem. Kreuzburg) – miasto i gmina w północno-wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kluczbork. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego województwa opolskiego.
Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką, a przede wszystkim między polskimi lub niemieckimi Ślązakami. Odbyły się one w okresie formowania się państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

(Fuzja SC Vorwärts 1917 Gleiwitz + RV 09 Gleiwitz → SVgg Vorwärts-Rasensport Gleiwitz)

1927/1928

Tabela

W sezonie 1928/1929 nastąpiła pewna zmiana. W dalszej rundzie o mistrzostwo Okręgu Południowo-Wschodnich Niemiec grały dwie drużyny z Górnego Śląska

1928/1929

Tabela

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Ernest Pohl, w latach 1952-1990 Pol, (ur. 3 listopada 1932 w Rudzie Śląskiej, zm. 12 września 1995 w Hausach, Niemcy), polski piłkarz, reprezentant Polski, wielokrotny mistrz Polski, trzykrotny król strzelców polskiej ekstraklasy. Występował na pozycjach napastnika i pomocnika, nosił przydomki boiskowe Nochal, Yła, Ewa.

(Mecz o II miejsce: 20.01.1929 w Bytomiu SVgg Vorwärts-Rasensport Gleiwitz - SC Preussen 1910 Zaborze 3:5)

Mecze kwalifikacyjne o mistrzostwo OPWN:

20.01.1929 we Wrocławiu Breslauer SC 08 - SV Preussen 1923 Glatz 12:0

20.01.1929 w Legnicy VfB Liegnitz (Legnica) - Beuthener SuSV 09 0:5

20.01.1929 w Cottbus Cottbuser FV 1898 - Saganer SV (Żagań) 4:2

20.01.1929 w Görlitz STC Görlitz - FC Viktoria 1901 Forst 1:4

20.01.1929 we Wrocławiu Breslauer SVgg 05 Komet - SC Preussen 1910 Zaborze 3:7

Tabela grupy "zwyciezców" meczów kwalifikacyjnych

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
I liga polska w piłce nożnej (w latach 1949–2008 II liga polska) – druga w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce. Nazywana zwyczajowo "zapleczem ekstraklasy", stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między Ekstraklasą, a II ligą polską (dawną III ligą polską), będąc jednocześnie drugim szczeblem centralnym (II poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla 18 polskich klubów piłkarskich. Czołowe drużyny I ligi polskiej uzyskują awans do Ekstraklasy, zaś najsłabsze zespoły relegowane są do II ligi polskiej. Od samego początku do dziś zarządzana przez Polski Związek Piłki Nożnej. Od 2002 do udziału w jej rozgrywkach zostają dopuszczone wyłącznie kluby posiadające status profesjonalny (tj. działające w formie spółki akcyjnej), które – po spełnieniu wszelkich niezbędnych kryteriów – otrzymały roczną licencję na występy na tym szczeblu. W sezonie 2009/2010 przez kilka miesięcy sponsorem tytularnym ligi została szwedzka firma bukmacherska Unibet, jednakże z powodu uchwalenia przez polski rząd ustawy antyhazardowej, współpracę zakończono.

Pierwszy raz w historii drużyna z Górnego Śląska wygrała mistrzostwo OPWN (Preussen) i walczyła dalej, została wyeliminowana w 1/8 finału przez późniejszego wicemistrza Herthę BSC Berlin 9 czerwca 1929 w Gliwicach 1:8 (0:7).

1929/1930

Tabela

Tabela grupy o mistrzostwo OPWN Kolejny raz drużyna Herthy Berlin wyeliminowała wicemistrza Górnego Śląska (Beuthen 09) 2:3 (2:2) w Berlinie, 18 maja 1930, a sama zdobyła mistrzostwo Niemiec

1930/1931

Tabela

Reprezentacja Rumunii w piłce nożnej siedmiokrotnie grała w finałach mistrzostw świata i jest jedną z czterech drużyn (obok Belgii, Brazylii i Francji), które występowały we wszystkich przedwojennych Mundialach.
Świętochłowice (niem. Schwientochlowitz) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Tabela grupy I o mistrzostwo OPWN

1931/1932

Tabela

Tabela grupy I o mistrzostwo OPWN

1932/1933

Tabela

Tabela grupy I o mistrzostwo OPWN

W 1/8 finału o mistrzostwo Niemiec Vorwärts RaSpo Gleiwitz przegrał 7 maja 1933 r. w Düsseldorfie z późniejszym tegorocznym mistrzem Niemiec Fortuną 0:9 (0:3)

1933 - 1939

W 1933 powstała Gauliga Śląska, gdzie rywalizowały już drużyny z całego Śląska, Dolnego i Górnego, a po niej mistrz Śląska grał już bezpośrednio o mistrzostwo Niemiec (z pominięciem rundy OPWN).

Łużyce Dolne (niem. Niederlausitz, dlnłuż. Dolna Łužyca, grnłuż. Delnja Łužica, łac. Lusatia Inferior) - kraina historyczno-geograficzna położona w Niemczech, niewielkie fragmenty także na terytorium Polski. Głównym miastem jest Chociebuż. Łużyce Dolne leżą w większości na południu kraju związkowego Brandenburgia, częściowo w kraju związkowym Saksonia. Tutaj leży Spreewald (łuż. Błota).
Górniczy Klub Sportowy "Katowice" – polski klub piłkarski z Katowic. Działa obecnie jako Stowarzyszenie Sympatyków Klubu GKS Katowice i gra w I lidze, druga drużyna (rezerwy) – GKS II Katowice gra w A-klasie, natomiast drużyna kobieca gra w II lidze żeńskiej.

1933/1934

Tabela

Legenda:

1934/1935 Vorwärts-Rasensport Gleiwitz

Tabela

Legenda:

1935/1936

Tabela

Legenda: Drużyna z Gliwic w eliminacjach wyeliminowała Werder Bremen, Eimsbütteler FV i Viktorię Stolp (Słupsk), a odpadła dopiero w półfinale w Dreznie z Fortuną Düsseldorf 1:3, a w meczu o 3 miejsce Mistrzostw Niemiec przegrała w Berlinie z FC Schalke 04 1:8

1936/1937

Tabela

Legenda:

Prudnik (niem. Neustadt in Oberschlesien, wcześniej do 1708 Polnisch Neustadt, cz. Prudník, łac. Neostadium) – miasto w woj. opolskim, w powiecie prudnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prudnik. Od 1950 miasto administracyjnie należy do woj. opolskiego.
Wrocław (?/i, dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav lub Vroclav, węg. Boroszló) – historyczna stolica Śląska, miasto na prawach powiatu (wrocławski powiat grodzki), stolica województwa dolnośląskiego, oraz siedziba władz wrocławskiego powiatu ziemskiego grupującego 9 okolicznych gmin.

1937/1938

Tabela

Legenda:

1938/1939 Vorwärts-Rasensport Gleiwitz

Tabela

Legenda:

Podczas II wojny światowej

Po wybuchu II wojny światowej władze niemieckie starały się kontynuować rozgrywki piłkarskie, a pierwsze mecze rozgrywane były już pod koniec września. Do rozgrywek dotychczasowej Gauligi dołączyły drużyny z polskiej części Górnego Śląska i występowały w niej pod nazwami niemieckimi. Na przykład zlikwidowano Ruch Chorzów i na jego bazie reaktywowano Bismarckhütter Ballspiel Club, AKS Chorzów na Verein fuer Rasenspiele Königshütte, a Naprzód Lipiny na Silesia Lipine. Po pewnym czasie uznano, że nazwy te odnoszą się do klubów, które miały zbyt dobre kontakty z Polską, więc zmieniono je odpowiednio na: Bismarckhütter Sport Verein, Fussball Verein Germania Königshütte i Turn und Sportverein Lipine. Były to raczej tylko nazwy, nikomu nie przeszkadzało, że piłkarze porozumiewają się ze sobą w grze po polsku, po niemiecku lub po prostu po "śląsku". Część graczy została wcielonych do Wehrmachtu, część zgłosiło się tam ochotniczo, skąd trafiali na front. Wielu piłkarzom udało się zdezerterować albo dostali się do niewoli, później niektórzy po wojnie wracali na Śląsk, inni osiedlili się w Niemczech, Francji czy Wielkiej Brytanii. Pierwszy wojenny sezon (1939/1940) cechował się tym, że Gauligę Śląską podzielono na dwie grupy, a ich zwycięzcy grali ze sobą o mistrzostwo całego okręgu. Od sezonu 1941/1942 istniała już całkowicie odrębna Gauliga Górnośląska (GL Oberschlesien). Ciekawostką jest, że ogromne wsparcie od władz niemieckich dostała drużyna 1. FC Kattowitz, która miała się stać wizytówką niemieckiej piłki w regionie. Sprowadzono do niej wielu znakomitych piłkarzy, np. Ernesta Wilimowskiego, którego był wychowankiem, jednak w praktyce rozgrywki zostały zdominowane przez Germanię Königshütte, w której brylował Leonard Piątek. Kolejni mistrzowie Gauligi podczas wojny:

Pogoń Lwów (oficjalna nazwa: Lwowski Klub Sportowy Pogoń Lwów) – najstarszy działający polski wielosekcyjny klub sportowy odrodzony w 2009 roku, założony we Lwowie wiosną 1904 pod nazwą Klub Gimnastyczno-Sportowy przy IV Gimnazjum we Lwowie przez uczniów IV Gimnazjum, działający do wybuchu II wojny światowej. Od 1907 do 1940 pod nazwą Lwowski Klub Sportowy Pogoń Lwów. Po Lechii Lwów i Czarnych Lwów trzeci najstarszy zespół piłkarski utworzony przez Polaków na ziemiach polskich. Najlepszy i najbardziej utytułowany polski klub sportowy okresu międzywojennego (wielokrotny mistrz kraju w różnych dyscyplinach), którego sekcja piłkarska nigdy nie spadła z ekstraklasy. Współzałożyciel Związku Polskiej Piłki Nożnej (w 1911), a po odzyskaniu niepodległości Polskiego Związku Piłki Nożnej (w 1919) oraz Ligi Piłki Nożnej (w 1926).
Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

1939/1940

Tabela grupy górnośląskiej

Legenda:

SpVgg Ratibor 03 wycofał się w czasie rozgrywek

Mecze finałowe o Mistrzostwo (całego) Śląska: FV 06 Breslau - Vorwärts-Rasensport Gleiwitz 2:5, Vorwärts-Rasensport Gleiwitz - FV 06 Breslau 9:1

1940/1941 Vorwärts-Rasensport Gleiwitz

Tabela

Legenda:

Jerzy Ziętek, ps. Jorg (ur. 10 czerwca 1901 w Szobiszowicach, ob. dzielnica Gliwic, zm. 20 listopada 1985 w Zabrzu) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, działacz partyjny, państwowy i społeczny, członek Komitetu Centralnego PZPR (1964–1981), przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach (1964–1973), wojewoda śląsko-dąbrowski (1945–1950), wojewoda katowicki (1973–1975), członek Rady Państwa (1963–1980), zastępca Przewodniczącego Rady Państwa (1980–1985), poseł na Sejm II RP (1930–1935) i na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL, II, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji, prezes Związku Weteranów Powstań Śląskich, wiceprezes Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1949–1985).
AKS Wyzwolenie Chorzów – górnośląski klub sportowy powstały w 1910 roku w Königshütte (obecny Chorzów) w II Rzeszy Niemieckiej. Jest jednym z najstarszych działających klubów na Śląsku. Znany głównie dzięki sekcjom piłki nożnej i piłki ręcznej, ale także lekkiej atletyce (m.in. Halina Richter-Górecka złota medalistka w sztafecie 100 m Tokio 1964 i brązowa medalistka w sztafecie 100 m Rzym 1960, drużynowe mistrzostwo Polski mężczyzn w 1950 r.) i tenisie ziemnym (Danuta Wieczorek wielokrotna mistrzyni kraju, finalistka Wimbledonu jako juniorka). Jego szczypiorniści (i szczypiornistki) byli 12-krotnymi Mistrzami Polski, a piłkarze Wicemistrzami Polski w 1937 roku i trzykrotnie brązowymi medalistami oraz trzykrotnymi mistrzami Górnego Śląska (1942, 1943 i 1944).

Rozgrywki zostały przerwane 30 marca 1941 r., a mistrzem ogłoszono Vorwärts-Rasensport Gleiwitz.

1941/1942

Tabela

Legenda:

Germania odpadła w 1/8 finału o Mistrzostwo Niemiec po porażce w Wiedniu z jej późniejszym finalistą FC Vienna Wien 0:1

1942/1943

Tabela

Legenda:

Mistrzostwa Polski w piłce nożnej mężczyzn (MP) – rozgrywki piłkarskie prowadzone cyklicznie (najczęściej corocznie – cosezonowo), mające na celu wyłonienie najlepszej męskiej drużyny w Polsce.
Diana Katowice, Diana Kattowitz – już nieistniejący śląski klub piłkarski utożsamiany z przedwojenną społecznością niemiecką miasta Katowice, mistrz Górnego Śląska z 1912 roku. Z klubu wywodzi się reprezentant Polski w piłce nożnej Paweł Lubina.

Germania odpadła z dalszych rozgrywek o Mistrzostwo Niemiec po porażce z mistrzem Dolnego Śląska Reinecke Brieg 3:4 (po dogrywce).

1943/1944 Germania Königshütte

Tabela

Legenda:

Tabela meczów barażowych

Germania przegrała w Dreźnie z Dresdner SC 2:9 i odpadła z rozgrywek o Mistrzostwo Niemiec.

1944/1945

Rozgrywek nie dokończono.

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.
Beuthener Spiel- und Sport-Verein 1909 e.V. (znany również jako Beuthener SuSV 09, SuSV 09, Beuthen 09) – śląski klub piłkarski powstały w 1909 roku jako Britannia Beuthen w Bytomiu. Obecnie nie istnieje.

W tamtym okresie wykazali się także piłkarze Turn und Sportverein Lipine (Naprzód Lipiny), w której grało wtedy trzech reprezentantów Polski. Na przykład w sezonie 1942/1943 w Pucharze von Tschammera dotarli do półfinału, przegrali w nim z słynnym TSV 1860 Monachium 0:6. Mimo ogromnej waleczności równie ogromne zmęczenie dało się we znaki (Lipinianie dotarli do Monachium dopiero w dniu spotkania, podróżując na stojąco w pociągu, wszyscy musieli dzień wcześniej stawić się do pracy). W sezonie 1943/1944 lipinianie o mało co nie przerwali dominacji Germanii. Podczas wojny miały na Śląsku miejsce także mecze reprezentacji Niemiec np. z Rumunią w sierpniu 1942 na stadionie dzisiejszej Polonii Bytom, spotkanie wywołało ogromne poruszenie, stawiło się na nie 55 tys. kibiców (w meczu wystąpił Ślązak – Ernest Wilimowski), a wśród nich byli także: piętnastoletni Gerard Cieślik i dziesięcioletni Ernest Pohl. Podobną widownię (50 tysięcy, dzisiejszy stadion Ruchu Chorzów) miało towarzyskie spotkanie Sportvereingung Deutsche Berknappen Königshütte (Kresy Chorzów) z Schalke 04 Gelsenkirchen, w którym grali m.in. Fritz Szepan i jego szwagier Ernst Kuzorra (ich rodzice pochodzili z Prus Wschodnich). Piłkarze z Zagłębia Ruhry rozgromili Chorzowian 8:1. W piłkę grano praktycznie do ostatnich chwil zawieruchy wojennej, rozegrano nawet część spotkań kolejki z 20 stycznia 1945. W niedokończonym sezonie prowadziła drużyna 1. FC Kattowitz, prawdopodobnie nie odbył się mecz na szczycie Katowiczan z TuS Schwientochlowitz (Śląsk Świętochłowice) w Świętochłowicach. Kilka dni później cała konurbacja katowicka była już pod władzą Armii Czerwonej.

Bytom (niem. Beuthen in Oberschlesien skrót Beuthen O.S., czes. Bitom, łac. Bithomia, Bethania, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji śląskiej.
Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP) jest największym okręgiem przemysłowym Polski. Obejmuje jednostki przemysłowe w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)