Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza

Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza – rząd Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie PRL, pod kierownictwem premiera Józefa Cyrankiewicza, desygnowanego przez Bolesława Bieruta, po dymisji Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej 5 lutego 1947 roku.

Na wniosek nowego premiera 6 lutego 1947 roku prezydent powołał rząd koalicyjny Bloku Demokratycznego, czyli PPR, PPS, „lubelskiego” SL i SD oraz prokomunistycznego Stronnictwa Pracy. 8 lutego rząd został zatwierdzony przez Sejm i trwał przez cały okres kadencji Sejmu Ustawodawczego (dokładnie 2'144 dni). 20 listopada 1952 roku Cyrankiewicz złożył dymisję Sejmowi PRL I kadencji.

Polska Partia Robotnicza (PPR) – polska partia polityczna, utworzona 5 stycznia 1942 w Warszawie z inicjatywy przybyłych z ZSRR polskich komunistów z tzw. Grupy Inicjatywnej (zrzuconych przez lotnictwo radzieckie na spadochronach 28 grudnia 1941 w okolicach Wiązowny [1]), poprzez połączenie kilku spośród istniejących konspiracyjnych grup komunistycznych (m.in. Młot i Sierp, Stowarzyszenie Przyjaciół Związku Radzieckiego i Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie) w Związek Walki Wyzwoleńczej (ZWW) i grupy Proletariusz. ZWW, utworzony we wrześniu 1941, był najsilniejszą z przedpeperowskich konspiracyjnych organizacji komunistycznych. Szkoleniem aktywistów PPR tworzących Grupę Inicjatywną m.in. w specjalnym ośrodku w miejscowości Puszkino pod Moskwą, zajmował się Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD), badania historyków przeprowadzane po 1989 wykazały, iż wielu z nich było agentami NKWD.

Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

Skład rządu

Józef Cyrankiewicz (PPS) – prezes Rady Ministrów

Władysław Gomułka (PPR) – I wiceprezes Rady Ministrów, minister ziem odzyskanych

Antoni Korzycki (SL) – II wiceprezes Rady Ministrów

Wincenty Baranowski (SL) – minister bez teki

Wincenty Rzymowski (SD) – minister bez teki

Edward Osóbka-Morawski (PPS) – minister administracji publicznej

Włodzimierz Lechowicz (SD) – minister aprowizacji i handlu

gen. bryg. Stanisław Radkiewicz (PPR) – minister bezpieczeństwa publicznego

Feliks Widy-Wirski (SP) – kierownik ministerstwa informacji i propagandy

Jan Rabanowski (SD) – minister komunikacji

Stefan Dybowski (SL) – minister kultury i sztuki

Bolesław Podedworny (SL) – minister lasów

marszałek Polski Michał Żymierski (PPR) – minister obrony narodowej

prof. Michał Kaczorowski (PPS) – minister odbudowy

Stanisław Skrzeszewski (PPR) – minister oświaty

Józef Putek (SL) – minister poczt i telegrafów

Kazimierz Rusinek (PPS) – minister pracy i opieki społecznej

Hilary Minc (PPR) – minister przemysłu

Jan Dąb-Kocioł (SL) – minister rolnictwa i reform rolnych

Konstanty Dąbrowski (PPS) – minister skarbu

Zygmunt Modzelewski (PPR) – minister spraw zagranicznych

Henryk Świątkowski (PPS) – minister sprawiedliwości

Tadeusz Michejda (SP) – minister zdrowia

Ludwik Grosfeld (PPS) – kierownik ministerstwa żeglugi i handlu zagranicznego

Zmiany w składzie

Osobny artykuł: Kalendarium rządu Józefa Cyrankiewicza.

27 marca 1947 roku:

przekształcenie Ministerstwa Aprowizacji i Handlu w Ministerstwo Aprowizacji; Ministerstwa Przemysłu w Ministerstwo Przemysłu i Handlu; Ministerstwa Żeglugi i Handlu Zagranicznego w Ministerstwo Żeglugi.

11 kwietnia 1947 roku:

zlikwidowanie Ministerstwa Informacji i Propagandy

16 kwietnia 1947 roku:

za kierownika Ministerstwa Żeglugi Ludwika Grosfelda mianowano ministra Adama Rapackiego (PPS).

16 stycznia 1948 roku:

za ministra Józefa Putka mianowano prof. Wacława Szymanowskiego (SL).

29 września 1948 roku:

zniesienie Ministerstwa Aprowizacji

11 stycznia 1949 roku:

zniesienie Ministerstwa Ziem Odzyskanych

20 stycznia 1949 roku:

odwołano Władysława Gomułkę oraz Edwarda Osóbkę-Morawskiego.

nominacje: Aleksander Zawadzki (PZPR) – wiceprezes Rady Ministrów;
Władysław Wolski (PZPR) – minister administracji publicznej.

10 lutego 1949 roku:

zniesienie ministerstwa przemysłu i handlu

utworzenie: Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz ministerstw: górnictwa i energetyki; przemysłu ciężkiego; przemysłu lekkiego; przemysłu rolnego i spożywczego; handlu wewnętrznego; handlu zagranicznego.

23 lutego 1949 roku:

nominacja: Tadeusz Dietrich (PZPR) – minister handlu wewnętrznego

7 marca 1949 roku:

nominacja: Tadeusz Gede (PZPR) – minister handlu zagranicznego

17 marca 1949 roku:

nominacja: Bolesław Rumiński (PZPR) – minister przemysłu rolnego i spożywczego

1 kwietnia 1949 roku:

za prof. Michała Kaczorowskiego nominacja gen. dyw. Marian Spychalski (PZPR) na stanowisko ministra odbudowy.

2 kwietnia 1949 roku:

nominacja: Eugeniusz Stawiński (PZPR) – minister przemysłu lekkiego

20 kwietnia 1949 roku:

Hilary Minc (PZPR) został odwołany ze stanowiska ministra przemysłu i handlu, a mianowany na wiceprezesa Rady Ministrów oraz przewodniczącego KERM i PKPG; Eugeniusz Szyr zastępcą przewodniczącego PKPG (w randze ministra)

22 kwietnia 1949 roku:

nominacje: Ryszard Nieszporek (PZPR) – minister górnictwa i energetyki
Kiejstut Żemaitis (PZPR) – kierownik Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego

27 kwietnia 1949 roku:

zniesienie ministerstwa odbudowy i powołanie Ministerstwa Budownictwa

10 maja 1949 ro:

Marian Spychalski zostaje ministrem budownictwa

10 czerwca 1949 roku:

odwołanie Aleksandra Zawadzkiego ze stanowiska wiceprezesa Rady Ministrów

6 listopada 1949 roku:

w miejsce odwołanego Michała Żymierskiego mianowano marszałka Polski Konstantego Rokossowskiego (PZPR)

17 listopada 1949 r.:

w miejsce odwołanego Mariana Spychalskiego mianowano kierownika Ministerstwa Budownictwa Romana Piotrowskiego (PZPR).

7 marca 1950 roku:

zmiany nazw ministerstw: skarbu na finansów; górnictwa i energetyki na górnictwa.

19 kwietnia 1950 roku:

Ministerstwo Administracji zmieniono na Ministerstwo Gospodarki Komunalnej.

26 kwietnia 1950 roku:

utworzenie ministerstwa szkół wyższych i nauki.

27 kwietnia 1950 roku:

nominacja: Kazimierz Mijal (PZPR) – minister gospodarki komunalnej

28 kwietnia 1950 roku:

nominacja: Aleksander Zawadzki (PZPR) – wiceprezes Rady Ministrów

30 kwietnia 1950 roku:

zmarł Wincenty Rzymowski (66 lat) – minister bez teki.

11 maja 1950 roku:

Władysław Wolski odwołany ze stanowiska ministra administracji publicznej

15 maja 1950 roku:

Adam Rapacki odwołany ze stanowiska ministra żeglugi i mianowany ministrem szkół wyższych i nauki.

31 maja 1950 roku:

utworzenie Prezydium Rządu, w skład którego wchodzili: prezes RM, wiceprezesi RM oraz podsekretarz stanu w Prezydium Rady Ministrów. Podsekretarzem stanu był od 16 maja Jakub Berman (PZPR).

10 czerwca 1950 roku:

nominacja: Hilary Chełchowski (PZPR) – wiceprezes Rady Ministrów.

7 lipca 1950 roku:

za Stanisława Skrzeszewskiego mianowano Witolda Jarosińskiego (PZPR) – minister oświaty.

21 września 1950 roku:

zniesienie KERM-u

17 października 1950 roku:

Kiejstut Żemaitis odwołany ze stanowiska kierownika Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego.

30 grudnia 1950 roku:

zniesienie Ministerstwa Budownictwa i utworzenie ministerstw: budownictwa miast i osiedli; budownictwa przemysłowego; przemysłu chemicznego.

odwołanie Bolesława Rumińskiego ze stanowiska ministra przemysłu rolnego i spożywczego i mianowanie go ministram przemysłu chemicznego.

3 stycznia 1951 roku:

nominacja: Mieczysław Hoffman (PZPR) – kierownik Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego.

10 stycznia 1951 roku:

Tadeusz Michejda odwołany ze stanowiska ministra zdrowia i mianowany ministrem bez teki.

Jerzy Sztachelski (PZPR) – minister zdrowia.

11 stycznia 1951 roku:

nominacje: Roman Piotrowski – minister budownictwa miast i osiedli; Czesław Bąbiński (PZPR) – kierownik Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego.

26 lutego 1951 roku:

zniesienie Ministerstwa Komunikacji i utworzenie Ministerstwa Kolei oraz Ministerstwa Transportu Drogowego i Lotniczego.

28 lutego 1951 roku:

nominacje: Jan Rabanowski – minister kolei; Jan Rustecki (PZPR) – minister transportu drogowego i lotniczego.

20 marca 1951 roku:

odwołanie Zygmunta Modzelewskiego i nominacja Stanisława Skrzeszewskiego – minister spraw zagranicznych

25 maja 1951 roku:

utworzenie Ministerstwa Przemysłu Drobnego i Rzemiosła.

26 maja 1951 roku:

przekształcenie Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych w Ministerstwo Rolnictwa (minister bez zmiany).

utworzenie Ministerstwa Państwowych Gospodarstw Rolnych.

29 maja 1951 roku:

nominacje: Adam Żebrowski – minister przemysłu drobnego i rzemiosła; Hilary Chełchowski – minister PGR.

27 czerwca 1951 roku:

odwołanie Jana Rabanowskiego z funkcji ministra kolei.

20 września 1951 roku:

nominacja: Ryszard Strzelecki – minister kolei.

12 grudnia 1951 roku:

Stefan Jędrychowski odwołany z funkcji zastępcy przewodniczącego PKPG i mianowany wiceprezesem Rady Ministrów.

15 grudnia 1951 roku:

przekształcenie Ministerstwa Szkół Wyższych i Nauki w Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego.

15 stycznia 1952 roku:

nominacja: Czesław Bąbiński – minister budownictwa przemysłowego.

5 lutego 1952 roku:

nominacja: Mieczysław Hoffman – minister przemysłu rolnego i spożywczego.

15 lutego 1952 roku:

utworzenie ministerstw: hutnictwa oraz energetyki, a Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego zmieniono w Ministerstwo Przemysłu Maszynowego.

23 lutego 1952 roku:

nominacje: Bolesław Jaszczuk – minister energetyki; Julian Tokarski – minister przemysłu maszynowego; Kiejstut Żemaitis – kierownik ministerstwa hutnictwa.

22 kwietnia 1952 roku:

utworzenie Ministerstwa Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego – minister Marian Minor.

30 czerwca 1952 roku:

nominacja: Tadeusz Gede – wiceprezes Rady Ministrów

Władysław Gomułka, ps. Wiesław (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich (obecnie dzielnica Krosna), zm. 1 września 1982 w Konstancinie) - polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943-1948), I sekretarz KC PZPR (1956-1970), poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.

Stanisław Skrzeszewski (ur. 27 kwietnia 1901 w Nowym Sączu, zm. 20 grudnia 1978 w Warszawie) – działacz partyjny, nauczyciel, były minister spraw zagranicznych, były minister oświaty.