Pierwiastki rodzime - Polski Serwis Naukowy

Bryłki złota jako przykład metalu rodzimego

Siarka pochodząca z Machowa jest przykładem niemetalu rodzimego

Pierwiastki rodzime – występujące w przyrodzie minerały o budowie jednorodnej, składające się z atomów tego samego pierwiastka. Pierwiastki uznaje się za bardziej szlachetne (bardziej bierne chemicznie), im skłonność do tworzenia związków chemicznych jest mniejsza i tym większe prawdopodobieństwo tego, że będą występować w stanie czystym. Nie jest to jednak reguła, gdyż węgiel czy siarka, które są stosunkowo reaktywne również występują w stanie wolnym w skorupie ziemskiej.

Niemetale – pierwiastki chemiczne lub regeneryczne, które nie wykazują żadnych właściwości metalicznych. Inaczej niż w przypadku metali, nie można podać jednoznacznych cech wszystkich niemetali, gdyż są one bardzo zróżnicowane.

Półmetale (metaloidy) - dawniej pierwiastki chemiczne, które mają własności pośrednie między metalami i niemetalami. Zalicza się do nich: antymon, arsen, astat, bor, german, krzem, tellur, polon i czasami także selen i glin, w niektórych podręcznikach także węgiel mający najwyższą temperaturę topnienia z dotychczas poznanych pierwiastków i fosfor (tworzący odmianę czarną o właściwościach fizycznych przypominających metal).

W postaci rodzimej występuje w przyrodzie tylko 30 pierwiastków. Dzielą się one na metale np. miedź, złoto i srebro oraz na niemetale i półmetale np. siarka, krzem i węgiel (ten ostatni występuje pod postacią grafitu i diamentu). Pierwiastki te mają znikomy udział w budowie skorupy ziemskiej.

Grafit – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Stosowany jako naturalny suchy smar. Jest – obok diamentu i fulerytu – odmianą alotropową węgla. Nazwa pochodzi od gr. graphein = pisać, nawiązuje do tradycyjnego zastosowania tego minerału.

Środowisko przyrodnicze (środowisko naturalne) − całokształt ożywionych i nieożywionych składników przyrody, ściśle ze sobą powiązanych, otaczających organizmy żywe. W jego ramach można wyróżnić następujące elementy:

Metale wykazują właściwości przewodzenia prądu elektrycznego ponadto są nieprzeźroczyste, kowalne i nie wykazują łupliwości. Wypolerowane i na świeżym przełamie dają silny połysk. Metale szlachetne, takie jak złoto, dzięki swojej odporności i dużej gęstości, koncentrują się w skałach osadowych.

Srebro (Ag, łac. argentum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Metale szlachetne - zwyczajowa nazwa metali odpornych chemicznie, do których zalicza się platynowce (ruten, rod, pallad, osm, iryd i platynę) oraz dwa metale z grupy miedziowców: srebro i złoto (miedź, ze względu na nieco wyższą reaktywność, zalicza się do metali półszlachetnych). Określa się je także jako metale, które w szeregu napięciowym przyjmują wartości dodatnie (mają dodatni potencjał standardowy). Metale szlachetne zaliczamy do metali nieżelaznych ciężkich (o ciężarze właściwym pow. 3,6).

Część niemetali i półmetali wykazują wyraźną łupliwość i są kruche. Ich nagromadzenia powstać mogą np. za sprawą rozkładu pierwotnych rud w czapie żelaznej. Jako produkt wyziewów wulkanicznych w fumarolach odkłada się siarka.

Bibliografia

Olaf i Ulrike Medenbach, Atlas minerałów, wydawnictwo RM, str. 14