Pierwsza Dama - Polski Serwis Naukowy

Pierwsza dama – honorowy tytuł przysługujący kobiecie najbliżej związanej oficjalnie z mężczyzną będącym głową państwa (np. prezydentem), czasami rozszerzany także na osobę towarzyszącą innemu znaczącemu przywódcy, np. będącemu głową prowincji, stanu itp. Funkcja pierwszej damy jest w różny sposób sformalizowana, a jej obowiązki są głównie reprezentacyjne – np. poprzez obejmowanie honorowych patronatów wyraża w imieniu głowy państwa akceptację i moralne wsparcie różnym uroczystościom czy inicjatywom. W przypadku przyjmowania oficjalnych gości, pojęcie pierwszej damy jest rozumiane jako pani domu, która razem z głową państwa występuje jako para gospodarzy, natomiast w czasie składania wizyt głowa państwa wraz z pierwszą damą są parą głównych gości.

Joachim Gauck (ur. 24 stycznia 1940 w Rostocku) – niemiecki były duchowny luterański, bezpartyjny działacz polityczny i publicysta. W latach 1990–2000 był prezesem Federalnego Urzędu ds. Akt Stasi. Od 18 marca 2012 jest prezydentem federalnym Niemiec.

Katastrofa polskiego samolotu rządowego w Smoleńsku – katastrofa lotnicza, do której doszło 10 kwietnia 2010 o godzinie 8:41:06 czasu środkowoeuropejskiego (CEST) (10:41:06 czasu moskiewskiego)[1][2]. Zginęło w niej 96 osób: prezydent RP Lech Kaczyński z małżonką, wicemarszałkowie Sejmu i Senatu, grupa parlamentarzystów, dowódcy rodzajów Sił Zbrojnych RP, pracownicy Kancelarii Prezydenta, duchowni, przedstawiciele ministerstw, instytucji państwowych, organizacji kombatanckich i społecznych oraz osoby towarzyszące, stanowiący delegację polską na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, a także załoga samolotu.

Zazwyczaj pierwszą damą jest żona głowy państwa. W przypadku gdy mężczyzna jest wdowcem lub kawalerem, funkcję pierwszej damy przejmuje inna bliska osoba, np. córka, bratowa itp. Natomiast gdy głową państwa jest kobieta, odpowiednikiem pierwszej damy zostaje pierwszy dżentelmen.

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – w genealogii, socjologii lub prawie nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub szerzej z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Prestiż (z fr. "urok, czary", z łac. præstigiare - "sztuczki magiczne", por. prestidigitator) - autorytet, poważanie, szacunek innych osób do danej osoby.

Pojęcie pierwszej damy/pierwszego dżentelmena dotyczy osoby towarzyszącej głowie państwa będącej urzędnikiem. Nie dotyczy natomiast głów koronowanych. Wtedy jest mowa np. o królowej, księciu małżonku itp.

Polska

W chwili obecnej tytuł pierwszej damy Polski przysługuje Annie Komorowskiej, jej poprzedniczka Maria Kaczyńska wraz z mężem zginęła w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem.

W Polsce funkcja pierwszej damy nie wiąże się z żadnymi funkcjami państwowymi, tylko reprezentacyjnymi. Małżonka prezydenta nie ma prawnego obowiązku pokazywać się publicznie, ale w związku z prestiżem męża zazwyczaj to czyni.

Lech Aleksander Kaczyński (ur. 18 czerwca 1949 w Warszawie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2005–2010, prezes Najwyższej Izby Kontroli w latach 1992–1995, minister sprawiedliwości i prokurator generalny w rządzie Jerzego Buzka w latach 2000–2001, prezydent Warszawy w latach 2002–2005.

Konkubinat, kohabitacja – związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, jednak nieformalny z uwagi na brak rejestracji cywilnej bądź bez religijnego usankcjonowania związku.

Samo pojęcie „pierwsza dama” funkcjonuje w polszczyźnie od niedawna. Dopiero w III Rzeczypospolitej zaczęto tak określać żonę prezydenta. W II Rzeczypospolitej określenie nie funkcjonowało, a w Polsce Ludowej głowa państwa była organem kolektywnym (Rada Państwa).

Niemcy

Od marca 2012 nietypowa sytuacja ma miejsce w Niemczech, gdzie prezydent federalny Joachim Gauck jest żonaty, lecz w separacji z żoną, a rolę pierwszej damy pełni konkubina prezydenta, Daniela Schadt.

Córka – nazwa relacji rodzinnej dla krewnej pierwszego stopnia w linii prostej (zstępny, potomek) płci żeńskiej, należącej do dzieci z danego związku (rodziców).

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Przypisy

Hansi Gauck will von Scheidung nichts wissen (niem.). Welt Online, 22 lutego 2012. [dostęp 27 lutego 2012].
Ankunft von Bundespräsident Joachim Gauck und Frau Daniela Schadt in Schloss Bellevue (niem.). www.bundespraesident.de. [dostęp 2012-03-19].

Zobacz też

Zobacz hasło pierwsza dama w Wikisłowniku

pierwsze damy Polski