Pierwszy Świat - Polski Serwis Naukowy

Świat podczas zimnej wojny: niebieskim kolorem oznaczony został Pierwszy Świat, czerwonym Drugi Świat, a zielonym Trzeci Świat

Pierwszy Świat – powstałe w okresie zimnej wojny określenie państw kapitalistycznych przeciwstawnych państwom socjalistycznym w szczególności Europy Wschodniej i ZSRR, a także niektórym państwom Ameryki Łacińskiej (Drugi Świat). Państwa kapitalistyczne w odróżnieniu od socjalistycznych związane są z wolnym rynkiem, znikomym interwencjonizmem państwowym, przeważającym udziałem własności prywatnej w funkcjonowaniu gospodarki.

Ameryka Łacińska, Iberoameryka – termin obejmujący 20 krajów i 9 autonomii Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, w których mówi się językami romańskimi, tj. po hiszpańsku, portugalsku lub francusku.

Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

W eseju z 1952 r. francuski demograf i socjolog Alfred Sauvy, nawiązując do pamfletu z okresu rewolucji francuskiej, autorstwa księdza Emmanuela-Josepha Sieyèsa Czym jest stan trzeci?, wprowadził pojęcie Pierwszego, Drugiego i Trzeciego Świata. Pojęcia Pierwszy i Drugi Świat nigdy nie uzyskały równej popularności co Trzeci Świat i wraz z końcem zimnej wojny wyszły z użycia.

Drugi Świat – powstałe w okresie zimnej wojny określenie państw socjalistycznych przeciwstawnych państwom kapitalistycznym Europy Zachodniej i Ameryki Północnej. Państwa te charakteryzowały się gospodarką centralnie planowaną, społeczną własnością środków produkcji oraz ideologią egalitaryzmu.

Rozwój społeczny – ukierunkowany proces społeczny, w wyniku, którego następuje ciągły wzrost pewnych istotnych dla danego społeczeństwa czy społeczności zmiennych.

Zgodnie z teorią konwergencji kraje Pierwszego i Drugiego Świata w procesie rozwoju społecznego stopniowo upodabniają się do siebie. Wynikać to ma z logiki industrializacji i postępu technicznego, które narzucają podobne formy społeczne, gospodarcze i kulturowe.

Przypisy

Marcin Wojciech Solarz: Trzeci Świat. Zarys biografii pojęcia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009, s. 15-16. ISBN 978-83-235-0470-2.
Marcin Wojciech Solarz: Trzeci Świat. Zarys biografii pojęcia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2009, s. 100-101. ISBN 978-83-235-0470-2.
Piotr Sztompka: Socjologia zmian społecznych. Kraków: Znak, 2005, s. 134-135. ISBN 83-240-0598-6.

Zobacz też

Drugi Świat

Trzeci Świat

Czwarty Świat

Industrializacja, inaczej uprzemysłowienie, jest to proces przekształcania się społeczeństw tradycyjnych w przemysłowe dzięki wprowadzeniu gospodarki opartej na mechanizacji produkcji, kierowanej planowo przy użyciu określonych metod zarządzania, charakteryzujący się zwiększaniem się odsetka osób zatrudnionych w przemyśle, standaryzacją czasu pracy, wyraźnym podziałem pracy i wzrostem heterogeniczności społeczeństwa. Procesowi temu towarzyszy przyspieszona urbanizacja, zwiększaniem się liczby grup wtórnych w stosunku do grup pierwotnych, zmniejszaniem się roli grup wspólnotowych.

Trzeci Świat (Kraje rozwijające się) to powstałe w okresie zimnej wojny określenie państw nienależących do bloku zachodniego, w którym dominował kapitalizm, ani wschodniego, gdzie dominował ustrój socjalistyczny. Do krajów Trzeciego Świata zaliczonych było ponad 130 państw, przede wszystkim afrykańskich, azjatyckich i należące do Ameryki Łacińskiej. Państwa te charakteryzowały się słabym uprzemysłowieniem i dominacją form społeczeństwa tradycyjnego.