Pierwszy rząd Władysława Sikorskiego

Pierwszy rząd Władysława Sikorskiego – gabinet pod kierownictwem premiera Władysława Sikorskiego, utworzony 16 grudnia 1922 roku. Rząd ustąpił 26 maja 1923 roku.

Skład rządu

Władysław Sikorski – prezes Rady Ministrów oraz minister spraw wewnętrznych

Aleksander Skrzyński – minister spraw zagranicznych

Kazimierz Sosnkowski – minister spraw wojskowych

Wacław Makowski – minister sprawiedliwości

Józef Mikułowski-Pomorski – kierownik Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

Zygmunt Jastrzębski – minister skarbu

Henryk Strasburger – minister przemysłu i handlu

Józef Raczyński – kierownik Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych

Ludwik Zagórny-Marynowski – kierownik Ministerstwa Kolei Żelaznych

Jan Moszczyński – kierownik Ministerstwa Poczt i Telegrafów

Jan Łopuszański – kierownik Ministerstwa Robót Publicznych

Ludwik Darowski – minister pracy i opieki społecznej

Witold Chodźko – minister zdrowia publicznego

Zmiany w rządzie

2 stycznia 1923 – Bolesław Markowski powołany na stanowisko ministra skarbu, na miejsce Zygmunta Jastrzębskiego.

13 stycznia 1923 – po Bolesławie Markowskim resort skarbowy objął Władysław Grabski (ZLN).

do dymisji podał się Henryk Strasburger, na jego miejsce, jako kierownik ministerstwa przemysłu i handlu, powołano Stefana Ossowskiego.

Upadek rządu Władysława Sikorskiego

W okresie rządów Władysława Sikorskiego toczyły się rozmowy między prawicą a "Piastem". Odbywały się często konferencje. Brali w nich udział m.in. Wincenty Witos, Stanisław Głąbiński oraz senator "Piasta" Ludwik Hammerling, właściciel Lanckorony. W rozmowach tych uczestniczyli także przedstawiciele Chadecji oraz chrześcijańsko-narodowi, którzy byli przeciwni ustępstwom dla "Piasta" w sprawie reformy rolnej. W klubie PSL "Piast" grupa Dąbskiego też stanowczo sprzeciwiała się porozumieniu z prawicą.

Jan Łopuszański (ur. 5 sierpnia 1875 we Lwowie, zm. 4 maja 1936 we Lwowie) - inżynier hydrotechnik, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej, minister robót publicznych.

Bolesław Markowski (ur. 23 marca 1862 w Kielcach, zm. 30 września 1936 tamże) – polski prawnik, ekonomista, polityk, uczony oraz działacz samorządowy II Rzeczypospolitej.

W marcu obradował Zarząd Główny PSL "Piast", który wyraził sprzeciw wobec projektu utworzenia rządu opartego na PSL Piast, lewicy i słowiańskich mniejszościach narodowych. Pozostawał tylko sojusz z prawicą, który w kwietniu zatwierdził klub parlamentarny PSL Piast.

Dnia 17 maja w mieszkaniu senatora ZLN Juliana Zdanowskiego w Warszawie podpisano słynny Pakt Lanckoroński. Udział Hammerlinga w kierowniczym aktywie Piasta i fakt, że obrady wstępne odbywały się podobno w jego majątku w Lanckoronie, przyczyniły się do powstania powszechnie przyjętej, choć nieścisłej nazwy. Pakt podpisali: Głąbiński, Seyda, Witos, Kiernik, Korfanty i Chaciński.

Władysław Dominik Grabski (ur. 7 lipca 1874 w Borowie nad Bzurą w obecnym powiecie łowickim, zm. 1 marca 1938 w Warszawie) – polski polityk narodowej demokracji, ekonomista i historyk, minister skarbu oraz dwukrotny premier II RP. Znany powszechnie jako autor reformy walutowej.

Aleksander Józef Skrzyński (ur. 19 marca 1882 w Zagórzanach w Galicji, zm. 25 września 1931 w Łąkocinach w okolicach Ostrowa Wielkopolskiego) – polski prawnik, polityk, premier II RP.

Po podpisaniu porozumienia Piasta, ZLN i chadecji (Klub Chrześcijańsko - Narodowy przeciwny reformie rolnej odmówił podpisania paktu, obiecując jednak poparcie nowemu rządowi) pozostawała jeszcze kwestia ewentualnego pozyskania NPR.

Zjazd NPR z dni 20-21 maja 1923 r. zajął postawę niezdecydowaną wobec nowo powstałej centro - prawicowej większości parlamentarnej.

W tej sytuacji Piast i ChZJN postanowiły obalić rząd Sikorskiego. Premier Sikorski dowiedziawszy się o pakcie lanckorońskim, postanowił postawić pod głosowanie prowizorium budżetowe, które miało być swego rodzaju wotum zaufania dla jego rządu.

Związek Ludowo-Narodowy – polska partia polityczna działająca w II Rzeczypospolitej, zrzeszająca polityków prawicowych o poglądach narodowych (endecja), a także konserwatywnych i chadeckich.

Witold Chodźko herbu Kościesza (ur. 1 listopada 1875 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 17 stycznia 1954 w Lublinie) – profesor higieny, lekarz psychiatra i neurolog, społecznik, polityk, minister zdrowia publicznego i opieki społecznej. Był zwolennikiem eugeniki.

Dopiero 26 maja doszło do głosowania w sprawie prowizorium budżetowego. W obronie rządu Sikorskiego wystąpiły PSL Wyzwolenie i PPS. Partie te broniły Sikorskiego od chwili gdy stało się jasne że po jego upadku dojdzie do władzy rząd centrowo - prawicowy. W głosowaniu za skreśleniem funduszów dyspozycyjnych wypowiedziało się 279 posłów (Piast, ZLN, Chadecja, komuniści i mniejszości narodowe), natomiast za rządem głosowały kluby PPS, PSL Wyzwolenie, NPR oraz grupa Dąbskiego w sumie 117 głosów.

Kazimierz Sosnkowski, herbu Godziemba, pseudonimy: "Baca", "Godziemba", "Józef", "Józef Godziemba", "Ryszard", "Szef" (ur. 19 listopada 1885 w Warszawie, zm. 11 października 1969 w Arundel, w Kanadzie) – założyciel Związku Walki Czynnej, szef sztabu I Brygady Legionów Polskich, generał broni Wojska Polskiego, minister spraw wojskowych, następca Prezydenta RP, minister w rządzie na emigracji, komendant główny Związku Walki Zbrojnej, Wódz Naczelny Polskich Sił Zbrojnych.

Ludwik Zagórny-Marynowski (ur. 1875 w Borku Fałęckim (obecnie dzielnica Krakowa), zm. 15 września 1944 w Warszawie) - polski inżynier, minister kolei żelaznych.

Wobec tego rząd Sikorskiego podał się do dymisji, a grupa Dąbskiego (14 posłów) wystąpiła z PSL Piast, tworząc klub sejmowy PSL Jedność Ludowa.