Pierre Simon de Laplace - Polski Serwis Naukowy

Pierre Simon de Laplace

Pomnik Laplace'a w jego rodzinnej miejscowości

Pierre Simon de Laplace (ur. 23 marca 1749 w Beaumont-en-Auge, zm. 5 marca 1827 w Paryżu) – francuski matematyk, astronom, geodeta i fizyk, jeden z twórców teorii prawdopodobieństwa, zwolennik subiektywnej interpretacji prawdopodobieństwa, na podstawie której dokonał m.in. obliczeń masy Saturna, które odbiegają od współcześnie uznanej wartości o mniej niż 1%. W 1772 został profesorem Akademii Wojskowej, następnie w 1785 został członkiem Paryskiej Akademii Nauk. W 1790 został dyrektorem Urzędu Miar i Wag. W 1799 przez krótki czas był Ministrem Spraw Wewnętrznych Francji.

Teoria prawdopodobieństwa (także rachunek prawdopodobieństwa lub probabilistyka) – dział matematyki zajmujący się zdarzeniami losowymi. Rachunek prawdopodobieństwa zajmuje się badaniem abstrakcyjnych pojęć matematycznych stworzonych do opisu zjawisk, które nie są deterministyczne: zmiennych losowych w przypadku pojedynczych zdarzeń oraz procesów stochastycznych w przypadku zdarzeń powtarzających się (w czasie). Jako matematyczny fundament statystyki, teoria prawdopodobieństwa odgrywa istotną rolę w sytuacjach, w których konieczna jest analiza dużych zbiorów danych. Jednym z największych osiągnięć fizyki dwudziestego wieku było odkrycie probabilistycznej natury zjawisk fizycznych w skali mikroskopijnej, co zaowocowało powstaniem mechaniki kwantowej.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Życie

Wiele szczegółów z życia Laplace'a zostało bezpowrotnie utraconych z powodu pożaru, który wybuchł w jego rodzinnych posiadłościach w 1925 roku. Laplace urodził się w Beaumont-en-Auge w Normandii w 1749. Według Waltera Balla był synem drobnego rolnika, zaś swoją edukację zawdzięczał zainteresowaniu, które wywarł na bogatych sąsiadach. Bardzo mało wiadomo o jego młodości. Prawdopodobnie był asystentem nauczyciela w szkole w Beaumont, zaś uzyskując list polecający do Jeana d'Alemberta wyjechał do Paryża. Niemniej jednak Karl Pearson wskazywał na niedokładności w pracach Balla tyczących się historii matematyki.
Prawdopodobieństwo subiektywne to interpretacja prawdopodobieństwa, według której prawdopodobieństwo nie musi być wielkością obiektywną, lecz może być określone na podstawie subiektywnej opinii osoby, zależnie od dostępnych jej aktualnie danych.
Astronomia (gr. ἀστρονομία Astronomía) – nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem). Astronomia, a ściślej jej dział zwany kosmologią, zajmuje się także Wszechświatem jako całością. Nazwa astronomia pochodzi z greki: ἄστρον astron (gwiazda) + νόμος nómos (prawo).

Laplace kształcił się w Caen, które było największym ośrodkiem naukowym w Normandii. Tam też napisał swoją pierwszą pracę naukową, co najmniej dwa lata przed tym, jak w wieku 22 bądź 23 lat wyjechał do Paryża.
Jego rodzice (Pierre Laplace oraz Marie-Anne Sochon) pochodzili z dobrze sytuowanych rodzin. Rodzina Laplace'a zajmowała się rolnictwem co najmniej do roku 1750. Pierre Laplace starszy zajmował się też handlem cydrem, a także był syndykiem miasta Beaumont.
Laplace uczęszczał do szkoły przy zakonie Benedyktynów. Jego ojciec chciał, by młody Pierre został wyświęcony na księdza rzymskokatolickiego, dlatego też w wieku 16 lat został wysłany na Uniwersytet w Caen, mając zgłębiać teologię. Na uniwersytecie spotkał dwóch zapalonych nauczycieli matematyki, Christophe'a Gadbleda oraz Pierre'a Le Canu, którzy obudzili w Laplace'u zainteresowanie królową nauk. Ostatecznie nigdy nie ukończył on teologii, lecz wyjechał do Paryża z listem polecającym od Le Canu do Jeana d'Alemberta.

Normandia, Northmandy, Ziemia Ludzi Północy (fr. Normandie; nd. Normaundie) – kraina historyczna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. Powierzchnia nizinna, w części zachodniej Wzgórza Normandzkie (do 417 m n.p.m.). Na wschodzie powierzchnia równinna przecięta doliną Sekwany. 6 czerwca 1944 alianci przeprowadzili w Normandii inwazję tworząc front na zachodzie Europy. Normandia została w 1956 roku podzielona na 2 regiony administracyjne: Dolna Normandia (Basse-Normandie) i Górna Normandia (Haute-Normandie), które mają łączną powierzchnię 29,9 tys. km². Liczba ludności wynosi 3,2 mln.
Fizyka (z gr. φύσις physis - "natura") – nauka o przyrodzie w najszerszym znaczeniu tego słowa. Fizycy badają właściwości i przemiany materii i energii oraz oddziaływanie między nimi. Do opisu zjawisk fizycznych używają wielkości fizycznych, wyrażonych za pomocą pojęć matematycznych, takich jak liczba, wektor, tensor. Tworząc hipotezy i teorie fizyki, budują relacje pomiędzy wielkościami fizycznymi.

Według jego pra-pra-wnuka, d'Alembert przyjął go raczej chłodno. Żeby nie zajmować się Laplace'm, d'Alembert dał mu gruby podręcznik od matematyki z poleceniem, żeby wrócił jak już go przeczyta. Gdy Laplace wrócił kilka dni później, d'Alembert był jeszcze mniej przyjaźnie nastawiony. Nie ukrywał on swojej opinii, jakoby przeczytanie i zrozumienie tej książki przez Laplace'a w zaledwie kilka dni wydaje mu się niemożliwe. Jednakże po przepytaniu go okazało się, że to, co wydawało się niemożliwe, było prawdą.
Lista 72 nazwisk na Wieży Eiffla – lista siedemdziesięciu dwóch nazwisk naukowców, inżynierów i przemysłowców, wyryta z inicjatywy Gustawa Eiffla pod pierwszym balkonem wieży Eiffla we wszystkich czterech jej częściach.
Matematyka (. Ponieważ ścisłe założenia mogą dotyczyć najróżniejszych dziedzin myśli ludzkiej, a muszą być czynione w naukach ścisłych, technice a nawet w naukach humanistycznych, zakres matematyki jest szeroki i stale się powiększa.

Według innej wersji Laplace rozwiązał w trakcie jednej nocy problem, zadany mu przez d'Alemberta; w trakcie kolejnej nocy zaś następny, czym wzbudził jego szacunek.
Gdy Laplace osiągnął finansową stabilność, zajął się badaniami. W trakcie następnych siedemnastu lat (1771-1787) opublikował większość swoich nowatorskich prac z zakresu astronomii.
Benedyktyni – pełna łacińska nazwa Ordo Sancti Benedicti (O.S.B.). Najstarszy katolicki zakon mniszy, założony w 529 roku przez św. Benedykta z Nursji. Motto zakonu brzmi: Ora et labora (módl się i pracuj). Mnisi ślubują: stałość (stabilitas), obyczaje monastyczne (conversatio morum) i posłuszeństwo (oboedientia) wobec Reguły. Benedyktyni przyczynili się do rozwoju kultury europejskiej, prowadzą słynne szkoły i zajmują się ogrodnictwem i zielarstwem. Nadal produkują na bazie własnej recepty likier z 40 ziół, zwany benedyktynem. Pierwsi produkowali go zakonnicy francuscy w klasztorze w Fécamp (Normandia).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)