Pierwsze oblężenie Warszawy - 1794

Oblężenie Warszawy – miało miejsce pomiędzy 13 lipca, a 6 września 1794, podczas insurekcji kościuszkowskiej.

Strony konfliktu

Koncentryczny marsz Prusaków i Rosjan na Warszawę zmusił Tadeusza Kościuszkę do stoczenia bitew na zachodnich przedpolach miasta (pod Gołkowem i pod Raszynem), w dniach 9 i 10 lipca. Wskutek dwukrotnej przewagi sił nieprzyjaciela, Kościuszko wycofał się na linię umocnień Warszawy i zamierzał bronić stolicy z warownych obozów położonych po zewnętrznej stronie fortyfikacji miejskich, które pośpiesznie rozbudowywał. Miasta broniło 17 tys. piechoty regularnej, 15 tys. milicji municypalnej, 18 tysięcy włościan oraz 140 dział.

Tadeusz Andrzej Bonawentura Kościuszko herbu Roch III (ur. 4 lutego 1746 w Mereczowszczyźnie, zm. 15 października 1817 w Solurze) – generał polski i amerykański, inżynier fortyfikator, brał udział w wojnie o niepodległość USA, wzniecił antyrosyjskie powstanie w Rzeczypospolitej, Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w insurekcji 1794.

Wilanów (łac. Villa Nova) – dzielnica Warszawy położona w południowej części miasta, wzdłuż zachodniego brzegu Wisły. Południowa granica Wilanowa stanowi granicę Warszawy. Do 1951 roku miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Wilanów. W latach 1994-2002 Wilanów był samodzielną gminą.

Prusacy w sile 40 batalionów piechoty, 60 szwadronów jazdy i 100 dział (w sumie 30 tys. żołnierzy) rozlokowali się między Wawrzyszewem, Górcami, a Szczęśliwicami. Dowództwo osobiście sprawował Fryderyk Wilhelm II. Prusaków wspomagał korpus Rosjan w sile 13 tys. żołnierzy, dowodzony przez Iwana Fersena, stojący między Rakowem, a Służewem i Wilanowem.

Powązki – obszar w północno-zachodniej części Warszawy leżący na terenie dwóch dzielnic - Woli i Żoliborza; także obszar MSI Powązki obejmujący teren Cmentarza Powązkowskiego (tzw. Stare Powązki) i Cmentarz Żydowski (pomiędzy Ostroroga i Okopową). Część Powązek leżąca na terenie Żoliborza została włączona do obszaru MSI Sady Żoliborskie.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Przebieg bitwy

W oczekiwaniu na ciężką artylerię z Grudziądza, Prusacy i Rosjanie rozpoczęli długotrwałe oblężenie. Dzięki świetnie ufortyfikowanym pozycjom obronnych, straty polskie nie były duże, a postępy pruskie - skutecznie powstrzymane. W końcu lipca uwaga Prusaków koncentrowała się na Woli, bronioną przez gen. Józefa Zajączka do 27 lipca.

Fryderyk Wilhelm II, niem. Friedrich Wilhelm II von Hohenzollern (25 września 1744, Berlin - 16 listopada 1797, Poczdam) – król pruski i elektor brandenburski (jako Fryderyk Wilhelm III) od 1786 jako bratanek i następca Fryderyka II Wielkiego.

Imperium Rosyjskie (ros: Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721-1917. Imperium rosyjskie było jednym z najrozleglejszych imperiów w historii ludzkości. Stolicą imperium był Sankt Petersburg.

26 sierpnia, podczas nieobecności dowodzącego odcinkiem księcia Józefa Poniatowskiego, Prusacy po zaciętych walkach zdobyli Szwedzkie Górki. Padł Wawrzyszew.

28 sierpnia załamało się silne natarcie pruskie na olszynę powązkowską i Marymont bronioną przez Jana Henryka Dąbrowskiego, wspartego przez Kościuszkę. Był to ostatni wielki szturm na pozycje polskie. Na więcej armii pruskiej nie było już stać.

6 września, na wieść o wybuchu powstania w Wielkopolsce król pruski zwinął oblężenie. W toku walk na przedpolach Warszawy, wojsko pruskie stopniało do 18 tysięcy - straciło prawie połowę stanu wyjściowego. Prusacy odeszli do Wielkopolski, a Rosjanie za Pilicę.

Józef Antoni Poniatowski książę herbu Ciołek (ur. 7 maja 1763 w Wiedniu, zm. 19 października 1813 pod Lipskiem) – polski generał, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji.

Pilica – , a powierzchnia dorzecza 8341 km². Płynie przez Wyżynę Małopolską, Niziny Środkowopolskie oraz Nizinę Środkowomazowiecką i wpada do Wisły w okolicach wsi Ostrówek, w regionie geograficznym zwanym Doliną Środkowej Wisły.

Zobacz też

Drugie oblężenie Warszawy (1794)

Bibliografia

Tadeusz Korzon, Dzieje wojen w Polsce, tom III, Kraków 1912

Andrzej Zahorski, Warszawa w Powstaniu Kościuszkowskim, Warszawa 1985

Kronika Powstań Polskich, Warszawa 1994

Mała Encyklopedia Wojskowa wyd.: MON warszawa 1967.