Pierre Trudeau - Polski Serwis Naukowy

Pierre Philippe Yves Elliott Trudeau (ur. 18 października 1919 w Montrealu, zm. 28 września 2000 tamże) – dwukrotny premier Kanady z ramienia Partii Liberalnej od 20 kwietnia 1968 do 3 czerwca 1979 i od 3 marca 1980 do 30 czerwca 1984.

Biografia

Był wszechstronnie wykształconym człowiekiem. W czasie swych ponad dziesięcioletnich studiów zdobył pięć dyplomów, najpierw bakałarza, następnie dyplom prawa Uniwersytetu Montrealu w 1943, magistra ekonomii politycznej na Uniwersytecie Harvarda w 1945. Studia kontynuował w École des sciences politiques w Paryżu w latach 1946-1947 i London School of Economics w latach 1947-1948. W 1971 poślubił Margaret Sinclair, z którą miał trzech synów. Rozwiódł się w 1984. Od 1943 praktykował prawo, w latach 1949-1951 zasiadał w Radzie Królewskiej. W latach 1961-1965 pracował naukowo i wykładał na swym macierzystym uniwersytecie w Montrealu.

Gubernator Generalny (ang. Governor General, fr. Gouverneur général) - najstarsza instytucja polityczna w Kanadzie. Gubernator generalny jest namiestnikiem monarchy Kanady, który jest głową Kanady. Dawniej gubernator generalny sprawował realną władzę nad koloniami brytyjskimi w Kanadzie. Współcześnie posiada funkcje głównie tytularne i honorowe, choć z szerokimi uprawnieniami konstytucyjnymi z których może skorzystać w sytuacjach wyjątkowych. Jest wodzem naczelnym (Comander-in-Chief) kanadyjskich sił zbrojnych. Gubernator generalny mianowany jest przez monarchę, współcześnie za radą premiera Kanady, zwykle na okres pięciu lat. Oficjalną rezydencją gubernatora generalnego jest Rideau Hall w Ottawie. Drugą rezydencją, w której spędza zazwyczaj kilka tygodni w roku jest La Citadelle w Québecu.

The London School of Economics and Political Science lub London School of Economics, LSE - część University of London, jedna z najważniejszych szkół wyższych specjalizujących się w ekonomii i naukach społecznych, która miała prawdopodobnie większy wpływ na kształt współczesnego świata politycznego niż jakakolwiek inna instytucja uniwersytecka.

Pierre Trudeau zrobił szybką karierę polityczną w Partii Liberalnej. W 1967 został ministrem sprawiedliwości w rządzie Lestera Pearsona. Jedną z jego decyzji było usuniecie z kodeksu karnego paragrafu uznającego kontakty homoseksualne za przestępstwo. Po przejściu na emeryturę swego wielkiego poprzednika, Trudeau objął fotel premiera na ponad szesnaście lat. W czasie swych długich i dramatycznych rządów zmienił oblicze Kanady, doprowadzając ją do pełnej suwerenności. Do najważniejszych jego dokonań zalicza się:

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na mocy uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r., podjętej niejednogłośnie na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych), poparty przez Sejm PRL uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 r.. Został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a zniesiono go 22 lipca 1983 r.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Wprowadzenie Official Languages Act (1969), który podnosił język francuski do drugiego i równoprawnego z angielskim języka urzędowego.

Ustawę o kontroli zarobków i cen – Wage and Price Controls (1975), wprowadzającą między innymi pojęcie płacy minimalnej.

Uchwalenie Kanadyjskiej Karty Praw – Canadian Charter of Rights w 1982 oraz Konstytucji Kanady – Constitution Act w tym samym roku.

Zasłużył się także na polu równouprawnienia kobiet. Za jego czasów kobiety zostały po raz pierwszy przewodniczącymi senatu, Izby Gmin oraz gubernatorem generalnym.

Jimmy Carter, właściwie James Earl Carter, junior (ur. 1 października 1924 w Plains) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, 39. Prezydent USA w latach 1977 do 1981, a także międzynarodowy działacz humanitarny i na rzecz praw człowieka, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002, baptysta, Człowiek Roku 1976 według magazynu Time oraz autor wielu książek.

Konstytucja Kanady (ang. Canada Act of 1982 / Constitutional Act of 1982, fr. Loi de 1982 sur Le Canada / Loi constitutionnelle de 1982) – ustawa konstytucyjna uchwalona przez Parlament Kanady 25 marca 1982 i proklamowana przez królową Elżbietę II 17 kwietnia tego samego roku, stanowiąca pełną suwerenność Kanady.

Z urzędowaniem Trudeau wiążą się dwa istotne procesy, w pewien sposób związane z sobą, które kształtowały kanadyjskie życie społeczne w latach osiemdziesiątych i wywarły olbrzymi wpływ na dzisiejszy kształt państwa. Pierwszym był frankofoński separatyzm, drugim multikulturaryzm (patrz: Historia Kanady).
Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Lester Bowles Pearson (23 kwietnia 1897 – 27 grudnia 1972) – premier Kanady z ramienia Partii Liberalnej od 22 kwietnia 1963 do 20 kwietnia 1968. Jeden z najwybitniejszych mężów stanu zasiadających na fotelu premiera Kanady.

Pierre Trudeau był charyzmatycznym lecz także kontrowersyjnym przywódcą. W sposobie ubierania preferował nieformalny styl, np. długie włosy i sandały, często doprowadzając tym do irytacji konserwatywnie nastawionych polityków w Kanadzie i za granicą.
Znany był też z wybuchowego charakteru i nieliczenia się z autorytetami. Nie potrafił się powstrzymać przed obscenicznymi gestami wobec demonstrantów w Brytyjskiej Kolumbii. W czasie wizyty u Królowej Wielkiej Brytanii Elżbiety II nie potrafił się powstrzymać od zatańczenia pirueta za jej plecami, ośmieszając jej "sztuczny" sposób bycia.
Uniwersytet Harvarda (Harvard University) powstał w 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

Richard Milhous Nixon (ur. 9 stycznia 1913 w Yorba Linda w Kalifornii, zm. 22 kwietnia 1994 w Nowym Jorku) – jeden z bardziej znaczących amerykańskich polityków XX wieku. 37. prezydent Stanów Zjednoczonych, wcześniej 36. wiceprezydent. Ów działacz Partii Republikańskiej był jedyną osobą wybieraną dwukrotnie na urząd prezydenta oraz wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Był też jedynym jak dotąd prezydentem, który ustąpił ze stanowiska przed końcem kadencji.

Za czasów Trudeau Kanada prowadziła bardzo niezależną politykę międzynarodową. Trudeau był pierwszym zachodnim politykiem odwiedzającym komunistyczne Chiny. Kanada nie poparła też wojny w Wietnamie. Co więcej, udzielała azylu politycznego Amerykanom zbiegłym do Kanady przed powołaniem do wojska. Wywołało to ostrą reakcję amerykańską. Prezydent Richard Nixon nie znosił Trudeau, uważając go za socjalistę i obdarzył go publicznie wulgarnym epitetem that asshole. W latach 1981-1982 Trudeau systematycznie odmawiał jednoznacznego potępienia stanu wojennego w Polsce i krytyki Jaruzelskiego.
Wojciech Witold Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 w Kurowie) – polski dowódca wojskowy, generał armii Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1960–1965), szef Sztabu Generalnego WP (1965–1968), minister obrony narodowej (1968–1983), przewodniczący Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnik Sił Zbrojnych, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych na wypadek wojny, współtwórca Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego; stał na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 wprowadziła na terytorium Polski stan wojenny (1981–1983), działacz partyjny i państwowy, polityk, członek Biura Politycznego KC PZPR (1971–1989), I sekretarz KC PZPR (1981–1989), poseł na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji, prezes Rady Ministrów PRL (1981–1985), Przewodniczący Rady Państwa PRL (1985–1989), Prezydent PRL (1989) i Prezydent RP (1989–1990).

Historia Kanady jako państwa rozpoczęła się w 1867 roku, kiedy nastąpiło zjednoczenie brytyjskich kolonii leżących na północ od Rzeki Świętego Wawrzyńca, Wielkich Jezior oraz dalej na zachód od równoleżnika 48°N.

Trudeau do grona swych osobistych przyjaciół zaliczał Barbrę Streisand, Jimmy'ego Cartera i Fidela Castro.
Zmarł 28 września 2000 w Montrealu i został pochowany w rodzinnym grobowcu na St-Remi-de-Napierville Cemetery w Saint-Remi.
Przypisy

The Canadian Encyclopedia - Pierre Elliot Trudeau

An Inside Look at External Affairs during the Trudeau Years. P. Whitney Lackenbauer, ed. Calgary: University of Calgary Press, 2002

Linki zewnętrzne

Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)

Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)