Pierścień Nibelunga - Polski Serwis Naukowy

Pierwsze wykonanie Pierścienia Nibelunga (tu: Złoto Renu) w Bayreuth w 1876 roku

Pierścień Nibelunga (niem. Der Ring des Nibelungen) – czteroczęściowy dramat sceniczny autorstwa Ryszarda Wagnera.

Składają się nań następujące utwory:

Złoto Renu (niem. Das Rheingold)

Walkiria (niem. Die Walküre)

Zygfryd (niem. Siegfried)

Zmierzch bogów (niem. Götterdämmerung)

Tetralogia, dzieło życia Wagnera, powstawała pomiędzy 1848 a 1874 rokiem. Prapremiera całości Pierścienia Nibelunga miała miejsce w specjalnie na potrzeby twórczości Wagnera wzniesionym teatrze operowym w Bayreuth w dniach 13-17 sierpnia 1876 roku.

Protagonista (z greckiego (πρωταγωνιστής) – główny aktor w teatrze starożytnej Grecji, najwybitniejszy aktor w teatrze, który prowadził dialog z chórem i innymi aktorami występującymi w sztuce. W teatrze późniejszych epok określano tym mianem osobę, wokół której toczy się akcja, która jest jej głównym motorem, a także której przemiana jest opisywana. Protagonista w tym ujęciu nie musi być osobą graną przez jakiegokolwiek aktora w dramacie.

Edda starsza – najstarszy zabytek piśmiennictwa islandzkiego, datowany na IX wiek n.e. Edda starsza, zwana też Eddą poetycką, składa się z 29 pieśni, z których 10 było poświęconych bogom (mityczne) oraz 19 poświęconym bohaterom i wojownikom, napisanych stylem, który od niej właśnie został nazwany eddycznym. Pieśni Eddy starszej to utwory mitologiczne oraz pieśni heroiczne; są one bogatym źródłem wiedzy o staroskandynawskich zwyczajach i wierzeniach. Wszystkie pieśni Eddy są anonimowe, prawdopodobnie ich autorzy powtórzyli tylko zasłyszane opowieści.

Kompozycja tekstu

Treść

W dużym skrócie: akcja rozgrywa się wokół magicznego pierścienia, wykutego ze Złota Renu, który może przynieść właścicielowi władzę nad światem. Nad pierścieniem ciąży jednak klątwa karła Alberyka (Alberich), któremu odebrano pierścień w "Złocie Renu". Pierścień trafia do rąk złych i dobrych bohaterów (jakkolwiek w tetralogii mało kto jest całkiem zły albo całkiem dobry, wyłączając może protagonistę Zygfryda i antagonistę Hagena); w końcu Brunhilda, zanim rzuci się na stos pogrzebowy Zygfryda, oddaje pierścień córkom Renu i historia zatacza koło, aczkolwiek nadszedł zmierzch bogów i już nic nie będzie takie samo.

Leitmotiv; lejtmotyw, motyw powracający (niem. Leitmotiv – motyw wiodący, przewodni) – termin zastosowany po raz pierwszy przez Ryszarda Wagnera dla określenia przewijającego się w utworze muzycznym i istotnego dla jego treści motywu. Później stosowany także w odniesieniu do dzieł literackich i filmowych.

Dramat muzyczny - koncepcja dzieła muzyczno-scenicznego wprowadzona po raz pierwszy w połowie XIX wieku przez niemieckiego kompozytora Ryszarda Wagnera. Dramat muzyczny opierał się na całkowitym podporządkowaniu muzyki, słowa i oprawy scenicznej przebiegowi akcji sztuki. Nie istniał podział na arie, duety, recytatywy itd., lecz na sceny i akty, według schematu układu dramaturgicznego. Dramat muzyczny Wagnera wyróżniał się także tzw. motywami przewodnimi, a konkretnie tematami muzycznymi, będącymi rodzajem symbolu i odwzorowania uczuć bohaterów czy zjawisk przyrodniczych.

Inspiracje

Źródła Pierścienia Nibelunga leżą w mitologii nordyckiej i średniowiecznych sagach: eddach oraz w Pieśni o Nibelungach. Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Kompozycja muzyki

Technika motywów przewodnich

W Pierścieniu Nibelunga Wagner posługuje się swoim systemem motywów przewodnich (Leitmotiv). Są motywy danych osób (np. Zygmunta albo Fryki), ale też ważnych przedmiotów (jak miecz Notung czy sam pierścień), uczuć i ogólnych pojęć (miłość Zygfryda, wierność, braterstwo krwi) itd. Motywy splatają się ze sobą i pojawiają w różnych miejscach tetralogii (np. motyw klątwy Alberyka ze "Złota Renu" możemy usłyszeć, gdy jego syn Hagen wita Zygfryda w "Zmierzchu bogów"). Jednym z ciekawszych motywów jest motyw zbawienia (zwany także przez Wagnera "gloryfikacją Brunhildy"), który słyszymy tylko dwa razy: w III akcie "Walkirii", kiedy Brunhilda mówi Zyglindzie, że urodzi syna Zygmunta – wielkiego bohatera i w finale "Zmierzchu bogów" (wtedy motyw powtarza się kilka razy).

Pieśń o Nibelungach (niem. Nibelungenlied) lub Niedola Nibelungów (niem. Nibelunge Not; oba tytuły równoprawne) – średniowieczny germański epos bohaterski, napisany w języku średnio-wysoko-niemieckim ok. 1200 roku przez nieznanego, autora pochodzącego prawdopodobnie z okolic Pasawy, który opierał się na opowieściach zawartych w Eddach, Sadze rodu Wölsungów i Sadze o Dytryku z XIII w. (Dietrichsage). Tradycyjny pogląd: rycerz z rodu Kürenbergów.

Tetralogia - cykl czterech utworów artystycznych (najczęściej literackich), połączonych zazwyczaj tytułem ogólnym, z których każdy stanowi odrębną całość. Utwory te łączy tematyka, grupa postaci, zjawisk lub motyw przewodni. Przykładem tetralogii może być tzw. druga tetralogia Szekspira (Ryszard II, Henryk IV, część 1, Henryk IV, część 2, Henryk V). W formie tetralogii (tzw. tetralogia tragiczna) wystawiane były tragedie greckie: tetralogia tragiczna składała się z trzech tragedii i dramatu satyrowego, najczęściej związanych treściowo. Natomiast najbardziej znanym i najczęściej przytaczanym przykładem tetralogii w muzyce jest Pierścień Nibelunga Ryszarda Wagnera.

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Linki zewnętrzne

Prosta opowieść o dobru i złu oraz skomplikowana opowieść o dobru i złu, czyli co łączy Gwiezdne Wojny z Pierścieniem Nibelunga (ang.)