Pińsk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°07′N 26°05′E / 52.117, 26.083

Przedwojenny herb

Pińsk, Tygodnik Ilustrowany, 4 lipca 1863

Pińsk (biał. Пінск, Pinsk, ros. Пинск, Pinsk) – miasto i port na Białorusi, na Polesiu, nad rzeka Piną, u jej ujścia do Prypeci, w odległości 29 km od kanału Dniepr-Bug. Miasto położone jest administracyjnie w obwodzie brzeskim, do 1939 w województwie poleskim (1921 stolica), węzeł drogowy; stolica diecezji pińskiej (1925), seminarium duchowne (1925, 2001); 130 600 mieszkańców (2010).

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Witold Iwicki herbu Paprzyca (ur. 19 maja 1884 w Wilnie, zm. 22 stycznia 1943 w Janowie Poleskim) – polski ksiądz katolicki, działacz oświatowy, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pińsku, wikariusz generalny diecezji pińskiej, męczennik za wiarę.

Do 1939 Pińsk był miejscem stacjonowania Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej i 84 Pułku Piechoty Strzelców Poleskich.

We wrześniu 1939 miasto zostało zaanektowane przez Związek Radziecki. Od 4 lipca 1941 do 14 lipca 1944 Pińsk był kontrolowany przez Niemców. Większość pińskich Żydów została zamordowana pod koniec października 1942, niedługo po ich deportacji z miejskiego getta. Po upadku Związku Radzieckiego w 1991 Pińsk znalazł się w granicach Białorusi.

Pina (biał. Піна) – rzeka na Białorusi, lewy dopływ Prypeci, długość 40 km, obszar dorzecza 2 460 km², średni przepływ roczny wynosi 8,6 m³/s.
Golda Meir ?/i (heb. גולדה מאיר; arab. جولدا مائير) (ur. 3 maja 1898, zm. 8 grudnia 1978) – izraelski polityk, premier Izraela, minister pracy, spraw zagranicznych. Była czwartym premierem Izraela, pełniąc to stanowisko od 17 marca 1969 roku do 11 kwietnia 1974. Była "Żelazną Damą" izraelskiej polityki lata przed przylgnięciem tego określenia do Margaret Thatcher. Pierwsza (i jak dotychczas ostatnia) kobieta na stanowisku szefa rządu Izraela, a także trzecia pani premier na świecie. Dawid Ben Gurion swego czasu określił ją jako jedynego mężczyznę w gabinecie.

Geografia

Pińsk w swoich granicach administracyjnych ma powierzchnię 50,48 km², w tym 1,05 km² stanowią lasy, 12,56 km² – bagna, a 1,03 km² – obiekty wodne..

Historia

1097 r. – pierwsza wzmianka o Pińsku

1241 r. – przeniesienie z Turowa diecezji prawosławnej

1316 r. – po tej dacie Pińsk włączono do Wlk. Ks. Litewskiego

1396 t. – powstaje katolicki kościół i klasztor franciszkanów

1523 r. – podarowanie Pińska królowej Bonie i początek rozkwitu miasta

1569 r. – siedziba powiatu

1581 r. – król Stefan Batory nadaje prawa miejskie

1642-1646- św. Andrzej Bobola przebywał w klasztorze Jezuitów w Pińsku i okolicach prowadząc rozwiniętą działalność ewangelizacyjną

1648 r. – kozacy Nebaby zajmują miasto, mordują i wypędzają katolików. Szturm miasta przez wojska Janusza Radziwiłła, rzeź mieszkańców [zginęło około 5000 ludzi].

1655 r. – Rosjanie i Kozacy atakują miasto i mordują mieszkańców.

1657 r. – w połowie maja kozacy Zdanowicza (w liczbie ok. 2 tys.) niszczą miasto i mordują rzymskich katolików, bezbronnych obrońców unii brzeskiej. Jezuici, m.in. ks. Szymon Maffon i św. Andrzej Bobola, opuścili Pińsk, lecz w drodze w okrutny sposób zostali zamordowani.

20 czerwca 1657 szlachta pińska doprowadzona do ruiny wysłała do Bohdana Chmielnickiego delegatów; marszałka Łukasza Jelskiego i stolnika Adama Spytka Brzeskiego, którzy w imieniu powiatu poddali się całkowicie pod jego władzę

1660 r. – napad kozaków na Pińsk, którzy zrabowali kolegium i kościół jezuicki oraz zamordowali m.in. ks. Eustachego Pilińskiego (pozostawionego na straży przez rektora Szymona Wdziekońskigo) i zrujnowanie miasta

1662 r. – powrót jezuitów do Pińska i po roku pożar klasztoru

1666 r. – fundacja klasztoru dominikanów

1690 r. – założenie osady Karolin przez Jana Karola Dolskiego

1695 r. – budowa w Karolinie kościoła i zamku

1706 r. – od 5 maja do 3 czerwca. Zajęcie Pińska przez króla Szwecji Karola XII. Wysadzenie zamku ks. Wiśniowieckich, spalenie Karolina

1707 r.- zajęcie Pińska przez wojska gen. Halasta i gen Hołowina, którzy na prośbę jezuitów odstąpili od rabunków.

1709-1710 i w 1716 – wielka epidemia pochłaniająca tysiące ofiar.

1717 r. – budowa klasztoru bernardynów

1734 r. – budowa klasztoru karmelitów

1756 r. – budowa klasztoru mariawitek

1773 r. – kasata zakonu jezuitów

1767 r. – budowa Kanału Ogińskiego

1775 r. – budowa Kanału Królewskiego

1793 r. – II rozbiór Polski. Pińsk od tej pory należy do Rosji.

1795 r. – powstanie katolickiej diecezji pińskiej (poprzednio Pińsk był w diecezji łuckiej)

1799 r. – włączenie Karolina do Pińska

1796 r. – likwidacja unickiej diecezji pińskiej

1799 r. – likwidacja katolickiej diecezji pińskiej (przeniesiono ją do Mińska)

1812 r. – lipiec, Pińsk zajmuje armia Napoleona

1850 r. – powstaje fabryka świec i mydła

1882 r. – doprowadzono linię kolejową z Żabinki i otworzono fabrykę zapałek

1885 r. – budowa stoczni rzecznej w Leszczach

1907-1909 – w mieście działało koło prowincjonalne Polskiego Towarzystwa "Oświata" w Mińsku, które zajmowało się organizacją odczytów o literaturze i słownictwie polskim, co według raportu rosyjskiej policji powodowało wzrost polskiej świadomości narodowej. W 1908 roku koło wystąpiło poprosiło o zgodę na otwarcie polskiej biblioteki, jednak władze rosyjskie odmówiły.

1909 r. – w czasie wyborów samorządowych do rady miejskiej zostało wybranych 22 Rosjan, 7 Polaków, 2 Żydów i 1 przedstawiciel innych narodowości.

1915 r. – ucieczka Rosjan przed Niemcami

styczeń 1919 r. – Armia Czerwona zajęła Pińsk

5 marca 1919 r. – bitwa o Pińsk między Grupą Podlaską Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Antoniego Listowskiego a bolszewikami. Sowieci, próbujący utrzymać kontrolę nad miastem, byli dobrze przygotowani do obrony i dysponowali zarówno piechotą, jak i artylerią. W natarciu po stronie polskiej brały udział: 1. batalion pułku bialskiego, 2. i 4. bataliony 4. pułku piechoty, rosyjska drużyna oficerska, trzy szwadrony wileńskiego pułku ułanów, 4. szwadron 2. pułku ułanów rtm. Żelisławskiego i 1. szwadron 5. pułku ułanów por. Sokołowskiego. Główna kolumna Polaków nacierała od północy, mniej liczna od zachodu, natomiast jazda dokonała wypadu w wyniku którego zniszczono tory na linii kolejowej prowadzącej ze wschodu do Pińska. Walki o miasto trwały od godziny 11. do 16. i zakończyły się zwycięstwem wojsk polskich. Zdobyto tabor kolejowy, magazyny wojskowe, kolumnę pontonową oraz wzięto kilkudziesięciu bolszewickich jeńców. W bitwie szczególnie odznaczyły się po polskiej stronie: bataliony pułku bialskiego, rosyjska drużyna oficerska i oddział partyzantów por. Zameczka.

5 kwietnia 1919 r. – masakra 35 Żydów

7 czerwca 1919 r. – miasto wchodzi w skład powiatu pińskiego okręgu brzeskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich – tymczasowej polskiej struktury administracyjnej.

3 lipca 1919 r. – potyczka pod Horodyszczem

listopad 1919 r. – w wyniku działań wojennych Pińsk był zrujnowany i znajdował się w złej sytuacji gospodarczej. Z 20 pińskich fabryk działała jedna, nie działały tartaki, brakowało koni i opału; mieszkańcy masowo emigrowali.

1920 r. – VII, Armia Czerwona ponownie zajmuje Pińsk

1920 r. – 26 IX, wojska polskie odbijają miasto

1921 r. – Pińsk stolicą województwa poleskiego. Pożar miasta. Przeniesienie stolicy do Brześcia nad Bugiem

1925 r. – stolica diecezji katolickiej

1929 r. – rozszerzenie granic miasta.

1939 r. – 9 IX, nalot lotnictwa niemieckiego. – 18 IX, zatopienie Flotylli Pińskiej. – 20 IX, Armia Czerwona zajmuje Pińsk

1940 r. – (luty) pierwsza deportacja na Syberię ludności (w większości Polaków). Druga - do Kazachstanu

1941 r. – kwiecień, trzecia deportacja do Kazachstanu

1941 r. – 4 VII, wkroczenie Niemców

1942 r. – IV, utworzenie getta dla Żydów; X-XI, mordy na 30-45 tys. Żydów

1943 r. – 18 I, atak porucznika Jana Piwnika "Ponurego" na więzienie Gestapo w Pińsku i odbicie więźniów

1944 r. – 14 lipca zajęcie miasta przez Armię Czerwoną, włączenie do ZSRR; wg danych NKWD Białoruskiej SRR w wyniku działań wojennych miasto zostało zburzone w 35-40%; zniszczeniu uległy m. in. miejska stocznia, fabryka zapałek i 5 tartaków;

1945 r. – 3 stycznia - pierwszy transport repatriacyjny do Polski.

Pałac Butrymowiczów w Pińsku zwany Murem (biał. Палац Бутрымовічаў) – pałac należący do rodziny Butrymowiczów, zbudowany w II połowie XVIII wieku, obecnie zabytek położony przy ul. Lenina.
Saper – nazwa zawodu człowieka trudniącego się materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem. Istnieją specjalne formacje rozbrajania niebezpiecznych materiałów w wojsku oraz w policji. Formacją grupującą saperów w armii są pododdziały wojsk inżynieryjnych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Wielka Armia (fr. Grande Armée) – nazwa nadawana kolejnym armiom, tworzonym przez I Cesarstwo Francuskie w latach 1805-1808 i 1811-1814; potocznie nazwa armii Napoleona, utworzonej w celu podboju Rosji w 1812.

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.. Powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Seminarium duchowne (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl) – w Kościołach chrześcijańskich specjalny dom, w którym kandydaci do stanu duchownego odbywają intensywną formację teologiczną, moralną i naukową.

Polskie Towarzystwo "Oświata" w Mińsku (znane także po nazwą: Towarzystwo "Oświata" i "Oświata") – polska organizacja społeczna założona w 1905 roku, działająca w Mińsku i na terenie guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Do 1907 roku jej działalność odbywała się w konspiracji, w latach 1907–1909 legalnie, następnie ponownie w konspiracji. Zadaniem Towarzystwa było edukować mieszkańców mińszczyzny, zwłaszcza dzieci, w duchu polskości, a także rozpowszechniać na tych ziemiach polską kulturę, język i umacniać świadomość narodową. Organizacja była prześladowana, a w okresie legalnej działalności traktowana z niechęcią przez władze rosyjskie, ponieważ umacnianie polskości na ziemiach zabranych było sprzeczne z realizowaną przez administrację państwową strategią rusyfikacji i asymilacji.

Haaretz (hebr.: הארץ, dosł. "Ta ziemia", rozumiane jako "Ziemia Izraela"), założony w 1918 roku najstarszy dziennik wydawany w Izraelu. Publikowany jest w językach hebrajskim i angielskim. Porównując z innymi dziennikami takimi jak Maariv and Yedioth Ahronoth, Haaretz ma mniej zdjęć, teksty zaś są bardziej analityczne. Poza wiadomościami publikowane są również artykuły na tematy społeczne, recenzje książek, reportaże i komentarze polityczne. Około 65 000 czytelników regularnie kupuje hebrajskie wydanie. Angielska wersja jest sprzedawana w Ameryce Północnej. Wszystkie artykuły są równolegle publikowane w Internecie.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.