Pierwiastek organiczny - Polski Serwis Naukowy

Pierwiastki organiczne – te pierwiastki, które najczęściej występują w związkach organicznych. Ze względu na to, że definicja ta nie jest zbyt ścisła, a związki organiczne mogą zawierać prawie wszystkie pierwiastki, nazywa się w ten sposób różne zbiory pierwiastków zależnie od upodobań.

Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny z grupy niemetali. Zawartość w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,0019%. Stabilnymi izotopami azotu są 14N i 15N. Azot w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki N2. W cząsteczce tej dwa atomy tego pierwiastka są połączone ze sobą wiązaniem potrójnym. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza (78,09% objętości). Wchodzi w skład wielu związków, takich jak: amoniak, kwas azotowy, azotany oraz wielu ważnych związków organicznych (kwasy nukleinowe, białka i wiele innych). Azot w fazie stałej występuje w sześciu odmianach alotropowych nazwanych od kolejnych liter greckich (α, β, γ, δ, ε, ζ). Najnowsze badania wykazują prawdopodobne istnienie kolejnych dwóch odmian (η, θ).

Brom (Br, łac. bromium) – pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy fluorowców w układzie okresowym. W warunkach normalnych jest ciemnobrunatną cieczą o ostrym, nieprzyjemnym zapachu zbliżonym do zapachu chloru. Znane są 4 izotopy bromu o liczbach masowych 77, 79, 81 i 82, z których 79 i 81 są trwałe i występują w naturze w proporcji ok. 1:1.

Najczęściej spotykanym podziałem pierwiastków w tym sensie jest podział na cztery pierwiastki, które najczęściej się spotyka w naturalnie występujących związkach organicznych:

H wodór

O tlen

C węgiel

N azot

których symbole składają się na akronim HONC (czyt. chonk). Pozostałe w miarę często występujące pierwiastki nazywa się w tej konwencji heteroatomami (głównie siarka i fosfor). Węgiel, wodór, tlen, azot, fosfor i siarkę razem nazywa się też często pierwiastkami biofilnymi lub biogennymi, gdyż są one głównym składnikiem najważniejszych związków chemicznych tworzących żywe organizmy. Rzadziej występujące pierwiastki w organizmach żywych nazywa się mikroelementami.

Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia. Badaniem różnorodności organizmów i ich klasyfikowaniem zajmuje się systematyka organizmów. Szczątki organizmów wymarłych w odpowiednich warunkach tworzą skamieniałości.

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny, niemetal z bloku s układu okresowego. Jest to najprostszy możliwy pierwiastek o liczbie atomowej 1, składający się z jednego protonu i jednego elektronu.

Wiele programów służących obliczaniu struktury i wizualizacji cząsteczek, które są nastawione na związki organiczne ma własne zestawy "pierwiastków organicznych".

Np. w składni SMILES za "organiczne" przyjmuje się następujące atomy:

(jako, że wodoru zwykle się w tej składni nie uwzględnia)

C węgiel

O tlen

N azot

S siarka

F fluor

Cl chlor

Br brom

I jod

Zobacz też

biologiczne znaczenie pierwiastków