Pieniądz zastępczy – definiuje się najczęściej jako znaki pieniężne wydawane przez wystawców innych, niż instytucje państwowe lub banki upoważnione do emisji oficjalnego pieniądza, które miały na celu doraźne zapobieżenie brakom środków płatniczych lub pewnych jego nominałów w obiegu, przy czym nie ma znaczenia, czy emisja pieniądza zastępczego odbywa się z zachowaniem wymaganych procedur, czy nie.

Pieniądz kruszcowy to jedna z form pieniądza, która pojawiła się w początkowej fazie jego rozwoju i zastąpiła inną z form, pełniących funkcję płatniczą - towary powszechnego użytku. Pomysł zastąpienia towarów konsumpcyjnych metalami znacznie usprawnił wymianę handlową. Na początku rolę pieniądza pełniły metale nieszlachetne, takie jak żelazo, miedź oraz brąz, natomiast w toku dalszej ewolucji zastąpiły je metale szlachetne - złoto i srebro, a także platyna.

Pieniądz fiducjarny – (łac. fides - wiara) waluta nie mająca oparcia w dobrach materialnych (jak np. kruszce), której wartość ma źródło z reguły w dekretowanym prawnie monopolu w wykorzystaniu go na danym obszarze jako legalny środek płatniczy oraz na popycie generowanym przez instytucje państwowe, głównie przez pobór podatków. Tradycyjnie przyjęło się, że pojęcie pieniądza fiducjarnego jest równoważne z pieniądzem papierowym (banknot), w przeciwieństwie np. do monet z drogocennych kruszców. Utożsamienie takie nie jest jednak całkowicie poprawne, ponieważ pieniądz fiducjarny jest również powszechnie rozprowadzany jako bilon bity z metali nieszlachetnych, zaś pieniądz mający oparcie w kruszcu był i jest często reprezentowany przez papierowe banknoty (certyfikaty uprawniające do poboru kruszca ze skarbca banku).

Pieniądz elektroniczny - pojęcie prawne zawarte w ustawie Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997. Zgodnie z art. 4 pkt 5 ustawy pieniądz elektroniczny to wartość pieniężna stanowiąca elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych, która spełnia łącznie następujące warunki:

Quasi-pieniądz(prawie pieniądz) to ekonomiczne aktywa finansowe łatwo wymienialne na pieniądze, które nie odgrywają czynnej roli w transakcjach i dlatego nie mogą być w pełni uważane za pieniądz. Emitentami stają się oprócz instytucji kredytowych także pośrednicy finansowi nie będący bankami, ale również przedsiębiorstwa niefinansowe (stosując kryterium udziału aktywów finansowych w aktywach ogółem). Sprzyja temu przede wszystkim rozwój systemu finansowego obfitującego w zróżnicowane instrumenty finansowe, coraz lepiej dostosowane do potrzeb uczestników życia gospodarczego (minimalizujące koszty transakcyjne zawieranych przez nich - coraz bardziej złożonych - transakcji). Dodatkowym czynnikiem, który stymuluje rozwój surogatów pieniądza jest również konwergencja finansowo - informatyczna, stwarzająca pole rozwoju innowacji elektronicznych, które znajdują zastosowanie w świecie finansowym.

Pieniądz depozytowy - forma pieniądza symbolicznego, która pojawiła się wraz z rozwojem banków i handlu. Przyjmuje postać zapisu na rachunkach bankowych, zapisów po stronie Ma (aktywa), oznaczających wierzytelność klienta i zobowiązanie banku do wypłaty na żądanie klienta w uzgodnionym terminie określonej kwoty. Kwota ta oczywiście mieści się w wielkości depozytu.